Fęrsluflokkur: Vķsindi og fręši

Stślkur og vķsindi

Žaš er kunnara en frį žurfi aš segja aš hiš opinberir ašilar um vķša veröld eru sķnkt og heilagt ķ alls kyns herferšum, til aš lagfęra mannlķfiš.  Alls kyns opinberar og hįlfopinberar stofnanir eru eilķflega aš uppgötvaeitthvaš sem aš žeirra mati mį betur fara og telja aš sjįlfsögšu enga betur til žess fallna aš lagfęra žaš en sig sjįlfa, svo lengi sem senda mį skattgreišendum reikninginn.

Evrópusambandiš er aš sjįlfsögšu ekki eftirbįtur eins né neins ķ žessum fręšum og į žess vegum eru metnaršarfullar herferšir um hin ašskiljanlegustu mįlefni.  Nś mun m.a. vera ķ gangi hjį "Sambandinu" herferš til aš auka žįtttöku stślkna ķ vķsindum.  Til aš nį žvķ markmiši var myndbandiš sem er hér aš nešan m.a. framleitt.

Žegar horft er į myndbandiš er ekki hęgt annaš en aš skellihlęgja.  Žaš vantar ekki aš žaš er fagmanlega unniš og lķklega hefur ekki veriš skoriš viš nögl hvaš kostnašinn varšar.  En eitthvaš hefur  fariš śrskeišis ķ hugmyndavinnunni, žvķ žetta myndband er eins langt frį žvķ aš hvetja stślkur til menntunar og starfa ķ vķsindum og hugsast getur aš mķnu mati.  Žaš er lķklegra aš žaš hafi žveröfug įhrif. 

Reyndar voru višbrögšin viš žvķ slķk aš myndbandiš var fjarlęgt af vef "Sambandsins"  eftir aš hafa veriš žar fįeina daga.

Žaš eina sem ef til vill skyggir į hlįturinn, er ef viškomandi er skattgreišandi ķ einum af löndum "Sambandssins" og žurfti žvķ aš taka žįtt ķ aš fjįrmagna framleišsluna.


Ķrland, Ķsland, stjórnmįl, vķsindi og fręši

Ég horfši į Silfur Egils seint ķ gęrkveldi.  Žar kom żmislegt athyglivert fram.  Vištališ viš Sigurš Mį um bók hans: IceSave samningarnir - klśšur aldarinnar, var athyglisvert og vakti meš mér mikinn įhuga į aš lesa bókina.

En žaš var vištališ viš Ķrska fręšimanninn  Peadar Kirby sem vakti mesta athygli mķna.  Žaš gekk ekki į meš gassagangi en margt athyglivert kom žar fram.  Samanburšur į millil Ķslands og Ķrlands, euro og krónu o.s.frv.  Hann virtist įlķta aš euroiš hefši įtt mestan žįttinn ķ aš blįsa upp bóluna į Ķrlandi, en žakkaši žvķ jafnframt fyrir aš kreppan varš ekki dżpri, en taldi žaš aš sömuleišis lengja kreppuna.  Hann taldi krónuna hins vegar hafa dżpkaš Ķslensku kreppuna en hśn hjįlpaši Ķslendingum sömuleišis aš vinna sig mun hrašar śt śr henni en Ķrar gętu meš euroinu.

Žetta var alla vegna ķ stuttu mįli žaš sem ég tók eftir ķ mįlflutningi hans.  Žaš mį aušvitaš deila um žetta eins og annaš, vissulega hafa Ķslendingar įtt ķ dżpri erfišleikum en Ķrar vegna fall gjaldmišilsins, sem hefur aukiš į skuldir bęši einstaklinga og fyrirtękja, en hins vegar er atvinnuleysi meira en tvöfallt į Ķrlandi mišaš viš Ķsland.  Žetta er stašreynd, žrįtt fyrir aš u.ž.b. 100.000 Ķrar hafi flutt į brott og žį fullyršingu Kirby“s aš śtflutningsišnašur Ķra vęri "booming".  Hvort hefur verri įhrif til lengri tķma eru sjįlfsagt skiptar skošanir um, en Ķslendingar hafa ķ gegnum tķšina lagt mikla įherslu į hįtt atvinnustig.

Žaš er rétt aš taka žaš fram aš ég hef ekki lesiš stśdķuna sjįlfa, žannig ég gagnrżni žetta ekki frekar.  Studķuna mį finna hér.  Ég er bśinn aš hlaša henni nišur og finn vonandi tķma til aš lesa hana fljótlega.

En žaš er vissulega fróšlegt aš vita aš Kirby vann stśdķuna meš Baldri Žórhallssyni varažingmanni Samfylkingar og einhverjum įkafasta "Sambandsinna" Ķslendinga.

Eftir žvķ sem mér skildist ķ vištalinu er Kirby aš fara af staš meš samanburšarrannsókn į Sjįlfstęšisflokknum og Fianna Fįil, sem var lengst af "rķkjandi" flokkur į Ķrlandi.  Og hver skyldi nś vera betur til žess fallinn aš starfa meš Kirby viš žį rannsókn en einmitt sami varažingmašur Samfylkingarinnar?

En žaš sem hefur lķklega vakiš mesta athygli ķ mįlflutningi Kirby“s er frįsögn hans af žvķ aš Ķrar hafi gengiš mun vasklegar fram ķ žvķ aš endurnżja stjórnmįlamenn sķna en Ķslendingar.  Žaš hafi vakiš sérstaka athygli hans žegar hann heimsótti Alžingi og sį tvo alžingismenn sem höfšu veriš ķ hįum embęttum žegar hruniš varš, og vęru enn aš.  Žaš sagši hann aš vęri óhugsandi į Ķrlandi.

Žetta hefur oršiš żmsum tilefni til aš kalla eftir žvķ aš meiri endurnżjun eigi sér staš į Ķslandi.  Persónulega finnst mér žaš hafa frekar holan hljóm, vissulega eru svo dęmi sé tekiš 7. einstaklingar į Alžingi sem įttu sęti ķ "hrunstjórninni" svoköllušu.  Žaš eru Jóhanna Siguršardóttir, Össur Skarphéšinsson, Björgvin G. Siguršsson, Kristjįn L. Möller, Gušlaugur Žór. Žóršarson, Einar K. Gušfinnsson og Žorgeršur K. Gunnarsdóttir. (Ég held og vona aš ég sé ekki aš gleyma neinum). 

En Ķslenskir kjósendur kusu žessa einstaklinga til žingsetu ķ sķšustu kosningum og ķ raun ekkert meira um žaš aš segja.  Žessir einstaklingar fengu endurnżjaš umboš frį bęši flokkum sķnum og kjósendum til setu į Alžingi.

P.S.  Žess mį svo til gamans geta, vegna žess aš tengsl og hagsmunir eru mikiš til umręšu žessi misserin, aš ef aš žessir 7. einstaklingar sem sįtu ķ "hrunstjórninni" svoköllušu myndu segja af sér, yršu skarš žeirra aušvitaš fyllt meš varažingmönnum.  Žį myndi setjast į žing fyrir Samfylkinguna engin annar en varažingmašurinn og samstarfsmašur Kirby, Baldur Žórhallsson. 


Milljón dollara peningur

Fyrir mörgum įrum las ég söguna um milljón punda sešilinn eftir Mark Twain og hafši gaman af.  Hér og žar um heiminn hafa veriš bśnir til sešlar meš milljón eša meira aš nafnvirši en žaš hafa aš ekki veriš merkilegir pappķrar ef svo mį aš orši komast.

En hér ķ Kanada er hefur myntslįttan framleitt gullpening sem er milljón dollarar aš nafnvirši.  100 kķló af gulli fer ķ hvern og einn, eša 3.215 śnsur.  Veršmęti gullsins eins og sér er žvķ u.ž.b. 5 og hįlf milljón dollara.  Framleišlsla žeirra hófst įriš 2007 og eru 5 eintök seld.

En fyrir žį sem eiga ekki alveg nógu mikiš aflögu til aš kaupa 100 kg pening, žį eru eru einnig framleiddir 10. kg peningar.  Nafnvirši žeirra er 100.000 dollarar og veršmęti gullsins vęri ekki nema 550.000 dollarar.  Ekki verša framleiddir nema aš hįmarki 15. eintök.

En žaš veršur aš segjast eins og er aš žessir peningar eru listasmķši.


Eru drykkjulęti įunnin hegšun?

Rakst į grein um drykkjuhegšun į vef BBC, žegar ég var aš žvęlast um netiš.  Fannst greinin verulega įhugaverš, en ętla mér žó ekki aš fullyrša aš žessar rannsóknir eša stśdķur séu stóri sannleikurinn ķ mįlinu.

En hér mį finna greinina:  Eru allur įfengisįróšurinn rangur?

Greinin er öll skrifuš meš sjónarhorn į Breskt samfélag og žar mį mešal annars lesa žessa setningu:

"The effects of alcohol on behaviour are determined by cultural rules and norms, not by the chemical actions of ethanol."

Žessi mįlsgrein fannst mér lķka athygliverš:

"This basic fact has been proved time and again, not just in qualitative cross-cultural research, but also in carefully controlled scientific experiments - double-blind, placebos and all. To put it very simply, the experiments show that when people think they are drinking alcohol, they behave according to their cultural beliefs about the behavioural effects of alcohol."

Ég žykist nęsta viss um aš sitt sżnist hverjum ķ žessum efnum, en greinin er vel žess virši aš lesa hana. 


Groundhog Day

Groundhog Day (sem einnig ljómandi bķómynd), er ķ dag, dagurinn sem žessi vinalegu nagdżr segja okkur hvort aš voriš sé į nęsta leiti ešur ei.  Hęfileikar nadżranna eru vissulega umdeildir, en mikiš hśllumhę hefur byggst upp ķ kringum hefšina.

Žaš er fįtt sem minnir į voriš hér į Bjórį ķ dag, frost og hrķš og vešriš nógu vont til žess aš skólar eru lokašir (žarf ef til vill ekki eins mikiš til og hér ķ eina tķš).  En nagdżriš okkar hér ķ Ontario fullyršir samt sem įšur aš voriš sé rétt handan viš horniš.  Vonandi veršur "Spanish Joe" sannspįr hvaš žaš varšar.

En hér mį sjį samantekt National Post į žvķ hvernig spįr hafa falliš žetta įriš.


Böstašur meš marijuna, 2700 įrum sķšar

Ég hįlf hló innra meš mér žegar ég sat viš tölvun og sötraši smį "hįkon" og fann žessa skemmtilegu frįsögn af marijunanotkun ķ Kķna.  Ekki ķ sjįlfu "alžżšulżšveldinu", heldur fyrir u.ž.b. 2700 įrum sķšan.  Og einstaklingurinn er "böstašur" meš ekkert smį magn, heldur hįtt ķ kķló.

Frįsögn af žessum einstaka eiturlyfjafundi mį lesa į vef The Globe and Mail.

Ķ fréttinni mį m.a. lesa eftirfarandi:

"Researchers say they have located the world's oldest stash of marijuana, in a tomb in a remote part of China.

The cache of cannabis is about 2,700 years old and was clearly “cultivated for psychoactive purposes,” rather than as fibre for clothing or as food, says a research paper in the Journal of Experimental Botany.

The 789 grams of dried cannabis was buried alongside a light-haired, blue-eyed Caucasian man, likely a shaman of the Gushi culture, near Turpan in northwestern China.

The extremely dry conditions and alkaline soil acted as preservatives, allowing a team of scientists to carefully analyze the stash, which still looked green though it had lost its distinctive odour."

"The marijuana was found to have a relatively high content of THC, the main active ingredient in cannabis, but the sample was too old to determine a precise percentage.

Researchers also could not determine whether the cannabis was smoked or ingested, as there were no pipes or other clues in the tomb of the shaman, who was about 45 years old.

The large cache was contained in a leather basket and in a wooden bowl, and was likely meant to be used by the shaman in the afterlife.

“This materially is unequivocally cannabis, and no material has previously had this degree of analysis possible,” Dr. Russo said in an interview from Missoula, Mont.

“It was common practice in burials to provide materials needed for the afterlife. No hemp or seeds were provided for fabric or food. Rather, cannabis as medicine or for visionary purposes was supplied.”

The tomb also contained bridles, archery equipment and a harp, confirming the man's high social standing."

"The substance has been found in two of the 500 Gushi tombs excavated so far in northwestern China, indicating that cannabis was either restricted for use by a few individuals or was administered as a medicine to others through shamans, Russo said.

“It certainly does indicate that cannabis has been used by man for a variety of purposes for thousands of years.”

Dr. Russo, who had a neurology practice for 20 years, has previously published studies examining the history of cannabis.

“I hope we can avoid some of the political liabilities of the issue,” he said, referring to his latest paper.

The region of China where the tomb is located, Xinjiang, is considered an original source of many cannabis strains worldwide."


Hvašan kemur rafmagniš?

Nśna žegar bensķn og dķsel hefur aldrei veriš dżrara, er mikiš talaš um naušsyn žess aš knżja farartęki meš öšrum orkugjöfum.

Mest er rętt um rafmagn og svo vetni, en etanól og metangas eru sömuleišis ķ umręšunni.  Flestir ręša žó um rafmagn og vetni sem sem lausnir sem geti oršiš rįšandi į markašnum.

Vetniš er framleitt meš rafgreiningu, en persónulega verš ég aš segja aš aušvitaš hljómar rafmagnslausnin lang best, dreifikerfiš žegar til stašar ķ svo aš segja hvert hśs og "orkustöšvar" missa aš mestu leyti mikilvęgi sitt.

Farartęki sem knśin vęru rafmagni eša vetni dręgju verulega śr loftmengun (einhver įhöld eru meš mengun hvaš varšar rafgeymana) og myndu gjörbreyta "loftslaginu" sérstaklega ķ borgunum.

En verši rafmagnsbķlar žaš sem koma skal hlżtur aš vakna spurningin hvašan į rafmagniš fyrir žį aš koma?

Žaš er lķtil bylting falin ķ žvķ ef rafmagniš veršur įfram framleitt aš stórum hluta meš jaršefnaeldsneyti.  Žaš eru žvķ mišur til žess aš gera fįar žjóšir sem hafa stóran hluta raforkuframleišslu sinnar meš öšru hętti.

Žeir lausnir sem helst eru į boršinu ķ dag, vęri aš hefja af krafti nżtingu vatns og jaršvarma, vind og sólarorku og svo er žaš aušvitaš kjarnorkan.

Allt eru žetta ķ dag umdeildar lausnir.

Allir žekkja umręšuna um nįttśruspjöll viš vatns og jaršvarmavirkjanir, sólar og vindorka žykir sumstašar ekki bošleg žar sem stöšvarnar séu svo mikil śtlitslżti og andstöšu viš kjarnorka žarf lķklega ekki aš rifja upp.

Hér ķ Ontario kemur 22% raforkunnar frį vatnsaflsvirkjunum.  50% kemur frį kjarnorku, 16% kemur śr kolakyntum orkuverum og 6% er framleitt meš gasi.

Ég verš aš višurkenna aš ég geri mér ekki grein fyrir hve rafmagnsžörfin eykst mikiš ef bķlar verša almennt knśnir af rafmagni, en hefši gaman af žvķ aš heyrar tölur ķ žį įtt.

En hvašan skyldi rafmagniš fyrir žį koma?

 


Leišin til heljar er lögš af strętisvögnum

Ég var eitthvaš aš velta žvķ fyrir mér fyrst aš žaš vęri komiš ķ ljós aš 1. vöruflutningabķll sliti vegum į viš 9000 fólksbķla, hver vęri sami stušull fyrir strętisvagna og ašra fólksflutningabķla.

En žegar ég var aš lesa Globe and Mail ķ dag, rakst ég į merkilega grein sem fjallaši um orkunotkun almenningsfarartękja til samanburšar viš einkabķla.  Greinin var afar įhugaverš og bar fyrisögnina "Road to hell is paved with public transit", sem ég Ķslenska sem "Leišin til heljar er lögš af strętisvögnum".

Ķ greininni er fullyrt aš orkunotkun einkabķla hafi fleygt svo fram aš nś noti almenningsvagnar ķ Bandarķkjunum meiri orku į "faržegamķlu" en einkabķlar.  Mengun frį žeim sé sömuleišis meiri į "faržegamķlunni".  Žaš vęri fróšlegt aš heyra hvort aš einhverjar svipašar rannsóknir hafi fariš fram į Ķslandi.

Ég verš žó aš segja aš ég į erfitt meš aš trśa aš nżtingin sé almennt betri į strętisvögnum į Ķslandi, en ķ stórborgum ķ Bandarķkjunum.

En ķ greininni mį lesa m.a.:

"The average public transit bus in the U.S. uses 4,365 British thermal units, a measure of energy, per passenger mile and emits 0.71 pounds of carbon dioxide. The average car uses 3,445 BTUs per passenger mile and emits 0.54 pounds of CO{-2}. Whether you seek to conserve energy or to reduce greenhouse gas emissions, your public policy decision here appears remarkably obvious. Get people off buses and get them into cars. The decision to do precisely this will get progressively easier. By 2020, the average car will use only 3,000 BTUs per passenger mile; by 2035, only 2,500 BTUs. By this time, the car will be - by far - the greenest option in the 21st century urban transit system.

Thus calculates Randal O'Toole, an Oregon economist with impeccable environmental credentials. Senior economist for a number of years with the Thoreau Institute (an environmental think tank in Portland) and lecturer in environmental economics at Yale and at the University of California at Berkeley, Mr. O'Toole has been described as the next Jane Jacobs, the influential contrarian environmentalist who ironically worked in more innocent times to keep cars out of North American downtowns. Author of provocative books such as The Vanishing Automobile and Other Urban Myths and The Best-Laid Plans: How Government Planning Harms Your Quality of Life, Mr. O'Toole is now a senior fellow at the Cato Institute, the Washington-based libertarian think tank. He reportedly cycles to work every day."

"New York operates the most energy-efficient system in the U.S. - but only because its buses carry an average of 17 passengers, or 60 per cent more "load" than the 10.7 passengers carried by the average public transit bus nationwide. (The average public transit bus has seats for 39 people and standing room for 20.) New York keeps losing market share to cars, too. In 1985, the public transit share of passenger travel in New York was 12.7 per cent, far ahead of the No. 2 system (with a 5.2 per cent share) in Chicago. By 2005, though, the public transit share in New York had fallen to 9.6 per cent; Chicago, in the same period, had fallen to 3.7 per cent. At the lower end, Buffalo fell from a 1.2 per cent share of the passenger market to 0.6 per cent; Sacramento fell to a 0.7 per cent share from 0.9 per cent."

"Most heavy-rail systems are less efficient than the average passenger car and none is as efficient as a Toyota Prius," Mr. O'Toole says. "Most light-rail systems use more energy per passenger mile than an average passenger car, some are worse than the average light truck and none is as efficient as a Prius." Curiously, the Prius delivers exceptional mileage but emits roughly the same greenhouse gases (per passenger mile) as the average car and average public transit train.

Perhaps because they remain market-driven enterprises, cars and trucks have eclipsed buses and trains - by a wide margin - in energy-efficiency advances in the past generation. Americans drive four times as many miles as they did 40 years ago but produce less than half as much automotive air pollution. Some new cars pollute less than 1 per cent as much as new cars did in the 1970s.

Public transit buses are a different story. In 1970, the average bus used 2,500 BTUs per passenger mile; by 2005, it used 4,300 BTUs, a 70 per cent increase. In 1970, by way of contrast, light trucks used 9,000 BTUs per passenger mile; in 2005, they used 4,300 - a decrease of 50 per cent. The average pickup truck is now as energy efficient now, per passenger mile, as the average bus.

"The fuel economies for bus transit have declined in every five-year period since 1970," Mr. O'Toole says. Why? U.S. public transit agencies keep buying larger and more expensive vehicles - and then driving around town with fewer people in them. In 1982, the average number of bus occupants was 13.8; by 2006, it was 10.7.

"Since 1992, American cities have invested $100-billion in urban rail transit," Mr. O'Toole says. "Yet no city in the country has managed to increase [public] transit's share of commuters by more than 1 per cent. No city has managed to reduce driving by even 1 per cent. People respond to high fuel prices by buying more efficient cars - and then driving more.""


Lest ķ einangrun

Kanadabśum (eins og flestum) er bregšur óneitanlega ķ brśn žegar óutskżršir sjśkdómar skjóta upp kollinum, enda flestum hér SARS ķ fersku minni.  Kanada var aš ég best man žaš land sem flesti tilfellin voru, utan hins Kķnverskumęlandi heims.

Enn mį sjį hér įhrif (til góšs) sem sjśkdómurinn hafši,  enn er bošiš upp į ókeypis sótthreinsandi vökva til aš hreinsa hendurvķša, alls stašar į sjśkrahśsum og slķkum stofnunum og jafnvel ķ matvöruverslunum.  Sömuleišis hafa rannsóknir leitt ķ ljós aš engir eru jafn duglegir viš aš žvo sér um hendur eftir salernisheimsóknir og žvķ um lķkt og Kanadabśar.

Žaš er žvķ óneitanlega nokkur beygur sem grķpur um sig žegar fréttir berast af žvķ aš lest hafi veriš sett ķ einangrun ķ N-Ontario.

Fregnir eru ennžį óljósar, helst er aš skilja aš flestir žeir sem hafi veikst séu erlendir feršamenn, en ķ žaš minnsta ein persóna hefur lįtist og lögregla og heilbrigšisstarfsmenn hafa mikinn višbśnaš.

Nś veršur aš bķša og sjį, en vonandi er žetta ekki upphafiš aš neinum faraldri, en žaš męšir óneitanlega mikiš aš heilbrigšisstarfsfólki, sem oft įšur.

Fréttir frį Globe and Mail og National Post.

 

 


Aš sjį möguleikana

Žaš eru fréttir sem žessi sem birtist nżveriš ķ Višskiptablašinu sem gera mig bjartsżnan į framtķšina.  Aš enn séu til menn sem horfa fyrst og fremst af žvķ aš sjį möguleika, aš snśa óhagstęšri žróun til betri vegar og snśa mķnus ķ plśs ef svo mį aš orši komast.

Žaš eru vissulega stór tķšindi ef hęgt er aš hagnżta mengun til žess aš framleiša eldsneyti.  Er žaš ekki žaš sem viš myndum kalla aš slį tvęr flugur ķ einu höggi?

Žaš er lķka įrķšandi aš unniš sé aš lausnum sem tryggja ķ senn minnkandi mengun og not fyrir mengunina, žess vegna er žessi lausn svo ašlašandi.

Hér er ekki veriš aš reyna aš setja stopp į uppbyggingu, heldur leitaš leiša til aš uppbygging geti oršiš grundvöllur enn frekari uppbyggingar.

Ég žekki ekki į hvaša stigi žessi tękni er, sjįlfsagt į eftir aš leysa einhverja hnökra og sjįlfsagt er framleišslan dżr į fyrstu stigum, en óskandi er aš vel gangi og žetta er verkefni sem žarft er aš styšja.

Nęst hlżtur svo aš vera aš snśa sér aš mengun frį įlverum og annarri tilfallandi mengun į Ķslandi.

En ef einhver veit meira um mįliš, kostnaš og annars slķkt vęri fengur ķ aš heyra um žaš.

P.S.  Hélt aš metanól og etanól blöndun lękkaši oktan ķ bensķni, öfugt viš žaš sem ég les ķ fréttinni, veit einhver meira um žaš?

 

 

 

 

http://49beaverbrook.blog.is/blog/49beaverbrook/entry/341834/


« Fyrri sķša | Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband