Fęrsluflokkur: Stjórnmįl og samfélag

Sovétiš, sagnfręšin, įrtölin og landamęrin

Žaš er aušvelt aš sjį aš žaš hafi veriš umdeild įkvöršun aš leyfa Putin aš įvarpa gesti minningarathafnar um Helförina.

Žvķ žó aš Putin sé Rśssi, er hann lķka "Sovķetmašur" (homo soveticus), en žį mį ennžį finna nokkuš vķša, lķklega einnig į Ķslandi. Sumir vilja meina aš "Sovķetmašurinn" hafi žróast yfir ķ "Putinmanninn".

En "Sovķetmenn" vilja aš sjįlfsögšu fyrst og fremst lįta minnast žįtttöku sinnar ķ heimstyrjöldinni sķšari sem  hetjulegrar framgöngu hins "mikla frelsara". Žeirri ķmynd hafa žeir haldiš stķft į lofti, og reyndar geršu Vesturveldin slķkt hiš sama lengi vel, til aš réttlęta fyrir žegnum sķnum samstarf sitt viš hina "Sovķesku kommśnista".

Žaš var žį sem gošsögninni "Jóa fręnda" (uncle Joe), um einn afkastamesta fjöldamoršingja sögunnar var komiš į flot og kommśnistar um vķša veröld kynntu undir.

En žó aš žįtttaka Sovķetrķkjanna ķ Seinni heimstyrjöldinni hafi ekki veriš įn hetjulegrar framgöngu, var hśn mun flóknari en svo.

Ef frį er talinn hernašur Japana ķ Kķna, er rökrétt aš lķta į svo aš upphaf žess hildarleiks hafi veriš svokallašur "Molotov-Ribbentrop samningur" į milli Sovķetrķkjanna og Žżskalands Hitlers.

Meš žennan samning aš leišarljósi geršust Sovķetrķki įrįsarašili og voru upphafsašili aš hinum Evrópska hluta hildarleiksins.

Meš samninginn aš leišarljósi réšust žau inn ķ Pólland žann 17. september 1939, žann 30. nóvember sama įr inn ķ Finnland (Vetrarstrķšiš), 1939-40 hertu Sovķetrķkin svo snöruna hęgt og rólega aš Eystrasaltsrķkjunum (sem "Molotov-Ribbentrop samningurinn" hafši "śthlutaš" žeim) og tóku žó alfariš yfir um mišjan jśnķmįnuš 1940.

Žeirra tķma "Rśssadindlar" litu alltaf svo į aš Eistland, Lettland og Lithįen hefšu įkvešiš af fśsum og frjįlsum vilja aš ganga inn ķ Sovķetrķkin. Ķslenskir kommśnistar voru (rétt eins og segja mį um svo gott sem alla kommśnista, hvar sem žeir voru) fylgdu žessari lķnu og vildu gera lķtiš śr venslum Ķslendinga og Finna.

Rétt eins og nśtķma "Rśssadindlar" trśa žvķ aš kosningarnar į Krķmskaga hafa veriš frjįlsar og lżšręšislegar.

Sagan į žaš til aš bergmįla, enda bįšar yfirtökurnar, ef svo mį aš orši komast, leiknar eftir sömu KGB handbókinni.

En žaš skiptir vissulega mįli til hvaša landamęra er litiš žegar talaš er um hvaš margir rķkisborgarar Sovķetrķkjanna létu lķfiš, eša hvaš stór hluti af žeim gyšingum sem voru myrtir ķ śtrżmingarherferš Žjóšverja tilheyršu Sovķetrķkjunum.

Eru žau landsvęši sem Sovķetrķkin höfšu tekiš meš hervaldi af Póllandi, Eistland, Lettland og Lķthįen talin meš Sovķetrķkjunum?

Ég veit aš ķbśar Eystrasaltsrķkjanna lķta ekki svo į og žykir lķklegt aš svo geri Pólverjar ekki heldur.

Žannig eru Rśssar/Sovķetmenn bęši "hetjan" og "skśrkurinn" aš svo mörgu leyti hvaš varšar Seinni heimstyrjöldina.

Žeir neyddu fjölmarga ķbśa Eystrasaltsrķkjana ķ Rauša herinn (Žjóšverjar beittu marga žeirra einnig naušung hvaš žeirra her varšar) og marga žeirra sem žannig gengdu hermennsku óviljugir voru myrtir af Sovķetrķkjunum vegna žjóšernis sķns.

Žį erum viš ekki byrjuš aš tala um framferši žeirra eftir aš styrjöldinni lauk og žeir höfšu "frelsaš" risa stór landsvęši.

Žvķ feršalagi gripavagnanna ķ Evrópu lauk ekki meš strķšinu, heldur hurfu hundrušir žśsunda einstaklinga ķ miš og austur Evrópu ķ "Gulagiš" Sovķeska, žašan sem stór hluti įtti ekki endurhvęmt.

En eftir žvķ sem ég hef lesiš lętur žaš nęrri sem sagt er ķ fréttinni aš u.ž.b. 16% af žeim gyšingum sem voru myrtir ķ helförinni hafi veriš Sovķeskir rķkisborgarar, ž.e.a.s. ef mišaš er viš landamęrin sem voru viš gildistöku "Molotov-Ribbentrop samningsins".

En žaš tók Sovķetrķkin/Rśssland langan tķma aš višurkenna "leynihluta" žess samnings.

En engin žjóš sem Sovķetrķkin "frelsušu" hlaut frelsi, nema ef til vill Austurrķki.

En žaš er svo margt sem geršist ķ ašdraganda/ķ Seinni heimstyrjöldinni/eftirmįla hennar, sem er žarft aš ręša um.

Til dęmis:  Hvers vegna töldu Bretland og Frakkland sig umkomin aš semja viš Žjóšverja um Tékkóslóvakķu?

Hvers vegna var Sovķetrķkjunum leyft aš aš halda öllu žeim landsvęšum sem Žżskaland Hitlers hafši lofaš žaim (Eystrasaltsrķkjunum og austurhluta Póllands) aš Finnlandi undanskildu?

Putin viršist telja žaš Rśssland sem hann rķkir yfir réttmętan arftaka Sovķetrķkjanna žegar kemur aš žvķ sem telst jįkvętt hvaš varšar framgöngu žeirra ķ Sķšari heimstyrjöldinni.

Til aš gera tilkall til žess veršur hann aš gangast viš žvķ skelfilega sem žau einnig geršu.

Žaš er žaš sem vantar upp į.


mbl.is Sagnfręšingar segja stašhęfingar Pśtķns fįrįnlegar
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Skrautfjašrir og skrżtin Lįvaršadeild

Nś tķškast žaš vķst aš sérstakir fjölmišlafulltrśar rįšuneyta skrifi "fréttir" sem sķšan birtast nęsta oršréttar ķ hinum żmsu fjölmišlum.

Aš sjįlfsögšu vilja žessir "fréttahaukar rķkisins" veg sinna manna sem mestan.

En ég held aš į stundum gangi žessir "fréttahaukar" full langt og fjölmišlar taki afuršum žeirra full gagnrżnislaust.

Žannig myndi ég ekki tślka žann višburš sem višhengd frétt fjallar um, sem aš Lilja Alfrešsdóttir hafi flutt fyrirlestur um jafnréttismįli ķ Lįvaršadeilt Breska žingsins.

Ég myndi segja aš hśn hafi flutt fyrirlestur, eša tekiš žįtt ķ hringboršs/pallboršsumręšum ķ hśsakynnum Bresku lįvaršadeildarinnar.
Žeir sem įšur hafa séš myndir frį Bresku lįvaršadeildinni eru fljótir aš įtta sig į žvķ aš mešfylgjandi mynd er ekki tekin ķ žingsal Bresku lįvaršadeildarinnar.

Hśn er enda tekin ķ nefndarherberbegi 3C, ķ hśsakynnum hinnar sömu lįvaršadeildar.  Fundurinn/fyrirlesturinn/hringboršsumręšurnar voru enda skipulagšar af hugveitunni Henry Jackson Society, en hśn hafš žekkst boš frį barónessu Posser, um aš halda fundinn (panel discussion) ķ hśsakynnum lįvaršdeildarinnar.

Žaš er žvķ aš mķnu mati all nokkur vegur frį žvķ aš Lilja Alfrešsdótir hafi haldiš fyrirlestur ķ Lįvaršadeild Breska žingsins.

En sjįlfsagt myndi einhver flokka žetta undir vel heppnuš störf fjölmišlafulltrśa, en persónulega myndi ég frekar flokka žetta undir mistök fjölmišla.

Sem aftur styrkir žį skošun mķna aš varhugavert sé aš auka tengsl og allra sķst fjįrhagsleg tengsl, fjölmišla og stjórnvalda.

 


mbl.is Lilja ręddi um jafnrétti ķ lįvaršadeildinni
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Hringtorg sem rokkar

Žaš hefur eitthvaš vafist fyrir Ķslendingum hvaš sé hringtorg og hvaš ekki, en Svisslendingar kunna aš lįta hringtorgin rokka.

Hér į myndbandinu mį sjį stórskemmtilegt hringtorg sem er nįlęgt skemmtistašnum/menningarmišstöšinni KUFA, sem er stašsettur nįlęgt Bern eftir žvķ sem ég kemst nęst.

Sannarlega skemmtileg tilbreytni og įstęša til aš taka sér til fyrirmyndar.

Žaš fęri t.d. vel į aš skella "hljómplötu" meš Ragga Bjarna į Hagatorg, hvort sem žaš er nś hringtorg ešur ei.

 

 

 


Var Air Primera Ķslenskt flugfélag?

Žaš vekur athygli mķna žegar ég les žessa frétt aš talaš er um aš tvö Ķslensk flugfélög hafi hętt starfsemi ķ lok 2018 og ķ upphafi įrs 2019.

Ég skil žaš svo aš hér sé veriš aš ręša um Air Primera og WOW. Žaš er enda svo sagt ķ frétt um sama mįlefni ķ öšrum fjölmišli.

En mér hafši alltaf skilist aš Air Primera vęri rekiš frį Danmörku og Lettlandi, og hefši aš žvķ leyti ekkert meš Ķsland aš gera, nema jś aš eignarhaldiš vęri tengt Ķslenskum ašilum.

Wikipedia sķšur um starfsemina ķ Danmörku og Lettlandi viršast stašfesta žaš, og frétt į Vķsi.is um žaš leyti sem starfsemin var aš stöšvast gerir žaš einnig.

Flugrekstraleyfiš var Lettneskt, rekstrarfélagiš var erlent, mikiš af  flugum félagins var į milli įfangastaša sem ekki tengdust Ķslandi.

Hvers vegna er žį mengunin af rekstrinum talin til Ķslands?

Ekki aš žaš skipti neinu mįli hvaš varšar mengunina, hśn var aušvitaš sś sama eftir sem įšur. 

En aušvitaš sżnir žetta aš "mengunarbókhaldiš" er ekki einfalt ķ fluginu, enda mörg flugfélög meš mikla starfsemi sem tengist ekki heimalandinu.

En ég get ekki séš annaš en aš flug Air Primera hafi įtt aš vera tengt eignarhaldinu, rétt eins og annarra erlendra flugfélaga sem fljśga til Ķslands.

En ef einhver hefur frekari upplżsingar um žetta eru žęr vel žegnar.

 

 


mbl.is Samdrįttur skilar minni mengun
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Lķklega hefur meiri "veršmętum" ekki veriš stoliš frį nokkrum einstaklingi, en einum af rķkustu mönnum heims

Aušvitaš er auši heimsins misskipt, um slķkt veršur ekki deilt. En hvort aš eitthvaš sé verulega rangt viš žaš er önnur saga.

En samanburšur Oxfam er ekki naušsynlega rangur, en vissulega umdeilanlegur.

Žaš er ekki einu sinn minnst į aš PPP jöfnuš.

Ekki heldur aš stór hluti aušs "rķku kallanna" er ķ hlutabréfum fyrirtękja sem žeir eiga.  Sem myndu hugsanlega, jafnvel mį segja lķklega hrķšfalla ef žeir byrjušu aš selja žau ķ stórum stķl. 

Žaš er žetta meš traustiš, og hugsanlega "bólupeninga".

Žaš er hęgt aš bera saman marga ašskiljanlega hluti.

Einn af rķkustu einstaklingum heims er t.d. Bill Gates.  Vissulega höfum viš öll mismunandi skošanir į Windows stżrikerfinu, en gerši aušsöfnun hans einhvern fįtękari?  Ja, nema aušvitaš nema um žį upphęš sem viš flest höfum greitt (ķ hęrra verši į tölvunum sem viš höfum keypt) fyrir afnot af stżrikerfinu sem fyrirtęki hans, Microsoft hefur žróaš.

En skyldi af einhverjum einstaklingi ķ sögunni, ķ gegnum žaš sama fyrirtęki, hafa veriš stoliš "veršmętum" aš hęrri upphęš?

Skyldi samtök s.s. Oxfam hafa haft betri įhrif į heiminn, en Microsoft og góšgeršarsamtök Bill Gates og Belindu konu hans? 

Svari hver fyrir sig.

Hvaš skyldu laun žeirra starfsmanna Oxfam sem unnu umrędda skżrslu fyrir Oxfam(eša žeirra verktaka sem žau réšu) jafngilda mörgum įrslaunum mešal konu ķ Afrķku?

Hvaš ętli mešal įrslaun starfsfólks Oxfam séu?

Hvaš skyldi hįtt hlutfall af tekjum Oxfam fara til hjįlparstarfs? Hvaš er rekstrarkostnašurinn hįr?

Hvaš skyldi rekstrarkostnašurinn jafngilda mešal įrslaunum margra kvenna ķ Afrķku?

Žannig mį leika sér meš mešaltöl um vķšan völl, žaš getur gefiš af sér "slįandi fyrirsagnir".

En hver skyldi žróunin vera?

Hvaš bżr stór hluti jaršarbśa viš sįra fįtękt?  Hvaš bjó stór hluti viš slķkt hlutskipti fyrir, 20, 30, 40, 50 įrum sķšan?

Hvaš skyldi stór hluti jaršarbśa bśa viš fullt lżšręši?

Eftir žvķ sem ég sį ķ nżrri skżrslu var žaš ca. 5.7%.

Žaš žżšir ekki aš rķflega 94% jaršarbśa bśi viš einręši.

En žaš er vķša pottur brotinn.

 

 


mbl.is 22 rķkir karlar rķkari en konur Afrķku samanlagt
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Blessašur hampurinn

Į mešal betri fjölmišla į Ķslandi er Bęndablašiš.  Žaš er ósjaldan sem ég les skemmtilegar og fróšlegar greinar žar um hin ašskiljanlegustu mįlefni.  Oft į tķšum ekki nįtengdar Ķslenskum landbśnaši, jafnvel um plöntur sem lķtt eru ręktašar į Ķslandi.

En ég męli meš vefsķšunni žeirra.

En žessi frétt žeirra er ķ raun stórkostleg.  Ręktun į hampi į Ķslandi er aš skila góšum įrangri, og sś landbśnašarframleišsla gęti oršiš aš aš lķtilli išnašarframleišslu.

Hugsanlega stórri.

Žaš er einmitt svona hugsun og framtak sem er žörf fyrir sem vķšast į Ķslandi, kemur öllum til góša.

En hvaš er žaš sem svo heyrist um aš hiš opinbera dragi lappirnar og standi ķ raun ķ vegi fyrir slķkri framžróun?

Er ekki tķmi til kominn aš tengja meš hampinn?

 

 

 

 

 


Elsku vinur įbyggilega įhugavert, en ekki gleyma Gjugg ķ borg og Honey Will You Marry Me..

Mér lżst vel į žetta samstarf, veršur lķklega įhugavert lag.

En žó aš fyrsta LP plata Stušmanna hafi veriš "Sumar į Sżrlandi" sem kom śt įriš 1975.

En į undan "Sumrinu" kom smįskķfan "Gjugg ķ borg" og "Draumur okkar beggja", ég man ekki hvor var talin "A hlišin", og reyndar minnir mig aš "A hliš" hafi veriš beggja megin į ĮĮ records śtgįfunni.

En lķklega var "Honey Will You Marry Me"(ég man ómögulega hvaš hitt lagiš heitir), jafnvel į undan žeirri smįskķfu, sömuleišis į ĮĮ records.  Getur veriš aš "Honey" hafi veriš nśmer 12 og "Gjugg ķ borg" nśmer 13?

Ég man žetta ekki og į ekki žessar plötur, en man eftir aš hafa mešhöndlaš žęr eins og dżrgripi ķ eigu annarra.

En ég er žess fullviss aš "Sumar į Sżrlandi" var ekki fyrsta plata Stušmanna, žó aš hśn hafi veriš fyrsta LP platan.

En žaš er aušvelt aš fyrirgefa blašamönnum nśtķmans aš  vita ekki um 7", EP plötur og svo framvegis.

En žaš er lķklega jafnt ķ fortķšinni, nśtķšinni og framtķšinni.

En hér sem ég er staddur, er alltaf į einni śtvarpsstöšinni, žaš sem žeir kalla "Vinyl Countdown", en Stušmenn koma žar žvķ mišur aldrei viš sögu, en dagskrįlišurinn er skemmtilegur eigi aš sķšur.


mbl.is Stušmenn og Aušur ķ eina sęng
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Ętti allur fiskafli aš seljast į markaši, eša er mikilvęgara aš fullvinna meira į Ķslandi?

Oft heyrist sś krafa į Ķslandi aš allur afli ętti aš vera seldur į markaši.  Einnig heyrist sś ósk aš fullvinna ętti stęrri huta aflans į Ķslandi.

En fara žessar óskir saman?

Žaš er aušvitaš hugsanlegt, en einnig mögulegt aš ef allur fiskur fęri į markaš dręgi śr fullvinnslu į Ķslandi.

Žegar samiš er viš stórar verslunarkešjur, sem taka žį frį įkvešiš kęliplįss fyrir vöru ķ neytendapakkningum, er afar algengt aš krafist sé fasts veršs.  Verš vörunnar er žį samningsbundiš ķ t.d. 6 til 12 mįnuši. Reglan gjarna sś aš žvķ stęrri kešja, žvķ lengur er veršiš fest.

Ķ slķkum samningum bżšst heldur ekki aš afhending sé verulega į reiki.

Žvķ skiptir mįli žegar starfaš er į žeim vettvangi aš hrįefnisöflun sé eins örugg og kostur er og verš žess sveiflist lķtiš.

Žaš gerir žennan markaš enn erfišari, aš eftir žvķ sem ég kemst nęst, eiga Ķslensk sjįvarśtvegsfyrirtęki ekkert sterkt vörumerki į neytendamarkaši.  Lķklega er žaš of dżrt aš koma į legg?

Žau eru žvķ aš framleiša fyrir stęrri fyrirtęki, eša gjarna  vörumerki verslanakešjanna. Ég held aš alltaf žegar ég hef keypt Ķslenskan fisk erlendis hafi žaš veriš undir vörumerki viškomandi verslunar, eša įn vörumerkis.

Žaš gerir stöšu framleišandans erfišari, enda aušveldara aš skipta um birgja ķ žannig framleišslu umhverfi.

En žaš er aušveldara aš uppfylla haršar kröfur smįsöluašila, meš žvķ aš hafa fulla stjórn į aflanum frį "mar til markašar"?

Eru Ķslensk sjįvarśtvegsfyrirtęki of lķtil til aš "virka" į alžjóšamörkušum įn žess aš žjóna stęrri fyrirtękjum?

Žaš er lķklegt, žó aš um sé aš ręša stórfyrirtęki į Ķslandi eru žó smį ķ alžjóšegu samhengi og žaš kostar óhemju fé aš byggja upp og višhalda vörumerki į alžjóšlegum smįsölumarkaši.

Žó aš ég ętli ekkert aš fullyrša, er žvķ hęgt aš sjį fyrir sér žį stöšu, aš allur fiskur į markaš gerši Ķslenskum fyrirtękjum erfišara um vik aš starfa į neytendamarkaši.

En um slķkt er ekki hęgt aš fullyrša, žvķ enginn veit nįkvęmlega hvernig sį markašur myndi haga sér.

Hvernig yrši veršmyndunin?

Nś hefur vinnsla ķ landi veriš aš aukast aftur, tękni framžróunin hefur séš til žess. Mér er sagt aš frį žeim tķma sem kvótakerfiš byrjaši, hafi framleišni į starfsmann ķ Ķslenskum frystihśsum aukist ca. fimmfalt.

Žó sé jafnvel ekki tališ meš aš fiskurinn sé "unninn lengra".

Žaš žżšir ķ raun aš af hverjum 10 starfsmönnum sem voru ķ frystihśsum viš upphaf kvótakerfisins, vęri ekki lengur žörf fyrir įtta af žeim.

Žaš er enda svo aš žegar framleišni er męld į milli landa, kemur Ķsland yfirleitt hvaš best śt hvaš varšar sjįvarśtveg, sķšur ķ öšrum greinum.

En aušvitaš veršur žjóšin į einhverjum punkti aš velja, įframhaldandi tęknivęšingu, eša "sósķalķskan "lśddisma"", meš įherslu į önnur sjónarmiš.

Mér finnst stundum eins og Ķslendingar séu aftur farnir aš halda, rétt eins og 2007, aš sjįvarśtvegur skipti littlu mįli fyrir velferš žjóšarinnar og hęgt sé aš nota hann ķ öšrum tilgangi en aš skapa tekjur og aršsemi. Ekki sé įrķšandi aš reka hann meš sem hagkvęmustum hętti.

Slķkt er aš mķnu mati jafn hęttuleg hugsun, nś eins og hśn var žį.

P.S. Žaš skiptir lķka mįli hvernig ašgangur erlendra ašila er aš fiskmörkušum. Ég verš aš višurkenna aš ég žekki ekki nógu vel til umgjaršarinnar, en er eitthvaš sem kemur ķ veg fyrir žįtttöku erlendar ašila į Ķslenskum fiskmörkušum?

Allar upplżsingar žar aš lśtandi eru vel žegnar.

Ef svo er ekki, vęri žaš enn einn žįttur sem gęti gert Ķslenskum fisverkendum mun erfišara aš vera ķ fullvinnslu.

 


Kommśnismi og sovķet einręši eru ekki fagnašarefni

Lżšręšiš er ekki fullkomiš, en žó skįrsta stjórnarfariš, og ķ raun lķklega žaš eina sem mannskepnan hefur fundiš upp til žess aš skipta um stjórnarfar įn blóšsśthellinga eša mikilla vandręša.

Žvķ er žaš gott aš ennžį skuli vera til nóg af flokkum og einstaklingum sem bjóša fram til kosninga, žannig aš heilbrigt val standi kjósendum til boša aš kjósa į milli.

En ég verš aš segja aš ég fagna ekki vęntanlegu framboši stjórnmįlaflokks sem kżs aš standa aš baki "hįtķšarfundi" til aš minnast afmęlis "Soviet byltingarinnar".

Žeir stjórnmįlaflokkar sem kjósa aš heišra kommśnķsku byltinguna og hafa hana ķ heišri eru mér ekki aš skapi og ég hvet alla kjósendur til aš hafna žeim.

Októberbyltingin fęddi af sér einhverja žį verstu ógnarstjórn sem veröldin hefur žekkt. Ég hef ķ gegn um tķšina kynnst mörgum einstaklingum sem hafa lżst fyrir mér sinni persónulega reynslu ķ žeim efnum.

En fleiri en einn af žeim hafa einmitt sagt viš mig, aš žeir geti skiliš hvers vegna aš landar žeirra ašhylltust kommśnisma. En sķšan hafa žeir bętt viš:, ... en į Ķslandi og hinum vestręna heimi, einstaklingar sem höfšu ašgang aš frjįlsum fjölmišlum, bókum og allra handa upplżsingum, hvers vegna uršu žeir einstaklingar kommśnistar?"

Og žvķ mišur hafa żmsir forystumenn Sósķalistaflokksins sem og ašrir Ķslendingar kosiš aš skreyta sig meš tįknmyndum hins Sovķeska kommśnistaflokks.

Hvaš veldur?

Löngunin eftir blóšugri byltingu? Eša er žaš eitthvaš annaš?

Ég held aš žaš sé alltaf gott aš lķta til sögunnar og hafna žeim sem lofsyngja kommśnisma, jafnt sem ašrar öfgastefnur.

 


mbl.is Bera śt bošskap — ekki foringjadżrkun
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Kvótinn: Lķfsseigasta Ķslenska lżšskrumiš. Žegar žorpin "fluttust śt į sjó".

Kvóti og kvótakerfiš hefur lķklega veriš langlķfasta Ķslenska deilumįliš, alla vegna sķšustu įratugi.

Žaš er ķ raun ekki aš undra, enda er sjįvarśtvegur į mešal mikilvęgustu atvinnugreinum į Ķslandi og įn efa sś mikilvęgasta ķ sögulegu samhengi.

Ein af žeim "gošsögnum" sem hafa veriš įberandi ķ umręšunni undanfarna įratugi og skjóta um kollinum aftur og aftur, er aš kvótakerfiš hafi lagt mörg sjįvaržorp svo gott sem ķ eyši.

Lķklega er žaš eitthvert lķfseigasta og algengasta lżšskrum ķ ķslenskri pólķtķk.

Žetta er ekki sagt til žess aš gera lķtiš śr žeim erfišleikum sem hafa komiš upp ķ mörgum smęrri śtgeršarbęjum, en slķkt hefur vissulega oršiš raunin.

Žetta er sagt vegna žess aš žeir erfišleikar voru óumflżjanlegir vegna tęknibreytinga.  Žaš eina sem hefši getaš komiš ķ veg fyrir žį vęri "óendanlegur fiskur" ķ sjónum, aš öšrum kosti var žaš ašeins spurningin hvar erfišleikarnir yršu.

Žar stóšu flest smęrri byggšarlög gjarna verr en žau stęrri.

Tękniframfarir og sś stašreynda aš ekki var nęgur fiskur ķ sjónum gerši žaš óhjįkvęmilegt aš miklar breytingar yršu aš verša hvaš varšaši fiskvinnslu į Ķslandi.

Ef til vill mį segja aš ekki sé rétt aš segja į Ķslandi, žvķ breytingarnar uršu ekki sķst śt į rśmsjó.

Ef til vill er lykilatrišiš ķ žvķ aš skilja hvaša breytingar uršu ķ Ķslenskum sjįvarśtvegi fólgnar ķ lokamįlsgrein žeirrar fréttar sem žessi frétt er hengd viš (fréttin er aš verša 3ja įra), en žar segir:

  • „Skipiš hef­ur vinnslu­getu į viš lķtiš sjįv­aržorp, en viš žaš starfa ein­ung­is 27 menn, 25 um borš og 2 į skrif­stofu ķ landi. Skipiš er 1.403 brśtt­ót­onn, 57,5 metr­ar į lengd og 12 metra breitt. Fisk­ur­inn er full­unn­inn um borš og er af­kasta­geta um 42 tonn af fullunn­um afuršum į sól­ar­hring, en žaš jafn­gild­ir um 100 tonna afla upp śr sjó. Į venju­leg­um skut­tog­ara af žess­ari stęrš eru um 15 menn i įhöfn žannig aš ašeins er bętt viš 10 mönn­um til aš full­vinna veišina.“

Allt ķ einu voru 27 einstaklingar ķgildi "heils sjįvaržorps".  Tķu einstaklingar vinna fiskinn, ķ staš žess aš įšur žurfti heilt frystihśs.

Framfarir ķ tękjabśnaši til aš vinna fisk gerši žaš aš verkum aš frystihśsin sem höfšu veriš "hjarta" svo margra sjįvaržorpa uršu óžörf.  En žau frystihśs sem enn störfušu juku framleišslugetu sķna svo um munaši.

Lķklega żkti žaš svo įhrifin aš įhrif verkalżšsfélaga voru allt önnur śt į sjó en ķ landi.

Žaš er aušvelt aš reikna śt hvort aš vęnlegra er aš fjįrfesta ķ tękjabśnaši sem er ķ vinnslu 8 til 10 klukkustundir, 5 daga ķ viku ķ landi, eša 24 stundir, 7 daga vikunnar śt į sjó.

Munurinn į nżtingu tękjanna er yfir 100 klukkustundir į viku eša meira en žreföld.

Žaš er m.a. munurinn į vinnslu ķ landi og į frystitogara.

Žaš er ekki sķst fyrir tilstušlan fyrirtękja, sem Ķslendingar eru svo stoltir af, s.s. Marel, Skagans 3X o.s.frv. sem žessi žróun varš.

Vildu Ķslendingar vera įn žeirra?

Žaš eru svo framfarir ķ kęli- og flutningatękni sem hafa valdiš žvķ pendśllinn hefur sveiflast aftur til landvinnslu, meš aukinni vinnslu alla leiš ķ neytendapakkningar.

En žaš hefši ekkert nema "óendanlegur fiskur" komiš ķ veg fyrir samžjöppun ķ śtgerš į Ķslandi.  Hugsanlega hefši "daušastrķš" einstakra śtgerša oršiš lengra og lķklega sįrsaukafyllra ef kvótakerfisins hefši ekki notiš viš.

En žaš mį ętla aš įstand fiskistofna vęri sömuleišis mun verra.

En framsalinu var einmitt ętlaš aš stušla aš samžjöppun, sömuleišis Śreldingarsjóši į mešan hans naut viš.

Žaš var einfaldlega ekki til nęgur fiskur fyrir alla śtgeršarbęi į Ķslandi. Svo er ekki enn og ólķklegt aš verši nokkurn tķma.

En aušvitaš er žarft aš ręša sjįvarśtveg į Ķslandi og hvaš megi betur fara.

Hvaš er rétta hįmarkiš ķ hvaš varšar kvótahlutdeild? Į aš bjóša upp aflaheimildir?  Ef svo, til hvaš margra įra ķ senn? Į žį fyrst og fremst aš selja hęstbjóšanda, eša eiga önnur lögmįl aš gilda?

Eiga "byggšasjónarmiš" aš vega žyngra en aršsemissjónarmiš?

Ętti aš vera skylda aš hluti hverrar löndunar fari į markaš, eša ętti allur afli aš gera žaš?

Eša er nśverandi fyrirkomulag bżsna gott?

Žaš er full įstęša til aš ręša fyrirkomulag fiskveiša ķ Ķslensku lögsögunni, en lįtum ekki glepjast af "fortķšaržrunginni lżšskrums rómantķk" um aš hęgt sé aš hverfa aftur - til fortķšar.


Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband