Frsluflokkur: Menntun og skli

PISA bls

a m eiginlega ganga a v vsu a egar niursturPISA kannana eru birtar upphefjist grarleg umra slandi um hvers vegna niursturnar su svo slmar fyrir sland og hvers vegna r frist sfellt near skalanum.

En s hefur svo gott sem raunin fr v a sland byrjai tttku essum rannsknum, leiin hefur heldur okast niur vi.

g er reyndar sammla v a PISA knnunin s hvorki upphaf n endir sklastarfs, en a er engin sta heldur til a lta fram hj eim vsbendingum og samanburi sem knnunin gefur.

a er ef til vill rtt a taka a fram a g hef enga reynslu af v a eiga barn slensku sklakerfi, mn eigin reynsla af vi er ratugagmul og a sem g veit um slenskt sklakerfi er a sem kunningjar mnir hafa sagt mr ea g lesi.

En g hef reynslu af v a eiga brn sklum, bi Kanada og Eistlandi. a eru einmitt lndin sem eru 5 og 6 sti knnuninni, fyrstu lnd utan Asu.

En hvers vegna standa krakkarnir essum lndum sig svona vel?

Vi eirri spurningu er ekki neitt eitt svar. Ekki eru a kennaralaunin sem skipta llu mli. Kennarar Kanada eru reglulega top 10 yfir best launuu kennara heimi, en Eistneskir kennarar eru gjarnan ea vi botninn hva varar laun. Laun kennara Eistlandi n almennt ekki 200.000 slenskum krnum, og eru heldur undir meal launum landinu. Luxembourg sem oft hefur veri tali borga kennurum hva best, er fyrir nean sland hva varar PISA rangur.

a er skrtin samsetning a v landi sem nr bestum rangri Evrpu, eru laun kennara meal eirra lgstu.

En a er rtt a taka eftir v a slenskir kennarar eru einnig hpi eirra kennara sem hafa hva lgstu launin.

Eistlandi voru brnin mn bekkjum sem voru yfirleitt me rflega 30 brn, gjarna 32 ea 33.

Kanada hafa bekkirnir yfirleitt veri fmennari, gjarna bilinu 24 til 27. Einn vetur var drengurinn minn "samsettum" bekk, sem var 2 og 3ji bekkur saman. Sklinn var ekki strri en svo a rflega tvr bekkjardeildir voru hverjum rgangi og v "afgangnum" skellt saman. Slkt fyirkomulag er ekki vinslt meal foreldra, en allt gekk etta vel.

Eistlandi er dagheimilisvist barna mjg tbreidd, en sjaldgf Kanada (Ontario). Kanada byrjar hins vegar sklinn vi 4ja ra aldur (Kindergarten), sem er ekki skylda en er n kostnaar fyrir foreldra. En a er aeins 2 og hlfur tmi dag.

Tungumlakennsla (Franska, Kanada er tvityngt land) getur svo hafist vi 5 ra aldur, ef foreldrar kjsa svo, en fer barni "frnsku algun" (French immersion).

Sklaskylda er svo fr 6 ra Kanada, en ekki fyrr en vi 7. ra aldur Eistlandi.

Heimalrdmur byrjai strax 1. bekk Eistlandi og jkst svo me ri hverju. Kanada byrjar heimalrdmur mun sar, lklega ekki fyrr en 6. bekk, en strax fr upphafi eru alls kyns "project" vsindum, landafri og allra handa sem eru unnin heima (getur lagst ungt "metnaargjarn foreldra).

Mikil hersla er lg lestur Eistlandi, jafnt skla sem heimavi. Krakkarnir eru ltnir lesa sgildar Eistneskar barna og unglingssgur sem og heimsklassk s.s. Astrid Lindgren.

Alltaf fylgir kjlfari endursgn (mislangar) bkinni. Kennarar Eistlandi eru hrddir vi a gefa t "leslista" fyrir sumarfri.

Kanada er lka mikill lestur, en a mestu leyti bundin vi sklann.

Eistlandi f ll brn grunnskla fran hdegisver (ekki endilega "strkostlegir" rttir, jafnvel bara spu og brau, en yfirleitt sasamir og nringarrkir). Kanada er ekki boi upp hdegisver, heldur koma brnin me nesti a heiman.

Bi Eistland og Kanada hafa margtt menntakerfi. Eistlandi m t.d. finna bi skla sem kenna Eistnesku og Rssnesku. Kanada (Ontario) eru bi "hefbundnir" og kalskir grunnsklar reknir af hinu opinbera. Bi lndin hafa rval af einkareknum sklum, margir eirra, srstaklega Kanada eru eingngu reknir fyrir sklagjld. En Eistlandi er einnig margtt form, og margir sklar velja stran hluta nemenda sinna, eir fi rekstrarkostna sinn fr hinu opinbera.

annig a fjlbreytileikinn sklakerfum essara landa er verulegur. Sklastjrar hafa miki a segja um hvernig sklarnir eru reknir.

En ef g tti a nefna eitthva eitt sem mr virist vera ruvsi sklum Kanada og Eistlandi samanbori vi hva g hef heyrt um Islenska skla dugir eitt or:

Agi.

Mr virist mun meiri agi rkja sklum bi Eistlandi og Kanada en slandi.

En a fer lka fram mun meiri flokkun nemendum essum lndum en slandi, lklega srstakaklega Eistlandi.

Ekki endilega eftir getu ea einkunnum, heldur einnig eftir hegun.

g man ekki eftir v a hafa heyrt svipa hugtak og skli n agreiningar Eistlandi ea Kanada.

a er lklega einn af ttunum sem gerir strri bekkjardeildar mgulegar.

En g vil bija alla sem lesa etta a gera sr grein fyrir v a hr er ekki um a ra neina vsindalega ttekt.

Hr er eingngu um a ra mna upplifun af tveimur mismunandi menntakerfum og af afspurn hi rija.

En g held a a s ljst a essi lnd, Kanada og Eistland sem skipa sr svo ofarlega PISA knnuninni, eru me mjg mismunandi menntakerfi.

g held lka a a s raunhft a sland geti teki upp menntakerfi annara landa, hvort sem a er Finnland, Svj, Kanada ea Eistland.

En lklega urfa slendingar a hyggja a v a bta sitt menntakerfi og bta rangur, ekki sst hva varar lesskilning.

En g held a jin urfi lka a gera upp vi sig hvernig menntakerfi hn vill. hva a leggja herslu.

Eiga sklar fyrst og fremst a vera gir "geymslustair" ar sem llum lur vel, ea a gera frekari krfur.

v a er ekki alltaf takalaust a "menntast" og getur teki . ar getur veri a a falli ekki llum a fara fram sama hraa, ea smu braut.

Lklega er fjlbreytni a mrgu leyti lykilori, og a er oft v erfiara a tryggja a littlu samflagi.


Hver er lausnin fyrir slendinga menntamlum?

a m auvita ekki lta PISA sem hinn endanlega stra dm yfir slensku menntakerfi.

En a m heldur ekki lta fram hj eirri einkunn sem a fr. a er varla til neinn betri samanburur milli landa.

En burts fr v hvernig sland kemur t samanburi vi nnur lnd, er niurstaan ill sttanleg og allra sst a runin liggur niur vi.

En hva veldur?

v er byggilega erfitt a svara, og v sjlfsagt margar mismunandi skoanir. En g held a vandamli veri ekki leyst me v einu a segja a a urfi meiri fjrveitingar.

Niurstaan bendir til ess a eitthva meira s a en a lausnin geti veri fjrmunir einir saman.

g held a slendingar hljti a urfa a huga a endurskipulagningu kerfisins heild. a er raun undarlegt egar liti er til essarar niurstu a gripi hafi veri til ess rs a stytta framhaldssklann, eins og a vri lklegt til a skila betra menntakerfi heild.

En eitt af v sem mr ykir eftirtektarvert vi PISA niurstuna er hvaa Evrpuland kemur raun best t. a er ekki eitt af Norurlndunum, a er ekki eitt af "rku" lndunum N-Evrpu.

a er Eistland sem kemur raun best t egar dmi er skoa heildina, strfri, nttruvsindi og lesskilningur.

Til ess a gera ftkt land A-Evrpu, ar sem jartekjur eru verulega lgri en slandi og landi eyir lklega lgra hlufalli af eim menntun en slendingar.

Land sem neyddist til a skera heiftarlega niur framlgum til menntunar vegna afleiinga fjrmlakreppunnar, vegna ess a Eistland safnar ekki skuldum.

Kennaranm er 5 r, meallaun eirra um 1100 euro (sem er rtt yfir landsmealtali), byrjunarlaunin rmlega 900 euro (sem er undir landsmealtali).

Landsmealtal fyrir bekkjarstr er ekki kja h, en borgunun (og srstaklega eim sklum sem oft eru taldir "betri") er ekki algengt a yfir 30 nemendur su bekk.

Allir nemendur f keypis hdegismat, yfirleitt einfalda rtti.

Einkarekstur ekkist eistneskum sklum, en er lklega um 90% af grunnsklum reknir fyrir framlg hins opinbera. En sklarnir eru sjlfstir, taka miki af snum kvrunum "innanhss" og hafa miki a segja um kennsluaferir.

Grunnsklar geta veri bi "opnir" og "lokair", og vsar a til "umdmis" og hvort eir taka inn nemendur utan sklasvis. Sumir sklar eru bi, a er eru til dmis me 2. "stofur" fyrir sitt umdmi og svo eina ea tvr "stofur" fyrir nemendur "utan svis". flestum tilfellum urfa eir nemendur a reyta inntkuprf.

etta fyrirkomulag og s samkeppni sem byggst hefur upp milli skla og milli nemenda virist henta Eistlendingum vel og hefur skila eim vel fram sklamlum.

a er alls ekki ar me sagt a slkt kerfi myndi henta slandi. En mr ykir a blasa vi a slendingar urfa a fara uppskur snu kerfi og leita fanga va.

En sklakerfi er eitt af eim kerfum sem alls ekki a umbylta stuttum tma.

a af a huga vel a mlunum og vanda til verksins.

Til lengri tma liti tti a ekki a vefjast fyrir slenskum nemendum a fara sama hraa og nemendur annarr rkja gera. tskrifast r framhaldsskla 18 ra.

En slkar breytingar arf a undirba vel.

Eistlandi m lklega skipta eim ferli rennt (svo eir su einfaldair rlti) 6. r grunnskli sem hefst vi 7 ra aldur, 3ja ra miskli og svo 3ja ra framhaldsskli.

Sklatmi er ekki lengri en slandi. Skli hefst 1. september og lkur kringum 10. jni.


mbl.is Skuldum brnunum okkar a gera betur
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Frambjendur, titlar og menntun

Enn n er hafin mikil umra slandi um menntun og titla einhvers frambjanda. Sitt snist hverjum eins og vonlegt er.

Auvita skiptir meginmli hva frambjendur segja og gera, frekar en hver menntun eirra er. En a verur ekki framhj v liti a auvita skiptir mli a frambjendur segi sannleikann essu svii, jafnt sem rum.

S sannleikurinn ekki hvegum hafur, vekur a efasemdir um trverugleika frambjendans.

g tla ekki a dma neitt um sannleiksgildi essu llu saman, hvoruga ttina, au or frambjandans a honum tti skrti a veri vri a vekja athygli essu stuttu fyrir kosningar fengu mig til a hlgja.

g man ekki betur en a menntunarml og titlar frambjanda hafi veri srstakt hugaml margra vinstrimanna fyrir sustu og ar sustu kosningar.

Slkt tti v ekki a urfa a koma neinum vart n.


33. sti, m Finna a v?

a er frlegt a sj ennan samanbur sem OECD hefur gert hfni 15 ra unglinga strfri og raungreinum (science).

Eins og alltaf me samanbur sem ennan a taka honum me fyrirvara og aldrei lta hann sem hinn stra endanlega sannleik.

En a ir heldur ekki a rtt s a gefa v gaum sem hann gefur til kynna og velta v fyrir sr hva megi betur fara.

33. sti samanburi sem essum er ekki afleitur dmur, en vissulega gefur a til kynna a margt megi betur fara.

rangur slands samanburi vi hinar Norurlandajirnar, a Finnum undanskildum, er lka sttanlegur og margan htt elilegra a slendingar velti fyrir sr samanburi vi r, frekar en Asujirnar sem raa sr efstu stin.

Danmrk er 22. sti, Noregur v 25, en Svar reka lestina 35 sti, en Rssland er milli slendinga og Sva.

a hefur oft veri sagt mn eyru a slendingar hafi stt mesta fyrirmynd fyrir grunnskla til Svjar, en g get ekki fullyrt hvort a a s rtt. En s svo er a vert a taka eftir a Svar eru eina Norurlandajin sem er aftar slendingum.

En a sem vekur fyrst og fremst athygli mna, fremur en Asujirnar sem raa sr efstu stin, er rangur Finna. Og ekki sur trlegur rangur Eistlendinga.

A Finnland s 6. sti og Eistlendingar v 7. er trlega gur rangur, hj essum ngrnnum og tengdu jum. Vert er a hafa huga a Eistlendingar hafa stt miki til Finna menntamlum eftir a eir endurheimtu sjlfsti sitt, enda jirnar nnar og tungumlin skyld.

rangur Eistlendinga er lka athyglisverur vegna ess a eir hafa ekki haft mikla fjrmuni til a setja sklakerfi, og hafa kennnarar arlendir veri me verst launuu kennurum Evrpu, a reynt hafi veri a bta kjr eirra undanfrnum rum. Enn eru grunnsklakennarar ar nokku fr v a n meallaunum landinu, eftir v sem g veit best.

En lklega gtu slendingar gert margt vitlausara en a leita a einhverju marki smiju Finna menntamlum, rangur eirra er virkilega eftirtektarverur.

P.S. BBC birtir 4. af spurningum sem notaar hafa veri til a mla kunnttu 15 ra unglinga. eir sem huga hafa v a spreyta sig, finna r hr.


mbl.is Asa skarar fram r
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Auur innflytjenda

a hefur miki veri rtt um mlefni innflytjenda undanfarin misseri, reyndar eins og oft ur.

Umran er mikil slandi, en lklega enn sterkari va um heim.

mrgum lndum er tala um a draga urfi r fjlda eirra sem flytja til landsins, innviirnir ri ekki vi innfli.

Arir tala um a ng plss s til staar og innflytjendur augi mannlfi og styrki efnahaginn.

Engan hef g heyrt tala um a opna land algerlega fyrir innflytjendum, flestir virast eirrar skounar a einhver takmrk veri a vera.

eirri umru er rtt a hafa huga a EEA/EES svinu eru frjlsir flutningar flks ein af grunnstounum, a vissulega su takmrk fyrir v hva dvelja m lengi, ef vikomandi fr ekki atvinnu.

En um essa heftur flutninga er einnig deilt.

En mnum huga er eitt sem er mun mikilvgara en hva marga innflytjendur land vill hleypa inn, ea taka mti.

Og a er hvernig teki er mti eim, hvernig vi metum og hvernig tekst til me algun eirra a samflagi og vinnumarkai landsins. Og vinnumarkaurinn er lklega mikilvgasti ttur samflagsins og s sem rur rslitum um hvernig algun tekst til hj innflytjendum.

Og a mnu mati er a hvernig algunin tekst til sem dmir um hvort a innflytjendastefna vikomandi rkis er g ea slm, ekki fjldinn af innflytjendum.

ess vegna langar mig a vekja athygli remur frttum af Vsi.is, sem akkir skyldar fyrir a fjalla um mli fr essum sjnarhli.

Kvensjkdmalknir vinnu leikskla tta r

Eiga oft erfitt me a f vinnu vi hfi: Dralknir kjtvinnslu

Vong um a f a starfa sem lknir

Setjum svo essar frttir samhengi vi t.d. essa:

Aflfa dr vegna dralknaskorts


g vil hvorki rur fr kirkju ea borgaralegum presti kennslutma sklum barnanna minna

g s essa frtt vef DV.

g hef ekki skoun meginefni hennar, en staldrai vi ar sem vitna var prest jkirkunnar.

„g er auvita hlutdrgur v g er hinu liinu en mr finnst etta mikilvgt umruefni. g vil hvorki rur fr kirkjupresti ea borgaralegum „presti” kennslutma sklum barnanna minna.”

g tek heilshugar undir a sem hann segir, en myndi lklega umora a ennan veg:

g vil ekki rur fr "prestum", kirkjulegum, borgaralegum ea fr rum trarbrgum sklatma hj brnunum mnum.

ar undir myndi a mnu mati falla kirkjuheimsknir, ar sem prestur heldur tlu, aventunni, jafnt sem rum tmum rsins.

a gerir "prestana" ekki hfa til kennslu, en eir vera a gta sn og vira hlutleysi eins og eim er frekast unnt.


Inntkuprf grunnskla

g er binn a f essa mynd senda nokku oft undanfrnum vikum. a er v lklegt a margir su bnir a sj hana.

En myndin var, a v a mr er tj, hluti af inntkuprfi hj grunnskla Hong Kong og hefur vaki a mikla athygli a hn hefur fari va.

Spurningin er enda hrein snilld, og v kva g a birta hana hr.

Hong Kong Elementary

a sem s a finna t nmeri blastinu sem blnum er lagt .

Fyrir sem ekki hafa s etta ur og reyna a glma vi etta segi g gar stundir.

Ef menn vilja er hgt a setja svar athugsemdir.


Auvita a birta PISA ggnin

a er sjlfsagt og elilegt a PISA ggnin su birt. g get ekki s nokkra stu til ess a meina almenningi agengi a essum ggnum.

a er j almenningur, skattgreiendur sem borga rekstur sklanna.

En a er svo oft sem kjrnir fulltrar virast gleyma v hverjir a voru sem vldu til embttis og hverjir a eru sem borga reikningana sem eir stofna til nafni stjrnvalda/borgar/sveitarflaga.

a er eliegt a foreldrar og arir borgarbar vilji fylgjast me hvernig sklarnir standa sig og hvernig eir standa innbyris.

Vissulega arf a hafa huga a PISA niurstur eru ekki hinn endanlegi dmur um sklastarf, og ll slk prf arf a skoa me fyrirvara.

En a er rkrtt krafa a niursturnar su "uppi borinu".


mbl.is Vera a afhenda PISA-ggn
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

relt kerfi

a hltur a teljast gott fyrir sem eru a nema ingrein a starfa vi hli reyndra einstaklinga faginu og lra af em.

En a getur ekki veri rtt a eir sem starfa vikomandi fagi geti stjrna v hverjir n a klra nm og hafa annig kverkatak hvernig ea hvort fjlgar stttinni.

Lausnin hltur a vera a bja upp mismunandi nmsferla, ar sem hgt er a ljka nmi me asto meistara ea eingngu sklavist.

Ea hitt a leggja "meistarakerfi" alfari af.


mbl.is Margir gefast upp hrgreislunni
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Skortur skynsemi?

g var a lesa ga grein eftir Sighvat Bjrgvinsson, fyrrverandi rherra og formann Aluflokksins. Greininna m finna vefsvi Vsis, en fyrirsgnin er: A fermast upp fairvori.

ar veltir Sighvatur eirri stareynd fyrir sr a fjrungur slenskra strka geti ekki lesi sr til gagns egar eir ljka grunnskla. a Sighvatur varpi ekki fram neinum lausnum, enda ekki hgt a tlast til ess stuttri blaagrein, er umran rf.

g held lka a Sighvatur hafi rtt fyrir sr v efni a fjrmagn, ea aukin menntun kennara er ekki ar sem skrinn kreppir.

g hugsa a slendingar (sem og margar arar jir) urfi a endurskipuleggja menntakerfi sitt v sem nst fr grunni, me srstaka herslu leik og grunnsklastig.

Gamla mltki upphafi skyldi endinn skoa, vi hr sem oft ur. Hleit markmi s.s. a eiga einn af 100 bestu hsklum heiminum, falla um sjlf sig efgrunnurinn er ekki til staar. Nema meiningin s a flytja inn nemendur og kennara.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband