Frsluflokkur: Kjaraml

Eignamunur - breyta sem skiptir mli

g bloggai fyrir nokkru um r hyggjur sem margir hafa af breikkandi bili hva varar eignaskiptingu slandi og versnandi stu tekjulgstu hpanna.

bloggfrslu m finna hr.

ar nefndi g nokkrar stur sem gtu tskrt vaxandi eignamun a hluta, t.d. aukin fjlda innflytjenda.

Frslan endai essum orum: "a er ekkert ellilegt a mikill fjldi innflytenda hafi hrif eignaskiptingu, en hversu mikil au hrif eru veit g ekki, og man ekki eftir v a hafa s tlur um slkt, en a vri vissulega arft rannsknarefni."

flakki mnu um neti rakst g umfjllun sem tengist essu efni. vefViskiptablasins er fjalla um r upphir sem erlent starfsflk hefur sent fr slandi undanfarin r.

ar kemur fram a a sastlinum 7 rum er upphin sem send hefur veri r landi nemur 75 milljrum slenskra krna.

sama tma hefur erlent starfsflk sent 16 milljara til slands.

Munurinn er v 59 milljarar krna. sasta ri nam munurinn 20 milljrum, en sendi erlent starfsflk 25 milljara fr slandi.

a m v ljst vera a essi ttur hefur hrif eignamyndum slandi, og ef g leyfi mr a segja a strstur hluti erlendra starfsmanna s eignaminnsta hpnum, blasir vi a hrifin ar hljta a vera veruleg.


Innflutt hs betri kostur en "innlend"?

Mr kemur a ekki vart a msir ailar gagnrni a slensk verkalsflg standi fyrir v a flytja inn einingahs fr Lettlandi.

a g hafi ekki hugmynd um hva eir sem vinna vi framleislu einingunum f laun, veit g a lgmarkslaun Lettlandi eru u..b. 340 euro mnui.

a tti v ekki a koma neinum vart a mgulegt er a f einingar framleiddar ar fyrir tluvert lgra ver en slandi.

En g tek hinn myndaa hatt minn ofan fyrir verkalsflgunum a fara essa lei. Auvita a gefa slenskum verktkum mguleika a bja verki, en a sjlfsgu a velja ann drasta af sambrilegum kostum.

annig gerast viskiptin best og g er reyndar hissa slenskum verktkum a hafa ekki gert slkt miklu meira mli undanfrnum rum.

a tti a geta auki byggingarhraa, dregur r ennslu innlendum markai, dregur r hsnisrf fyrir verkamenn, eykur sveigjanleika, o.sv.frv.

g held a flestum s ljst a rf er auknu framboi hsni slandi, en aukin ennsla sur eftirsknarver.

etta er v lklega g lausn.


mbl.is Erlendu hsin betri kostur
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hvers vegna hefur matarver hkka mun meira slandi en Noregi?

a hefur miki veri rtt um hvers vegna nlegri verknnun milli hfuborga Norurlanda, sland kom t svo drt.

Srstaklega hafa margir fura sig v hvers vegna "karfan" (sem var vissulega umdeilanlega sett saman) var svo miki drari Reykjavk en Oslo.

a er auvita margar mismunandi stur fyrir v, en hr vil g birta eina eirra.

etta lnurit af gengi Norsku og slensku krnunnar. Eins og sst hefur a breyst grarlega undanfrnum 10. rum.

NOK ISK 10 year


Matvara er mjg dr slandi - ekki sst landbnaarvrur

a er ekki drt a kaupa matinn slandi. g fann a gtlega egar g feraist um landi sastlii sumar.

En ef hverju er a?

essi niurstaa er mikil umskipti fr v ri 2012, en var sland tali drast Norurlandana samt Finnlandi og drast heildkostnai vi framfrslu.

(En a er rt a hafa huga a hr er langt fr um smu "krfu" a ra, og v ekki fyllilega samanburarhft, a vissulega gefi a vsbendingar)

En margt hefur breyst san , og lklega ekki hva sst gengi. slenska krnan hefur styrkst. annig kjast verbreytingar upp egar bori er saman vi erlend ver.

Og auvita vri frlegt a sj samanbur breytingum rum rekstrarkostnai matvruverslana sama tmabili. Hva hefur launakostnaur stigi, hva hafa fasteignagjld hkka, rafmagn og hiti o.s.frv?

En a sem hjlpar til a Finnar geta versla svona drt, er a hluta til Putin a akka, og v innflutningsbanni sem hann setti til Rsslands, var a ekki 2013.

a hafi grarleg hrif verlag landbnaarvara, srstaklega mjlkurafurir, enda fll tflutningur grarlega og hlt fram a falla rin eftir. milli 2013 og 2016, drst tflutningur Finna landbnaarafurum til Rsslands um rflega 70%, ea eitthva yfir 300 milljnir euroa.

etta hafi grarleg hrif bi Finnlandi og "Sambandinu" heild, srstaklega austan megin, enda voru fleiri lnd sem hfu allt einu offrambo mrgum landbnaarvrum.

a hefur lka hrif a "risarnir" tveir Finnskum matvrumarkai hafa h grimmilegt verstr, sem hfst svipuum tma. Og a stendur enn yfir.

Bndur eru ekki hressir, enda hafa rannsknir snt a hlutur eirra heildarveri fer minnkandi (og afkoma eirra smuleiis), en a gerir reyndar hlutur verslunarinnar einnig. a eru matvlainaurinn sem eykur sna hlutdeild.

En g get teki undir gagnrni eirra Bnusmanna a v marki a essi knnun snir lti meira en a slenskar landbnaarafurir eru mjg drar.

Einstaka atrii (fyrir utan htt ver slenskum landbnaarafurum)knnunarinnar vekja srstaka athygli.

g b 80 klmetra sunnan vi Helsinki, ar sem verlag er a llu jfnu rlti lgra en ar. Sj m Finna fylla innkaupakrfurnar hr ur en eir halda heim lei.

En g hef aldrei s 500g af pasta 26 kr, eins og boi er upp Helsinki, g hef aldrei se ltra af appelsnusafa 88 kr eins og hgt er a kaupa Osl. Hrsgrjn 108 kr eru heldur ekki bostlum hr.

nnur ver kannast g vel vi, og margt heldur drar en arna er nefnt.

En svo kemur sland alls ekki illa t braui, bannum og hrisgrjnum. En veri gulrtum slandi hltur svo a vera srstakt rannsknarefni.

En heilt yfir ykir mr munurinn oft trlegur milli borga essari knnun. a er ekki langt milli Helsinki, Stokkhlms, Osl og Kaupmannahafnar, en munurinn samt sem ur verulegur mrgum vrum.

En a vri frlegt a sj betur "balanseraa" knnun, sem vri ef til vill nr v sem hefbundin fjlskylda kaupir inn.

Mr finnst frekar "drt" hj verkalsforingjum a tala eins og s munur sem arna kemur fram s munur framfrslu Reykjavk og Helsinki.

Enn "drara" a tala eins og munurinn liggi eingngu hj slenskri verslun.

En umran er rf, enda velkist enginn vafa um a matvlaver er afar htt slandi og a skiptir mli.

Set hr a lokum, ef einhver hefur gaman af v a skoa "tilbo" Helsinki, tengla vefsur, riggja verslana, LIDL, K-Supermarket (KESKO), Prisma.

P.S. Bti hr vi 8. febrar tengli gtis umfjllun hj Bndablainu. ar er tafla sem segir a hlutfallsleg eysla slendinga (af launum) s heldur lgri en hinna Norurlandajanna. En lklega eru etta tlur fr 2017.

Googlai rlti og fann essar upplsingar fr Eurostat, en r eru fr 2017. r eru ekki alveg samhlja eim fr Bndablainu, en sna svipaa niurstu, sland heldur sigi niurvi.

P.S.S. Bti hr vi 9. febrar. Grein fr Ernu Bjarnadttur Vsi.is og tentill grein fr Viskiptari.


mbl.is Furar sig samsetningu vrukrfu AS
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Gjaldrot vegna eldsneytisvers og veikingar gjaldmiils?

a er aldrei skemmtilegt a lesa um gjaldrot fyrirtkja, og alls ekki flugflaga. Strax koma upp hugann myndir af feralngum sem strandaglpum fjrlgum lndum o.s.frv.

En etta hefur veri algengt upp sksti og einhvers staar las g nlega a 3ja hundra flugflaga hafi lagt upp laupana sust 10. rum ea svo.

En hr talar forsvarsmaur ska flugflagsins Germania a flagi s komi rot vegna hs eldsneytisvers og lkkandi gengis.

etta er lklega eitthva sem slendingum finnst eir hafa heyrt ur, en munurinn er s a hr er veri a tala um euroi.

slandi kenna svo ferajnustufyrirtki og tflytjendur um hkkandi gengi um erfileika, en innflytjendur barma sr ef a lkkar.

Yfirleitt er eingngu minnst ytri astur.


mbl.is Flugflagi Germania gjaldrota
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Verblgan er of h, en hva veldur henni?

Verblgan er eitthva sem allir hafa skoun . Yfirleitt veru a hn s of mikil, en kemur fyrir hr og ar (ekki slandi svo g muni) a hyggjur kvikna yfir v a hn s of lg, ea hreinlega a verhjnum eigi sr sta.

Margoft hefur v veri haldi fram a til a n tkum verblgunni urfi a skipta t gjaldmili og helst ganga "Sambandi" og taka upp euro.

veri verblga slandi eins og hn er eurosvinu.

En hver er verblgan eurosvinu?

er yfirleitt svara eitthva tt a hn s 1.9%, eins og hn var a mig minnir ar desember.

En verblgan eurosvinu var fr v a vera 0.5% a mig minnir Grikklandi upp a a vera 3.4% Eistlandi. a er j essi gamla tugga me mealtali.

Aeins norur af Eistlandi, Finnlandi var hn 1.18%. 80 klmetrar geta framkalla umtalsveran mun.

En ef verblga slandi er aeins 0.3% hrri slandi en rki sem hefur euro, er eittvha sem segir a verblga myndi minnka slandi ef a vri gjaldmiilinn?

S svo hsnisliurinn tekinn t slandi, er verblga mun lgri slandi en eurolandinu Eistlandi. En sjlfsagt eftir a rkra um hvort a hsnisliurinn eigi a vera vsitlunni all nokkur r i vibt.

Og hverjar eru nefndar sem helstu stur fyrir hrri verblgu Eistlandi? Orkukostnaur og ennsla vinnumarkai.

Og spr gera r fyrir v a verblga Eistlandi veri fram verulega hrri en mealtal eurolandanna komandi rum.

Og svona af v a g er byrjaur a ra euroi, skyldu slendingar eiga sr sr ann draum a Selabankinn sti v a "prenta" peninga, kaupandi upp rkisskuldabrf og skuldabrf strfyrirtkja (varla Samherja :-)) reynandi eftir fremsta megni a keyra upp eftirspurn og verblgu?

Ja, reyndar vri hann ann veginn a htta v, eftir a hafa stunda a nokkur undanfarin r.

v a er a sem selabankar Eurosvisins hafa veri a gera, og enginn gat skorast undan, lka s Eistneski.

a flestir kunni a meta lga vexti (nema innlnaeigendur) arf einnig a spyrja sig a v hvers vegna eir eru svo lgir, ekki sst ef eir eru a sem margir myndu kalla elilega lgir.


mbl.is Dregur r verblgu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hvaa hlutir hleypa upp hsnisveri?

a hefur miki veri rtt um hsnisver slandi undanfarin misseri. Skipaar hafa veri nefndir, og kasta hefur veri fram tal hugmyndum og skounum.

Auvita eru r mismundandi, en flestir eru sammla um a mli s brnt og hsniskostnaur s str ttur framfrslu og a sjlfsgu lfsgum einstaklinga og fjlskyldna.

Jafnframt hefur veri tala um a agerir hsnismlum su mikilvgur ttur kjarasamningum.

v vakti a athygli mna egar g s fjalla um hsnisver orlkshfn. orlkshfn er ef g hef skili rtt, ca. 35 mntu akstur fr Reykjavk (nema egar umferarteppur eru) og hefur fengi svaxandi athygli eirra sem vilja eignast hsni.

ar m f rtt rflega 50 fermetra bir tpar 15 milljnir krna. Sambrilegar bir Reykjavk kosta vst vel yfir 40 milljnir.

hverju liggur munurinn?

Einfalda svari vi v, er eins og fasteignasalarnir segja: Stasetning, stasetning og stasetning.

a verur aldrei fram hj v liti a stasetning skiptir miklu mli. En er engin "dr stasetning" hfuborgarsvinu, ea arf a leita alla lei til orlkshafnar ea lengra til ess a finna slka?

a ekki s hgt a fullyra um slkt, er freistandi a lykta a strstur hluti mismunarins s laver og tengdar greislur, enda getur kostnaurinn vi bygginguna sjlfa varla veri miki ea nokku drari orlkshfn.

En auvita er elilegt a lir su drari misvis Reykjavk samanbori vi orlkshfn, g held a v mtmli engin.

En hveru drari, og svo eru a lirnar sem eru Reykjavk, en ekki "misvis"? Hva er elilegur munur ar?

Ekki getur a kosta meira a gera lir byggingarhfar Reykjavk? tti Reykjavk ekki, ef eitthva er, a njta samlegarhrifa strarinnar?

g held a etta s nokku sem vert s a skoa og velta fyrir sr.

a er lka hugavert a hugsa um hvort a ttingarstefna Borgarinnar, hafi ori til ess a eir sem skja vinnu til hfuuborgarinnar hafi dreifst yfir strra svi en nokkru sinni fyrr, og annig strauki umfer og vegalengdir sem eru keyrar?

Er a ekki vert markmi stefnunnar?

Ea er stefnan einfaldlega a hmarka hagnainn af laslu og til ess a svo megi vera halda uppi kvenum skorti?


Er sta til a hafa hyggjur af vaxandi eignamun, ea hann sr elilegar stur?

a hefur miki veri rtt um vaxandi mun eignum einstaklinga og mismunandi "jflagshpa" undanfrnum misserum, lklega ekki hva sst slandi.

a er elilegt a margir hafi af essu miklar hyggur, en er vst a eitthva s elilegt vi ennan aukna eignamun?

egar vel rar jflaginu, jafnvel svo vel a tala er um eignablu, segir a sig eiginlega sjlft a eignamunur eykst. Ef fasteignir rjka upp veri, ef hlutabrfamarkair eru hkkandi, vnkast hagur eirra sem eiga eignir langt umfram eirra sem eru eignalausir.

Fyrir til ess a gera fum rum tluu margir pltkusar slandi fjlglega um a str hpur slendinga vildi ekki eiga hsni, heldur kysi frekar "rugga leigu".

rugga leigan hefur a g tel ekki gengi eftir, en a tti ekki a koma neinum vart a eir sem kvu a kaupa sr fasteign fyrir t.d. 6 ea 8 rum, standi sem hpur nr rugglega betur eignalega s, en eir sem geru a ekki.

a dregur hins vegar oft saman me hpunum egar kreppir a ea samdrttur rkir.

g held einnig a fasteignakaup hafi gegnum tina veri afar g fjrfesting egar heildina er liti. a vri til dmis frlegt a sj samanbur fjrfestingu fasteign og greislu lfeyrissj.

a er enda ekkt a va um lnd er fasteign litin hluti af lfeyrissparnai. Hgt a selja og minnka vi sig eldri rum og hefur einnig ann kost a ganga til erfingja.

En a sem hefur lklega ekki sur valdi v a eignamunur hefur aukist slandi, er mikill fjldi innflytjenda.

Mikill fjldi innflytjenda, a mestu leyti eignalausir, fara lklega beint nesta eignahpinn.

En a fjlgar llum tekjuhpum, annig a tekjuhsti hpurinn eykur elilega hlut sinn.

En a er fleira sem gerir a a verkum a eignaminnsti hpurinn verur verr ti en arir.

annig er vita a sumir eim hpi stoppa aeins nokkur r. eir safna eins miklu og eir geta og vilja fara me "ausfnun" sna til annarra landa og setja eignir ar. sta ess koma svo arir "eignalausir", og svo koll af kolli, annig a eignamyndun lgst hpnum verur v hgari.

Sumir kunna egar a eiga eignir "heimalandinu" og koma til slands til a auvelda sr eignamyndunina.

Fleira m nefna sem veldur v a eignamyndun innflytjenda er oft hgari en eirra sem fyrir eru.

ar m nefna til a eir eiga erfitt me a komast r lglaunastrfum vegna tungumlaerfileika, sumir eirra senda reglulega hluta launa sinna r landi, til foreldra ea annarra fjlskyldumelima og svo a eir f ltinn ea engan arf eftir foreldrana, fugt vi ara ba rari og auugri rkja, s.s. slands.

Ekkert af essu er elilegt og lti vi v a gera nema tungumlarugleikunum.

a er rtt a taka a fram a g er ekki a setja etta fram hr og segja a ekki urfi a ra eignamismun.

a er jafn sjlfsagt a ra a eins og allt anna.

En a arf a reyna a finna allar breyturnar og taka tillit til eirra.

a er ekkert ellilegt a mikill fjldi innflytenda hafi hrif eignaskiptingu, en hversu mikil au hrif eru veit g ekki, og man ekki eftir v a hafa s tlur um slkt, en a vri vissulega arft rannsknarefni.


Stytting vinnuvikunnar - 33% aukinn launakostnaur fyrir mrg fyrirtki?

a hefur miki veri rtt um styttingu vinnuvikunnar slandi upp skasti og g s vef RUV a veri er a ra um slka styttingu tengslum vi kjarasamninga.

g hef lka s marga tala eim ntum a kostnaur vinnuveitenda vegna slks yri ltill, enda myndi frameleini aukast og margir geti afkasta svo gott sem v sama 6 tmum og 8.

g tla ekki a efast um a slkt s rtt - undantekningartilfellum, en g held a a urfi a lta heidlarmyndina.

A sjlfsgu er llum atvinnurekendum frjlst a minnka" viveruskyldu" starfsmanna sinna og g myndi reikna me v a margir myndu taka ann kost ef eir sji fram a framleini standi sta og starfsflki s hamingjusamara.

En "vivera" getur lka skipt miklu mli, jafnvel a ekki s "brjla a gera".

a blasir vi a hj mrgum fyrirtkjum ykist launakostnaur um ca 33%.

au fyrirtki sem eru opin allan slarhringinn, yru a reka sig 4. 6. tmavktum sta 3ja 8 tma vakta ur.

Hefur einhver reikna t hver hrif ess yru til dmis heilbrigiskerfi? ldrunarjnustu?

Hva skyldi launakostnaur htela aukast vi slka breytingu, hvaa hrif hefi hn matslustai? Hvernig yru heildarhrifin hina svaxandi ferajnustu?

Hver yru hrifin lggslu, slkkvili?

Hvernig tti a reka slk fyrirtki n ess a launakostnaur eirra ryki upp?


sland - drast heimi?

a hefur va um neti (aallega slenska hlutanum) mtt lesa frttir ess efnis a sland s drasta land heimi, hvergi s drara a lifa ea ferast um.

Hafandi komi til slands samt fjlskyldunni sumar finnst mr etta nokku sennilegt a g geti ekki fullyrt um slkt me 100% vissu.

En vissulega var drt slandi, g held a um slkt efist engin, n reyni verulega a mla v mt.

En a g efist ekki um a mislegt mtti betur fara og drir adrttir, skortur samkeppni, hr launakostnaur og hir skattar og opinber gjld, dugi ekki til a rttlta hi ha verlag, er a bsna mikill hluti af tskringunni.

Vissulega er verlag va um heim og jafnvel lndum ekki langt fr slandi afar alandi og strskemmtilegt a njta veitinga og verslunar slenskum "kaupmtti".

En glansinn getur veri fljtur a fara ef ef standa arf undir neyslunni innlendum lgmarkslaunum.

annig hafa eir sem fylgjast vel me frttum sjlfsagt teki eftir v a egar Macron Frakklandsforseti reyndi a frigja "gulvestunga", var ein af agerum hans a hkka lgmarkslaun r 1400 euroum 1500. g er hlfhrddur um a a veri erfitt a lifa og leigja okkalega b Pars slkum launum.

Og hr Eistlandi ar sem g er nna, voru lgmarkslaun hkku n um ramtin, r 500 euroum 540. Bsna g prsentuhkkun, en upphin ekki h.

En mr kom hug egar g fr me ltin bl og skipti yfir vetrardekk, og borgai fyrir a 40 euro, a a ti sjlfsagt frekar drt slandi. En a g ekki ekki hva dekkjaskipti, umfelgun og jafnvgisstiling kosti slandi ykir mr lklegt a s kostnaur s lgra hlutfall af lgmarkslaunum slandi en Eistlandi.

En a eru arir hlutir sem spila stra rullu. Eftir v sem g kemst nst (hef ekki grandskoa Eistneska skattalgjf) borga Eistlendingar engan skatt af 500 euroum (s afslttur fylgir ekki upp launaskalann og a arf a skja um hann).

hfuborginni Tallinn borga bar engan fasteignaskatt af hsni, svo lengi sem eigandinn br v, og lin fer ekki yfir kvena str (sem er a mig minnir um 1500 fermetrar).

En a arf a borga verktaka lga upph fyrir sorphiru (hgt a velja hvort a tunnan er losu 1., 2., ea 4. vikna fresti), og borgin rukkar fyrir vatni eftir mli (a stendur undir kostnai vatnsveitu og holrsakerfis).

a er frtt strt, en bara fyrir ba borgarinnar (a virist ekki vlast fyrir borginni a ekki megi mismuna eftir bsetu) og hefur veri svo kringum 6. r. a er a sjlfsgu mikil bbt fyrir tekjulgri hpana.

(v m skjta hr inn a a frtt s strt, og srakgreinar hafa veri gerar fyrir vagnana, hafa samt veri bygg trllaukin mislg gatnamt borginni og unni er a greia umfer einkabla eftir sem ur).

Mig minnir lka a engin Frakklandi borgi skatt af tekjum undir ca 1500 euroum (en Franska skattkerfi er bsna flki), en etta segi g n byrgar.

En g er ekki a segja a slenskir launegar lgri launahpum eigi ekki skili a hafa meiri " veskinu". En a hljta flestir a aj a krnutluhkkun ein sr breytir ekki miklu til langframa, allra sst egar staan er s a meirihluti launegar heldur eftir minnihluta launa sinna vi tborgun.

hltur a urfa a horfa til annara tta.

Lklega eru tveir strstu tgjaldaliir flestra heimila skattur (tekjuskattur og tsvar) og hsniskostnaur.

a hltur a urfa a beina sjnum essum tveimur meginpstum. Hvers vegna er hsni svona drt slandi og hvers vegna eru skattar svona hir? v bori er saman lfeyrisfyrirkomulag slandi og rum lndum, eru skattar grarhir slandi.

Hkkandi fasteignaskattar ( krnutlu langt yfir verblgu) eiga aldrei ara lei en t verlag, bi vrum og jnustu og ekki sst hsaleigu.

Sama gildir auvita um htt bensnsver og svo m lengi fram telja.

Price level index for food and non alcoholic beverages, 2017 (EU 28=100)

P.S. Set hr inn graf af verlagi mrgum af helstu rkjum Evrpu, en grafi er fyrir 2017, en g einfaldlega fann ekki nrri samanbur, sem mr fannst gur og reianlegur.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband