Frsluflokkur: Kjaraml

Kvtinn: Lfsseigasta slenska lskrumi. egar orpin "fluttust t sj".

Kvti og kvtakerfi hefur lklega veri langlfasta slenska deilumli, alla vegna sustu ratugi.

a er raun ekki a undra, enda er sjvartvegur meal mikilvgustu atvinnugreinum slandi og n efa s mikilvgasta sgulegu samhengi.

Ein af eim "gosgnum" sem hafa veri berandi umrunni undanfarna ratugi og skjta um kollinum aftur og aftur, er a kvtakerfi hafi lagt mrg sjvarorp svo gott sem eyi.

Lklega er a eitthvert lfseigasta og algengasta lskrum slenskri pltk.

etta er ekki sagt til ess a gera lti r eim erfileikum sem hafa komi upp mrgum smrri tgerarbjum, en slkt hefur vissulega ori raunin.

etta er sagt vegna ess a eir erfileikar voru umfljanlegir vegna tknibreytinga. a eina sem hefi geta komi veg fyrir vri "endanlegur fiskur" sjnum, a rum kosti var a aeins spurningin hvar erfileikarnir yru.

ar stu flest smrri byggarlg gjarna verr en au strri.

Tkniframfarir og s stareynda a ekki var ngur fiskur sjnum geri a hjkvmilegt a miklar breytingar yru a vera hva varai fiskvinnslu slandi.

Ef til vill m segja a ekki s rtt a segja slandi, v breytingarnar uru ekki sst t rmsj.

Ef til vill er lykilatrii v a skilja hvaa breytingar uru slenskum sjvartvegi flgnar lokamlsgrein eirrar frttar sem essi frtt er hengd vi (frttin er a vera 3ja ra), en ar segir:

  • „Skipi hefur vinnslugetu vi lti sjvarorp, en vi a starfa einungis 27 menn, 25 um bor og 2 skrifstofu landi. Skipi er 1.403 brtttonn, 57,5 metrar lengd og 12 metra breitt. Fiskurinn er fullunninn um bor og er afkastageta um 42 tonn af fullunnum afurum slarhring, en a jafngildir um 100 tonna afla upp r sj. venjulegum skuttogara af essari str eru um 15 menn i hfn annig a aeins er btt vi 10 mnnum til a fullvinna veiina.“

Allt einu voru 27 einstaklingar gildi "heils sjvarorps". Tu einstaklingar vinna fiskinn, sta ess a ur urfti heilt frystihs.

Framfarir tkjabnai til a vinna fisk geri a a verkum a frystihsin sem hfu veri "hjarta" svo margra sjvarorpa uru rf. En au frystihs sem enn strfuu juku framleislugetu sna svo um munai.

Lklega kti a svo hrifin a hrif verkalsflaga voru allt nnur t sj en landi.

a er auvelt a reikna t hvort a vnlegra er a fjrfesta tkjabnai sem er vinnslu 8 til 10 klukkustundir, 5 daga viku landi, ea 24 stundir, 7 daga vikunnar t sj.

Munurinn ntingu tkjanna er yfir 100 klukkustundir viku ea meira en refld.

a er m.a. munurinn vinnslu landi og frystitogara.

a er ekki sst fyrir tilstulan fyrirtkja, sem slendingar eru svo stoltir af, s.s. Marel, Skagans 3X o.s.frv. sem essi run var.

Vildu slendingar vera n eirra?

a eru svo framfarir kli- og flutningatkni sem hafa valdi v pendllinn hefur sveiflast aftur til landvinnslu, me aukinni vinnslu alla lei neytendapakkningar.

En a hefi ekkert nema "endanlegur fiskur" komi veg fyrir samjppun tger slandi. Hugsanlega hefi "dauastr" einstakra tgera ori lengra og lklega srsaukafyllra ef kvtakerfisins hefi ekki noti vi.

En a m tla a stand fiskistofna vri smuleiis mun verra.

En framsalinu var einmitt tla a stula a samjppun, smuleiis reldingarsji mean hans naut vi.

a var einfaldlega ekki til ngur fiskur fyrir alla tgerarbi slandi. Svo er ekki enn og lklegt a veri nokkurn tma.

En auvita er arft a ra sjvartveg slandi og hva megi betur fara.

Hva er rtta hmarki hva varar kvtahlutdeild? a bja upp aflaheimildir? Ef svo, til hva margra ra senn? fyrst og fremst a selja hstbjanda, ea eiga nnur lgml a gilda?

Eiga "byggasjnarmi" a vega yngra en arsemissjnarmi?

tti a vera skylda a hluti hverrar lndunar fari marka, ea tti allur afli a gera a?

Ea er nverandi fyrirkomulag bsna gott?

a er full sta til a ra fyrirkomulag fiskveia slensku lgsgunni, en ltum ekki glepjast af "fortarrunginni lskrums rmantk" um a hgt s a hverfa aftur - til fortar.


Satansk meallaun

a er ekki nema von a a gangi msu VR og snist sitt hverjum. Meallaunin eru einfaldlega satansk.

Sjlfsagt munu margir lta svo a a djfullinn spili flaginu.

Vi verum a vona meallaunin hkki ea lkki fljtlega, annars er voinn vs.


mbl.is 666 sund krna meallaun VR
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Eignamunur - breyta sem skiptir mli

g bloggai fyrir nokkru um r hyggjur sem margir hafa af breikkandi bili hva varar eignaskiptingu slandi og versnandi stu tekjulgstu hpanna.

bloggfrslu m finna hr.

ar nefndi g nokkrar stur sem gtu tskrt vaxandi eignamun a hluta, t.d. aukin fjlda innflytjenda.

Frslan endai essum orum: "a er ekkert ellilegt a mikill fjldi innflytenda hafi hrif eignaskiptingu, en hversu mikil au hrif eru veit g ekki, og man ekki eftir v a hafa s tlur um slkt, en a vri vissulega arft rannsknarefni."

flakki mnu um neti rakst g umfjllun sem tengist essu efni. vefViskiptablasins er fjalla um r upphir sem erlent starfsflk hefur sent fr slandi undanfarin r.

ar kemur fram a a sastlinum 7 rum er upphin sem send hefur veri r landi nemur 75 milljrum slenskra krna.

sama tma hefur erlent starfsflk sent 16 milljara til slands.

Munurinn er v 59 milljarar krna. sasta ri nam munurinn 20 milljrum, en sendi erlent starfsflk 25 milljara fr slandi.

a m v ljst vera a essi ttur hefur hrif eignamyndum slandi, og ef g leyfi mr a segja a strstur hluti erlendra starfsmanna s eignaminnsta hpnum, blasir vi a hrifin ar hljta a vera veruleg.


Innflutt hs betri kostur en "innlend"?

Mr kemur a ekki vart a msir ailar gagnrni a slensk verkalsflg standi fyrir v a flytja inn einingahs fr Lettlandi.

a g hafi ekki hugmynd um hva eir sem vinna vi framleislu einingunum f laun, veit g a lgmarkslaun Lettlandi eru u..b. 340 euro mnui.

a tti v ekki a koma neinum vart a mgulegt er a f einingar framleiddar ar fyrir tluvert lgra ver en slandi.

En g tek hinn myndaa hatt minn ofan fyrir verkalsflgunum a fara essa lei. Auvita a gefa slenskum verktkum mguleika a bja verki, en a sjlfsgu a velja ann drasta af sambrilegum kostum.

annig gerast viskiptin best og g er reyndar hissa slenskum verktkum a hafa ekki gert slkt miklu meira mli undanfrnum rum.

a tti a geta auki byggingarhraa, dregur r ennslu innlendum markai, dregur r hsnisrf fyrir verkamenn, eykur sveigjanleika, o.sv.frv.

g held a flestum s ljst a rf er auknu framboi hsni slandi, en aukin ennsla sur eftirsknarver.

etta er v lklega g lausn.


mbl.is Erlendu hsin betri kostur
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hvers vegna hefur matarver hkka mun meira slandi en Noregi?

a hefur miki veri rtt um hvers vegna nlegri verknnun milli hfuborga Norurlanda, sland kom t svo drt.

Srstaklega hafa margir fura sig v hvers vegna "karfan" (sem var vissulega umdeilanlega sett saman) var svo miki drari Reykjavk en Oslo.

a er auvita margar mismunandi stur fyrir v, en hr vil g birta eina eirra.

etta lnurit af gengi Norsku og slensku krnunnar. Eins og sst hefur a breyst grarlega undanfrnum 10. rum.

NOK ISK 10 year


Matvara er mjg dr slandi - ekki sst landbnaarvrur

a er ekki drt a kaupa matinn slandi. g fann a gtlega egar g feraist um landi sastlii sumar.

En ef hverju er a?

essi niurstaa er mikil umskipti fr v ri 2012, en var sland tali drast Norurlandana samt Finnlandi og drast heildkostnai vi framfrslu.

(En a er rt a hafa huga a hr er langt fr um smu "krfu" a ra, og v ekki fyllilega samanburarhft, a vissulega gefi a vsbendingar)

En margt hefur breyst san , og lklega ekki hva sst gengi. slenska krnan hefur styrkst. annig kjast verbreytingar upp egar bori er saman vi erlend ver.

Og auvita vri frlegt a sj samanbur breytingum rum rekstrarkostnai matvruverslana sama tmabili. Hva hefur launakostnaur stigi, hva hafa fasteignagjld hkka, rafmagn og hiti o.s.frv?

En a sem hjlpar til a Finnar geta versla svona drt, er a hluta til Putin a akka, og v innflutningsbanni sem hann setti til Rsslands, var a ekki 2013.

a hafi grarleg hrif verlag landbnaarvara, srstaklega mjlkurafurir, enda fll tflutningur grarlega og hlt fram a falla rin eftir. milli 2013 og 2016, drst tflutningur Finna landbnaarafurum til Rsslands um rflega 70%, ea eitthva yfir 300 milljnir euroa.

etta hafi grarleg hrif bi Finnlandi og "Sambandinu" heild, srstaklega austan megin, enda voru fleiri lnd sem hfu allt einu offrambo mrgum landbnaarvrum.

a hefur lka hrif a "risarnir" tveir Finnskum matvrumarkai hafa h grimmilegt verstr, sem hfst svipuum tma. Og a stendur enn yfir.

Bndur eru ekki hressir, enda hafa rannsknir snt a hlutur eirra heildarveri fer minnkandi (og afkoma eirra smuleiis), en a gerir reyndar hlutur verslunarinnar einnig. a eru matvlainaurinn sem eykur sna hlutdeild.

En g get teki undir gagnrni eirra Bnusmanna a v marki a essi knnun snir lti meira en a slenskar landbnaarafurir eru mjg drar.

Einstaka atrii (fyrir utan htt ver slenskum landbnaarafurum)knnunarinnar vekja srstaka athygli.

g b 80 klmetra sunnan vi Helsinki, ar sem verlag er a llu jfnu rlti lgra en ar. Sj m Finna fylla innkaupakrfurnar hr ur en eir halda heim lei.

En g hef aldrei s 500g af pasta 26 kr, eins og boi er upp Helsinki, g hef aldrei se ltra af appelsnusafa 88 kr eins og hgt er a kaupa Osl. Hrsgrjn 108 kr eru heldur ekki bostlum hr.

nnur ver kannast g vel vi, og margt heldur drar en arna er nefnt.

En svo kemur sland alls ekki illa t braui, bannum og hrisgrjnum. En veri gulrtum slandi hltur svo a vera srstakt rannsknarefni.

En heilt yfir ykir mr munurinn oft trlegur milli borga essari knnun. a er ekki langt milli Helsinki, Stokkhlms, Osl og Kaupmannahafnar, en munurinn samt sem ur verulegur mrgum vrum.

En a vri frlegt a sj betur "balanseraa" knnun, sem vri ef til vill nr v sem hefbundin fjlskylda kaupir inn.

Mr finnst frekar "drt" hj verkalsforingjum a tala eins og s munur sem arna kemur fram s munur framfrslu Reykjavk og Helsinki.

Enn "drara" a tala eins og munurinn liggi eingngu hj slenskri verslun.

En umran er rf, enda velkist enginn vafa um a matvlaver er afar htt slandi og a skiptir mli.

Set hr a lokum, ef einhver hefur gaman af v a skoa "tilbo" Helsinki, tengla vefsur, riggja verslana, LIDL, K-Supermarket (KESKO), Prisma.

P.S. Bti hr vi 8. febrar tengli gtis umfjllun hj Bndablainu. ar er tafla sem segir a hlutfallsleg eysla slendinga (af launum) s heldur lgri en hinna Norurlandajanna. En lklega eru etta tlur fr 2017.

Googlai rlti og fann essar upplsingar fr Eurostat, en r eru fr 2017. r eru ekki alveg samhlja eim fr Bndablainu, en sna svipaa niurstu, sland heldur sigi niurvi.

P.S.S. Bti hr vi 9. febrar. Grein fr Ernu Bjarnadttur Vsi.is og tentill grein fr Viskiptari.


mbl.is Furar sig samsetningu vrukrfu AS
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Gjaldrot vegna eldsneytisvers og veikingar gjaldmiils?

a er aldrei skemmtilegt a lesa um gjaldrot fyrirtkja, og alls ekki flugflaga. Strax koma upp hugann myndir af feralngum sem strandaglpum fjrlgum lndum o.s.frv.

En etta hefur veri algengt upp sksti og einhvers staar las g nlega a 3ja hundra flugflaga hafi lagt upp laupana sust 10. rum ea svo.

En hr talar forsvarsmaur ska flugflagsins Germania a flagi s komi rot vegna hs eldsneytisvers og lkkandi gengis.

etta er lklega eitthva sem slendingum finnst eir hafa heyrt ur, en munurinn er s a hr er veri a tala um euroi.

slandi kenna svo ferajnustufyrirtki og tflytjendur um hkkandi gengi um erfileika, en innflytjendur barma sr ef a lkkar.

Yfirleitt er eingngu minnst ytri astur.


mbl.is Flugflagi Germania gjaldrota
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Verblgan er of h, en hva veldur henni?

Verblgan er eitthva sem allir hafa skoun . Yfirleitt veru a hn s of mikil, en kemur fyrir hr og ar (ekki slandi svo g muni) a hyggjur kvikna yfir v a hn s of lg, ea hreinlega a verhjnum eigi sr sta.

Margoft hefur v veri haldi fram a til a n tkum verblgunni urfi a skipta t gjaldmili og helst ganga "Sambandi" og taka upp euro.

veri verblga slandi eins og hn er eurosvinu.

En hver er verblgan eurosvinu?

er yfirleitt svara eitthva tt a hn s 1.9%, eins og hn var a mig minnir ar desember.

En verblgan eurosvinu var fr v a vera 0.5% a mig minnir Grikklandi upp a a vera 3.4% Eistlandi. a er j essi gamla tugga me mealtali.

Aeins norur af Eistlandi, Finnlandi var hn 1.18%. 80 klmetrar geta framkalla umtalsveran mun.

En ef verblga slandi er aeins 0.3% hrri slandi en rki sem hefur euro, er eittvha sem segir a verblga myndi minnka slandi ef a vri gjaldmiilinn?

S svo hsnisliurinn tekinn t slandi, er verblga mun lgri slandi en eurolandinu Eistlandi. En sjlfsagt eftir a rkra um hvort a hsnisliurinn eigi a vera vsitlunni all nokkur r i vibt.

Og hverjar eru nefndar sem helstu stur fyrir hrri verblgu Eistlandi? Orkukostnaur og ennsla vinnumarkai.

Og spr gera r fyrir v a verblga Eistlandi veri fram verulega hrri en mealtal eurolandanna komandi rum.

Og svona af v a g er byrjaur a ra euroi, skyldu slendingar eiga sr sr ann draum a Selabankinn sti v a "prenta" peninga, kaupandi upp rkisskuldabrf og skuldabrf strfyrirtkja (varla Samherja :-)) reynandi eftir fremsta megni a keyra upp eftirspurn og verblgu?

Ja, reyndar vri hann ann veginn a htta v, eftir a hafa stunda a nokkur undanfarin r.

v a er a sem selabankar Eurosvisins hafa veri a gera, og enginn gat skorast undan, lka s Eistneski.

a flestir kunni a meta lga vexti (nema innlnaeigendur) arf einnig a spyrja sig a v hvers vegna eir eru svo lgir, ekki sst ef eir eru a sem margir myndu kalla elilega lgir.


mbl.is Dregur r verblgu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hvaa hlutir hleypa upp hsnisveri?

a hefur miki veri rtt um hsnisver slandi undanfarin misseri. Skipaar hafa veri nefndir, og kasta hefur veri fram tal hugmyndum og skounum.

Auvita eru r mismundandi, en flestir eru sammla um a mli s brnt og hsniskostnaur s str ttur framfrslu og a sjlfsgu lfsgum einstaklinga og fjlskyldna.

Jafnframt hefur veri tala um a agerir hsnismlum su mikilvgur ttur kjarasamningum.

v vakti a athygli mna egar g s fjalla um hsnisver orlkshfn. orlkshfn er ef g hef skili rtt, ca. 35 mntu akstur fr Reykjavk (nema egar umferarteppur eru) og hefur fengi svaxandi athygli eirra sem vilja eignast hsni.

ar m f rtt rflega 50 fermetra bir tpar 15 milljnir krna. Sambrilegar bir Reykjavk kosta vst vel yfir 40 milljnir.

hverju liggur munurinn?

Einfalda svari vi v, er eins og fasteignasalarnir segja: Stasetning, stasetning og stasetning.

a verur aldrei fram hj v liti a stasetning skiptir miklu mli. En er engin "dr stasetning" hfuborgarsvinu, ea arf a leita alla lei til orlkshafnar ea lengra til ess a finna slka?

a ekki s hgt a fullyra um slkt, er freistandi a lykta a strstur hluti mismunarins s laver og tengdar greislur, enda getur kostnaurinn vi bygginguna sjlfa varla veri miki ea nokku drari orlkshfn.

En auvita er elilegt a lir su drari misvis Reykjavk samanbori vi orlkshfn, g held a v mtmli engin.

En hveru drari, og svo eru a lirnar sem eru Reykjavk, en ekki "misvis"? Hva er elilegur munur ar?

Ekki getur a kosta meira a gera lir byggingarhfar Reykjavk? tti Reykjavk ekki, ef eitthva er, a njta samlegarhrifa strarinnar?

g held a etta s nokku sem vert s a skoa og velta fyrir sr.

a er lka hugavert a hugsa um hvort a ttingarstefna Borgarinnar, hafi ori til ess a eir sem skja vinnu til hfuuborgarinnar hafi dreifst yfir strra svi en nokkru sinni fyrr, og annig strauki umfer og vegalengdir sem eru keyrar?

Er a ekki vert markmi stefnunnar?

Ea er stefnan einfaldlega a hmarka hagnainn af laslu og til ess a svo megi vera halda uppi kvenum skorti?


Er sta til a hafa hyggjur af vaxandi eignamun, ea hann sr elilegar stur?

a hefur miki veri rtt um vaxandi mun eignum einstaklinga og mismunandi "jflagshpa" undanfrnum misserum, lklega ekki hva sst slandi.

a er elilegt a margir hafi af essu miklar hyggur, en er vst a eitthva s elilegt vi ennan aukna eignamun?

egar vel rar jflaginu, jafnvel svo vel a tala er um eignablu, segir a sig eiginlega sjlft a eignamunur eykst. Ef fasteignir rjka upp veri, ef hlutabrfamarkair eru hkkandi, vnkast hagur eirra sem eiga eignir langt umfram eirra sem eru eignalausir.

Fyrir til ess a gera fum rum tluu margir pltkusar slandi fjlglega um a str hpur slendinga vildi ekki eiga hsni, heldur kysi frekar "rugga leigu".

rugga leigan hefur a g tel ekki gengi eftir, en a tti ekki a koma neinum vart a eir sem kvu a kaupa sr fasteign fyrir t.d. 6 ea 8 rum, standi sem hpur nr rugglega betur eignalega s, en eir sem geru a ekki.

a dregur hins vegar oft saman me hpunum egar kreppir a ea samdrttur rkir.

g held einnig a fasteignakaup hafi gegnum tina veri afar g fjrfesting egar heildina er liti. a vri til dmis frlegt a sj samanbur fjrfestingu fasteign og greislu lfeyrissj.

a er enda ekkt a va um lnd er fasteign litin hluti af lfeyrissparnai. Hgt a selja og minnka vi sig eldri rum og hefur einnig ann kost a ganga til erfingja.

En a sem hefur lklega ekki sur valdi v a eignamunur hefur aukist slandi, er mikill fjldi innflytjenda.

Mikill fjldi innflytjenda, a mestu leyti eignalausir, fara lklega beint nesta eignahpinn.

En a fjlgar llum tekjuhpum, annig a tekjuhsti hpurinn eykur elilega hlut sinn.

En a er fleira sem gerir a a verkum a eignaminnsti hpurinn verur verr ti en arir.

annig er vita a sumir eim hpi stoppa aeins nokkur r. eir safna eins miklu og eir geta og vilja fara me "ausfnun" sna til annarra landa og setja eignir ar. sta ess koma svo arir "eignalausir", og svo koll af kolli, annig a eignamyndun lgst hpnum verur v hgari.

Sumir kunna egar a eiga eignir "heimalandinu" og koma til slands til a auvelda sr eignamyndunina.

Fleira m nefna sem veldur v a eignamyndun innflytjenda er oft hgari en eirra sem fyrir eru.

ar m nefna til a eir eiga erfitt me a komast r lglaunastrfum vegna tungumlaerfileika, sumir eirra senda reglulega hluta launa sinna r landi, til foreldra ea annarra fjlskyldumelima og svo a eir f ltinn ea engan arf eftir foreldrana, fugt vi ara ba rari og auugri rkja, s.s. slands.

Ekkert af essu er elilegt og lti vi v a gera nema tungumlarugleikunum.

a er rtt a taka a fram a g er ekki a setja etta fram hr og segja a ekki urfi a ra eignamismun.

a er jafn sjlfsagt a ra a eins og allt anna.

En a arf a reyna a finna allar breyturnar og taka tillit til eirra.

a er ekkert ellilegt a mikill fjldi innflytenda hafi hrif eignaskiptingu, en hversu mikil au hrif eru veit g ekki, og man ekki eftir v a hafa s tlur um slkt, en a vri vissulega arft rannsknarefni.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband