Gjaldfelldir srfringarnir leita skringa v af hverju almenningur trir eim ekki

a er alltaf gaman a reyna a kryfja mlin. Sp og speglera hvaa orsakir liggja a baki kvrunum, ekki sst hpkvrunum sem teknar eru kosningum.

a er raun engin lei til a fullyra um slkt, a rannsknir su til essu svii, eru breyturnar svo margar og jafnvel stundum htta v a vifangsefnin segi ekki satt fr, ekki sst ef au bera vantraust til eirra sem framkvma rannsknirnar.

Stundum segja au einfaldlega a sem au telja a rannsakendurnir vilja heyra.

g hygg a varenta af essu megni a skra a hluta til hve niurstur kosninga hafa komi vart og jafnframt hve skjn r hafa veri vi lit "srfringanna".

En g tel lkur v a a s rtt a tilfinningar spili ar inn , enda tti aldrei a vanmeta r.

En tilfinningar eru margskonar. meal eirra er vantraust. g held a a s engin spurning a a spilar vaxandi hlutverk v egar kjsendur taka kvaranir.

ar meal er vantraust "srfringunum", sem er ef til vill skiljanlegt, egar liti er til ess hve eir gjaldfella sig oft tum.

slendingar ekkja dmi um slkt.

Eitt af eim skrari undanfarin r er IceSave mli svokallaa. Hve margir "srfringar" komu ekki fram og spu slendingum "daua og djfuldmi" ef eir samykktu ekki samningana.

"Kba norursins", og "N-Kreuvist", var a sem tti a ba slendinga ef eir tkju ekki mark "srfringunum" og segu j. "Hkarlinn" kmi og ti .

Hva voru eir margir r "hskla og litsgjafsamflaginu" sem gjaldfelldu sig me eftirminnilegum htti "IceSave tmabilunum"? Bi fyrir bankahrun, egar eir voru nnum kafnir vi a kjsa "viskipti rsins" og svo eftir bankahrun egar hugmyndir eirra snerust um "ssalskar paradsir" og hlutskipti slendinga.

Bretar ekkja smuleiis slkan mlflutning vel af eigin raun. eir voru fir stjrnmlamennirnir, "srfringarnir og litsgjafarnir" sem upplstu Breta um alla hina hrilegu hluti sem myndu skella jinni ef hn tki ekki upp euro snum tma.

Bretland myndi einangrast, tflutningur hrynja, pundi hrynja o.s.frv. Bretland yri "hnpin j vanda".

En hi verfuga gerist. Lklega er s kvrun Breta a standa utan vi euroi einhver s skynsamlegasta pltska kvrun sem ar hefur veri tekin um langa hr.

Skyldi fullyringarnar sem dundu Bretum , hafa gert sem er heldur eldri eru auveldra a standa gegn "dmsdagsspm" eim sem komu n, egar eir greiddu atkvi me v a yfirgefa "Sambandi"?

En g held a engin mtmli v a kosningabarttunni um "Brexit" hafi "j hliin" gengi heldur langt mlflutningi snum. En g held a a s engin sta til ess a horfa fram hj v a a geri "nei hliin" smuleiis. Enda hafa r efnahagslegu hrmungar sem eir fyllyrtu a biu Breta "daginn eftir" a eir segu j, hafa ekki komi ljs. En vissulega eru Bretar enn "Sambandinu".

Og euroi sjlft hefur ekki stai undir eim loforum sem "slumenn" ess lofuu. a m ef til vill segja a a s engin von til ess a gjaldmiill geti gert a. En eins og einn af stuningsmnnum euro upptku slandi orai a: Menn voru svo uppteknir af v a selja kosti eurosins, a eir gleymdu a fjalla um gallana.

a sama var a msu leyti upp teningnum hva varar Trump. Vissulega var mlflutningur hans verulega mlisverur kflum. En framganga keppinautar hans hefur heldur ekki veri til fyrirmyndar, a v leyti hafi Trump og stuningsmenn hans gengi mun lengra.

En framganga fjlmila og "srfringa" var heldur ekki hnkralaus og ekki a stulausu a fjlmiill eins og New York Times s sig kninn til a bijast raun afskunar hlutfdrgum frttaflutningi snum. ar snerist mli raun frekar um a sem fjlmiillinn lt hj la a segja fr.

v held g a ef finna eigi sameiginlegan r me kosningarslitum undanfarinna missera, s a ekki sst vantraust.

Vantraust "Kerfinu", vantraust stofnunum, vantraust fjlmilum, vantraust stjrnmlamnnum og vantraust "talandi hfum". Fyrir mrgum dugar reyndar eitt or til a lsa llum essum hpum, "Kerfi".

Enda kflum eins og essir hpar su "hringekju". Fjlmilamenn eru litsgjafar, eir gerast stjrnmlamenn, sem aftur gerast fjlmilamenn og enda svo sem embttismenn einhverstaar.

Stjrnmlamenn keppast svo vi a lta sj sig "slebbum" og f stuningsyfirlsingar fr poppstjrnum og kvikmyndaleikurum (sem betur fer ekki verulega algengt nema Bandarkjunum).

Stareyndin sem fleiri finna er vantrausti.

Veruleikinn sem fleiri stjrnmlamenn standa frammi fyrir er a eir urfa a lra a hlusta, ekki predika.


mbl.is Tilfinningar fram yfir stareyndir
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Niall Ferguson um Brexit - g hafi rangt fyrir mr (myndband)

g hef alltaf haft gaman af v a lesa a sem breski sagnfringurinn Niall Ferguson hefur skrifa og smuleiis a hlusta a sem hann segir.

Hr eru myndbnd fr panel sem hann var hj Milken stofnuninni, ar sem fjalla var um Brexit og afleiingar ess.

Fyrst er klippa ar sem innlegg Nialls hafa veri klippt saman, en san er "panellinn" heild sinni.

Frlegt efni a hlusta . Niall stendur sig kaflega vel a mnu mati. mli hans kemur fram a hann viurkennir a hafa haft rangt fyrir sr hva varai Brexit (hann vildi framhaldandi veru Breta "Sambandinu") og nokku skrpum oraskiptum vi "sampanela" sna.

Virkilega ess viri a leggja vi hlustir.


Tpir 4. mnuir lfi tmarits

g fkk essa mynd senda n morgunsri. a getur margt breyst 4. mnuum.

Time on Trump


Hver er lausnin fyrir slendinga menntamlum?

a m auvita ekki lta PISA sem hinn endanlega stra dm yfir slensku menntakerfi.

En a m heldur ekki lta fram hj eirri einkunn sem a fr. a er varla til neinn betri samanburur milli landa.

En burts fr v hvernig sland kemur t samanburi vi nnur lnd, er niurstaan ill sttanleg og allra sst a runin liggur niur vi.

En hva veldur?

v er byggilega erfitt a svara, og v sjlfsagt margar mismunandi skoanir. En g held a vandamli veri ekki leyst me v einu a segja a a urfi meiri fjrveitingar.

Niurstaan bendir til ess a eitthva meira s a en a lausnin geti veri fjrmunir einir saman.

g held a slendingar hljti a urfa a huga a endurskipulagningu kerfisins heild. a er raun undarlegt egar liti er til essarar niurstu a gripi hafi veri til ess rs a stytta framhaldssklann, eins og a vri lklegt til a skila betra menntakerfi heild.

En eitt af v sem mr ykir eftirtektarvert vi PISA niurstuna er hvaa Evrpuland kemur raun best t. a er ekki eitt af Norurlndunum, a er ekki eitt af "rku" lndunum N-Evrpu.

a er Eistland sem kemur raun best t egar dmi er skoa heildina, strfri, nttruvsindi og lesskilningur.

Til ess a gera ftkt land A-Evrpu, ar sem jartekjur eru verulega lgri en slandi og landi eyir lklega lgra hlufalli af eim menntun en slendingar.

Land sem neyddist til a skera heiftarlega niur framlgum til menntunar vegna afleiinga fjrmlakreppunnar, vegna ess a Eistland safnar ekki skuldum.

Kennaranm er 5 r, meallaun eirra um 1100 euro (sem er rtt yfir landsmealtali), byrjunarlaunin rmlega 900 euro (sem er undir landsmealtali).

Landsmealtal fyrir bekkjarstr er ekki kja h, en borgunun (og srstaklega eim sklum sem oft eru taldir "betri") er ekki algengt a yfir 30 nemendur su bekk.

Allir nemendur f keypis hdegismat, yfirleitt einfalda rtti.

Einkarekstur ekkist eistneskum sklum, en er lklega um 90% af grunnsklum reknir fyrir framlg hins opinbera. En sklarnir eru sjlfstir, taka miki af snum kvrunum "innanhss" og hafa miki a segja um kennsluaferir.

Grunnsklar geta veri bi "opnir" og "lokair", og vsar a til "umdmis" og hvort eir taka inn nemendur utan sklasvis. Sumir sklar eru bi, a er eru til dmis me 2. "stofur" fyrir sitt umdmi og svo eina ea tvr "stofur" fyrir nemendur "utan svis". flestum tilfellum urfa eir nemendur a reyta inntkuprf.

etta fyrirkomulag og s samkeppni sem byggst hefur upp milli skla og milli nemenda virist henta Eistlendingum vel og hefur skila eim vel fram sklamlum.

a er alls ekki ar me sagt a slkt kerfi myndi henta slandi. En mr ykir a blasa vi a slendingar urfa a fara uppskur snu kerfi og leita fanga va.

En sklakerfi er eitt af eim kerfum sem alls ekki a umbylta stuttum tma.

a af a huga vel a mlunum og vanda til verksins.

Til lengri tma liti tti a ekki a vefjast fyrir slenskum nemendum a fara sama hraa og nemendur annarr rkja gera. tskrifast r framhaldsskla 18 ra.

En slkar breytingar arf a undirba vel.

Eistlandi m lklega skipta eim ferli rennt (svo eir su einfaldair rlti) 6. r grunnskli sem hefst vi 7 ra aldur, 3ja ra miskli og svo 3ja ra framhaldsskli.

Sklatmi er ekki lengri en slandi. Skli hefst 1. september og lkur kringum 10. jni.


mbl.is Skuldum brnunum okkar a gera betur
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Euro krsan: Almenningur orinn langreyttur stjrnvldum sem hlusta ekki

a er gmul saga og n a jaratkvagreislur vekja ekki lukku innan Evrpusambandsins, hvorki a efna til eirra, n niursturnar.

a m segja a a sannist enn n, n talu. Matteo Renzi var undir me hugmyndir snar um stjrnarskrrbreytingar og a me miklum mun. Rtt um 60% eirra sem greiddu atkvi hfnuu eim. eim hefur enda ekki tt rtt a verlauna lleg stjrnvld me frekari vldum.

Ef marka m frttir snerist atkvagreislan, eins og oft vill vera, ekki nema a hluta til um fyrirhugaar breytingar stjrnarskrnni.

Kjsendur vildu nota tkifri a refsa stjrnvldum og a er af ngu a taka eim efnum talu.

Atvinnuleysi er hstu hum og hreyfist lti niur vi, a atvinnutttaka minnki. Hagvxtur er svo gott sem enginn og heildar hagvxtur fr v a tala tku upp euroi er smuleiis gilega lgur. Skuldir rkisins hafa aukist jafnt og tt og eru n yfir 130%/GDP. Fjrml hrastjrna og borga eru smuleiis mrgum tilfellum kaldakoli.

Vi etta m bta bankakerfi sem hriktir verulega , fallandi tflutningshlutdeild og svo flttamannastrauminn, sem mrgum tlum ykir "Sambandi" gera lti til a hjlpa eim a kljst vi, hva leysa.

Lklega mtti segja a essu s raun haldi saman af Selabanka Eurosvisins, a er engin lei til a segja um hvernig standi vri n atbeina hans.

En talir eiga enga lei til a "refsa" eim sem halda um stjrnartaumana Brussel, en grpa "a sem hendi er nst" sem er eirra eigin forstisrherra, sem hefur gagnrnt "Sambandi" vaxandi mli.

a ykir "g latna" n til dags a tala me nirandi tn um "populska" flokka. En stareyndin er s a almenningur vill a sig s hlusta og teki tillit til sjnarmia sinna.

a er lexa sem stjrnmlamenn urfa a lra. "Aljleg stjrnmla elta", er ekki eitthva sem hrfur kjsendur me sr, og egar jarleitogar eya meiri tma "krsufundum" Evrpusambandsins, sna kjsendur sr anna.

En a a m segja a a rki krsa Evrpusambandinu - nokku stugt. upphafi snerist hn fyrst og fremst um fjrmlamarkai, banka og euroi, en hn hefur frst vaxandi mli yfir hi pltska svi. a er elilegt, enda euroi eli snu verkefni sem tk meira tillit til hins pltska veruleika en hins efnahagslega.

Stjrnmlaleitogar hverfa braut n me vaxandi hraa. Cameron, Renzi, Hollande orir ekki a bja sig fram, fstir hfu huga v a sj Sarkozy aftur, njar rkisstjrnir hafa veri myndair Danmrku, Eistlandi og Lithen.

Svo vera kosningar Frakklandi og skalandi nsta ri, a g reikni og voni me a r veri me heldur "hefbundnari" snii, ef nota m a oralag.

Svo eiga eftir a vera magnaar deilur innan "Sambandsins" nstu tv rin, a minnsta, vegna Brexit.

a er raun trlegt a enn skuli aildarumskn vera strt atrii stjrnarmyndunarvirum slandi.


mbl.is Frestar afsgn fram yfir fjrlg
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Allir frasarnir bkinni

a eru dagar frasanna hj stjrnmlamnnum, jafnvel enn fremur en venjulega.

a eru auvita allir lausnamiair, eir hyggja a verkferlunum, a eru mlefnin sem eru aalatrii, rherraembtti eru ekki rdd (lklega vegna ess a au skipta engu mli vi a koma mlefnunum fram, ea hva :-).

Fundirnir eru allir rangursrkir, ar fara fram hreinskilnar umrur og allt er upp borinu.

Stjrnmlaleitogarnir n vel saman me vimlendum snum og flokkarnir eru samstga mrgum mlum.

En svo gerist kaflega lti.


mbl.is Fer bara inn etta lausnamiu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Kemur nsti forseti Frakklands fr vinstri ea hgri?

a er ekki rtt a Ssalistaflokkurinn franski eigi erfileikum me a kvea hver verur fulltri eirra forsetakosningunum nsta ri. eir halda forkosningar ann 22. janar nstkomandi, og seinni umfer (ef arf) ann 29. sama mnaar.

En a er ekki ljst hverjir vera ar kjri, enda frambosfrestur ekki runninn t. meal eirra sem ekki hafa tilkynnt af ea um frambo, er Hollande nverandi forseti og forstisrherra hans, Manuel Valls.

N egar eru 4. einstaklingar komnir frambo, en ykir mrgum lklegt a anna hvort Valls ea Hollande hafi sigur forkosningunum, a hvorugur eirra yki lklegur til a komast fram seinni umfer forsetakosninganna sjlfra.

N er miki gert r v a lklega geti Frakkar eingngu vali milli tveggja hgri kosta egar kemur a rslitum forsetakosninganna.

Flestar spr og kannanir (ekki eins a r hafi reynst "hoggnar stein" upp skasti) benda til ess a a slagurinn muni standa milli Franois Fillon, frambjanda Lveldisflokksins og Marine Le Pen, frambjanda jfylkingarinnar.

Fillon ykir hallur undir (engilsaxneska) frjlshyggju efnahagsmlum, en er haldsmaur hva varar samflagsmlin, en hann hefur gefi t a hann hyggist ekki framfylgja snum persnulegu skounum, mlum eins hjnabandi samkynhneigra og hva varar fstureyingar. Ef til vill m stuttu mli segja a hann hyggist ekki sna klukkunni afturbak, en lklegt s a rttindi essum svium aukist stjrnart hans.

Hann hefur tala fyrir rttkum agerum efnahagsmlum, miklum uppsgnum opinbera geiranum, lengingu vinnuvikunnar o.s.frv.

g geri mr fulla grein fyrir v a a tkast a tala um Marine Le Pen og jfylkinguna sem hgri fgaflokk.

Persnulega er g ekki sammla eirri greiningu, enda str partur af stefnu hennar rtt eins og hn hafi veri tekin fr franska Kommnistaflokknum runum fyrir og kringum 1980. Og merkilegt nokk fkk Kommnistaflokkurinn kringum 20% atkva eim rum.

Kjsi mig og g mun endurreisa velferarkerfi, flagslegar varnir og bjarga ykkur fr Bandarsk strri hnattvingu.

g mun opna heilsugslustvar smrri bjum; tvkka "lrlingakerfi", stofna hskla fyrir listir og nytjalistir; setja pressu landsstjrnina a halda psttibum og rum rkisstofnunum opnum; og setja pressu svisstjrnir a taka innlend fyrirtki fram yfir erlend viskiptum.

stuttu mli m segja a etta hafi veri boskapur Le Pen hraskosningunum sem fru fram seint sasta ri.

Boskapur hennar fyrir forsetakosningarnar verur lklega svipaur. er lklegt a tnninn um "Bandarsk stra hnattvingu" veri eitthva endurskoaur eftir kjr DJ Trump.

Le Pen stendur fyrir mikil grip hins opinbera efnahagslfinu, verndarstefnu, strangt ahald me fjlda innflytjenda, allt eins og Kommnistaflokkurinn fyrir tpum 40 rum. haldssemi hennar samflagsmlum hefi komi kommnistum kringum 1980 lti vart, nema auvita a kalska kirkjan var ekki hvegum hf hj eim.

Hvernig r essu muni spilast ef Fillon og Le Pen muni berjast seinni umfer forsetakosninganna er erfitt a sp um.

Flestir vinstri vng franskra stjrnmla "hata" Le Pen eins og pestina. En stefnulega s stendur hn eim miki nr en Fillon.

Mia vi stu efnahagsmla Frakklandi dag, telst stefna Fillon lklega mun rttkari en Le Pen - a einu atrii undanskildu - afstunni til Evrpusambandsins (franskir kommnistar, sumir hverjir, hafa vilja rifta Maastricht samkomulaginu og ba til "ntt Samband").

a er v mikil einfldun, ef ekki beinlnis rangt, a lkur su v a Frakkar muni aeins geta vali milli hgri og hgri stefnu forsetakosningunum.

Le Pen bur eim stefnu til vinstri, a mun Ssialistaflokkurinn a sjlfsgu einnig gera og a mun a llum lkindum svo vera kjsendur hans sem munu ra rslitum seinnig umferinni.

Margir telja a "trendi" um a kjsa "gegn kerfinu" muni sigra Frakklandi og Le Pen eigi ga mguleika.

Frakkar eru hins vegar nokku ekktir fyrir a vera skjn vi "pltsk trend" og hafa lklega veri a a minnsta fr lokum seinna strs.

g er v eirrar skounar a Fillon muni hafa gan sigur, a er rtt fyrir allt hann sem er a boa breytingar, rtt fyrir a hann hafi veri partur af "kerfinu" brum 40 r.

En a er enn langt til kosninga og tal margt eftir a gerast sem getur haft hrif rslitin.

Ekki sst ef a svo illa fri a frekari hryjuverk yru Frakklandi.


mbl.is Munu Hollande og Valls takast ?
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Rtttrnaarlgreglan ltur til sn taka

g ver a viurkenna a g er eiginlega steinhissa. Persnulega ykir mr trlegt a g s a fylgjast me atburum sem essum slandi ri 2016.

Sjlfur er g svo illa "tjnaur" inn hinn pltska rtttrna a g get einfaldlega ekki s neitt hatur eim ummlum sem birt eru essari frtt.

g s einfaldlega tjningu andstum skounum.

Og slku framferi er g vel kunnugur. Hr essari bloggsu (og var) hef g tt "tistum" vi alls kyns flk, um hin mismunandi mlefni. annig gerast skoanaskipti.

Einn af eim sem g hef tt "rifrildum" vi hr er "skudlgurinn" Jn Valur Jensson.

Oftar en ekki erum vi algerlega ndverum eii. Jn er enda einn af eim sem g kalla stundum "kristilega talbana". a er ekki vegna ess a g s a saka um a fara um me morum og limlestingum, heldur vegna ess a fyrir minn smekk eru eir full trair "bkstafinn".

En a enga hafi g trnna, get g vel unnt rum slkrar bbilju. Slkt verur hver a eiga og velja fyrir sig.

g get vel unnt eim a slengja mig "ritningunni" og jafnvel eir hti mr helvtisvist skiptir a mig engu mli.

g hef fulla tr v a eir eigi jafnan rtt og g a tj sig, og hef haft a a reglu hr bloggi mnu, a allt sem er kurteislega sett fram fi a standa.

En sagan geymir vissulega margar ljtar sgur af rtttrnai. Fjldi einstaklinga hefur hefur dmdur fyrir villutr, pndir, limlestir og drepnir.

Rttarhld nafni kristilegs rtttrnaar eru svartur blettur sgunni, en au sem hafa veri haldin nafni "pltsks rtttrnaar" eru ekki htis htinu skrri.

N stefnir allt rttarhld "pltsks rtttrnaar" slandi. a er miur.

a er a mnu mati umrunni ekki til framdrttar og rttindabarttu samkynhneigra ekki heldur.

"Kristilegir pslarvottar", vera umrunni ekki til framdrttar.

Skering tjningarfrelsi er a ekki heldur.

P.S. a hljta einhverjir a vera farnir a velta v fyrir sr hvort ekki s rtt a lgin um gulast taki gildi aftur. :-)


mbl.is Jn Valur krur fyrir hatursorru
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Kjsendur, siferi og Panamaskjlin. Dmstll kjsenda

All margir stjrnmlamenn virast lta Framsknarflokkinn sem "lkran" n um stundir. Vi hann eigi ekki a hafa nein samskipti.

Er vitna til ess a a hafi veri vegna Panamaskjalanna sem kosi var n haust og forstisrherra hafi urft a segja af sr.

Flestir eirra virast kjsa a lta fram hj eirri stareynd a millitinni felldu kjsendur sinn dm.

a tti ekki a hafa fari fram hj neinum af ingmnnunum a a fru fram kosningar.

g hef ekki heyrt neinn fra fyrir v sannfrandi rk a Panamaskjlunum hafi fundist neitt sem varai vi lg.

En ef svo vri yrfti a sjlfsgu a vsa mlinu til slenskra dmstla.

En hins vegar varar mli siferi og upplsingaskyldu stjrnmlamanna. a brugust enda msir stjrnmlamenn bsna snggt vi og uppfru snar upplsingar.

En hva gerir stjrnmlamaur sem er talinn vera uppvs a siferisbresti ea rum mlingum sem ekki vara vi lg?

Kostirnir eru msir. Hann getur reynt a sitja fram eins og ekkert hafi skorist, ea hann getur sagt af sr. Rherrar hafa slandi sagt af sr sem rherrar en seti fram sem ingmenn.

Stjrnmlamaurinn getur kvei a draga sig hl fr stjrnmlum, en geri hann a ekki mtir hann dmi kjsenda, fyrr ea sar.

Hj v verur ekki komist.

Og a er einmitt s dmur sem skiptir llu mli. a eru kjsendur sem velja sr fulltra Alingi.

Framsknarflokkurinn tapai miklu fylgi nafstnum kosningum. En hann fkk meira fylgi en Samfylkingin, meira fylgi en Bjrt framt og meira fylgi en Vireisn.

annig fll dmur kjsenda.

Ef vi svo skoum kjrdmi Sigmundar Davs, ess sem kom fyrir Panamaskjlunum og s umra snst miki um, er niurstaa kjsenda eftirfarandi:

Framsknarflokkurinn tapar miklu fylgi, en er rtt fyrir a nst strsti flokkur kjrdmisins.

En listi flokksins fr miki meira fylgi me Sigmund sem efsta mann lista en listi Samfylkingarinnar, sem leiddur er af nverandi formanni, ea listi Vireisnar sem smuleiis er leiddur af formanni flokksins.

Jafnvel a vi tkum fr atkvi ar sem strika var yfir nafn Sigmundar hefur flokkurinn fleiri atkvi.

annig fll dmur kjsenda.

a er meiri vilji meal kjsenda landsins heild a Framsknarflokkurinn komist til hrifa en a Samfylkingin, Bjrt framt ea Vireisn geri a.

A essu sgu er a a sjlfsgu val hvers og eins flokks hvern ea hverja hann velur sem samstarfsflokk ea -flokka. Og auvita skiptir traust ar mestu mli.

En flokkar ttu a vega og meta rslit kosninga og au skilabo kjsenda sem eim felast.


mbl.is Kannast ekki vi gagnrni Katrnu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Minningarit slenskra hermanna

g var a vlast um neti og rakst essagtu grein Vsi. ar er fjalla um hermenn fr slandi, ea af slenskum ttum sem brust me herjum Bandarkjanna og Kanada fyrri heimstyrjld.

rifjaist upp fyrir mr bk sem g fann netinu fyrir all lngu og heitir Minningarit slenskra hermanna 1914 - 1918 og var gefi t Kanada, stuttu eftir heimstyrjldina fyrri.

bkinni er stutt vigrip a minnsta flestra eirra sem tku tt hildarleiknum og voru slendingar ea af slenskum ttum.

Mynd er af flestum eirra og einnig eru bkinni ritgerir um sgu strsins og tttku Kanada. ll bkin er slensku.

a er frlegt a fletta bkinni og g yri ekki hiss a margir slendingar finndu ar jafnvel ttingja, rtt eins og g geri.

En bkin hefur veri sknnu inn og er agengileg llum netinu endurgjaldslaust.


Frelsi ea daui breyttist daua frelsisins

Bylting Fidels Castro og flaga Kbu var undir slagorinu "Frelsi ea daui". En eitt a fyrsta sem d eftir a Castro tk vi vldum var frelsi.

annig lsti einn af fyrrum flgum Castros run byltingarinnar Kbu.

upphafi var enda tlunin a halda frjlsar kosningar, en bylting Castros, rtt eins og margar arar byltingar, urfti a ta brnin sn til a halda sr gangandi.

Fangelsanir, kganir, ofrki og ftkt var hlutskipti egnanna.

Hva best hafa eir a sem eru seldir vinnu hj erlendum strfyrirtkjum, eir fi eigin hendur aeins brotabrot af eim launum sem fyrirtkin greia.

En fstir eru alslmir. Menntun og heilsugsla voru meal helstu barttumla byltingarinnar, og a menntunin hafi a hluta til snist um innrtingu og heilsugslan hafi sari rum mtt sn ltils vegna skorts nausynlegum lyfjum og tkjum, voru a vissulega framfarir.

En n utanakomandi stunings gat byltingin ekki gengi fram, ekki Kbu, hva a Kbumenn gtu teki a sr a vera "verktakar byltingarinnar" fjarlgum lndum.

eim fer um fkkandi "slurkjum ssalismans", rki eins og Kba og Venuzuela eru raun heljarrm.

slendingar ekkja samtmanum Kbu lklega helst t fr notkun landsins hrslurri.

a er svo ef til vill tmanna tkn, a margir af eim sem tldu a versta sem gti komi fyrir rki rija heimsins vri a vera viskiptum vi Vesturlnd, sem mergsygu au og arrndu.

N jafnvel kenna sumir hinna smu viskiptabanni Bandarkjanna um vesldina Kbu.


mbl.is Fidel Castro ltinn
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hringekjan stopp Bessastaasirkusnum

g held a s kvrun Guna forseta a veita engum tilteknum stjrnmlamanni stjrnarmyndunarumboi s gt.

En hn afhjpar um lei, sem g reynd held a flestir hafi vita, hve tilgangslaus "umbosthlutun" forseta er.

A sjlfsgu er llum flokkum og einstaklingum innan eirra frjlst a ra saman, vers og kruss, t og suur og norur og niur.

"Umbosthlutunin" hefur raun kaflega ltinn tilgang, nema a skapa "fjlmilamment" og skapa svo litla "hringekjustemningu" og gefa a til kynna a a s forsetinn sem stjrni ferinni. Sem hann raun gerir ekki.

Rtt eins og a a enginn hafi umbo, ir ekki a stjrnarmyndunarvirur su ekki heimilar.

a er enginn fr umboi ir a engin rkisstjrn er sjnmli.

N urfa slenskir stjrnmlamenn a lta eigin barm og athuga hvort a allar r yfirlsingar um a eir geti ekki starfa me essum ea hinum eigi rtt sr, ea hvort r hafi veri mistk.

Ef eir eru ekki fsir til a viurkenna mistk sn, er rtt a koma starfsstjrn og kjsa aftur aprl.


mbl.is Enginn einn flokkur fr umboi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Muna alingismenn ekki hva eir samykktu ea lgu til. Vinstri rttltingin - en lausnin er alltaf a hkka skatta

a hefur vntanlega fari fram hj fstum a upp r slitnai r virum vinstri flokkanna og Vireisnar. Margir reyndu a telja landsmnnum tr um a m.a. hefu veri vandri vegna ess a staa "rkiskassans" vri verri en tali hefi veri, m.a. vegna fjrmagnara fyrirhugara vegaframkvmda, sem samykktar hefu veri inginu.

Viskiptablai birti afar gan pistil um etta mlefni sem g vil hvetja alla til a lesa.

ar kemur fram m.a.:

gr uru formenn eirra flokka sem unnu a myndun vinstristjrn svo hissa stu rkisfjrmla. Hn var bara miklu verri en ein eir geru r fyrir.

***

Enginn frttamaur spuri hvers vegna.

***

Seinna kom svo ljs a m.a. var samykkt ingslyktun um samgngutlun ar sem gert var r fyrir a verja 11,5 milljrum meira runum 2016-2018 en ur var gert r fyrir. Slk gjrningur bindur reyndar ekki nokkurn mann og allra sst nkjri alingi. tgjld rkisins vera aeins kvein fjrlgum. Allt tal um rengri stu ber a skoa essu samhengi.

***

En hverjir samykktu essa ingslyktunartillgu um 11,5 milljara aukin framlg til samgngumla? ar meal voru au Birgitta Jnsdttir Prati, ttarr Propp fr Bjartri framt og Svands Svavarsdttir fr Vinstri-grnum. Katrn Jakobsdttir formaur VG hafi ekki fyrir v a vera vistdd atkvagreisluna frekar en Oddn Harardttir fyrrverandi formaur Samfylkingar. Enginn ingmaur greiddi atkvi gegn tillgunni.

***

ar a auki kom minnihluti samgngunefndar me tillgu um 5,8 milljara vibtartgjld runum 2017 og 2018 ofan urnefnda 11,5 milljara. Hfundar eirrar tillgu voru au Svands Svavarsdttir fr Vinstri grnum, sta Gurn Helgadttir Prati, Rbert Marshall fr Bjartri framt og Katrn Jlusdttir Samfylkingunni.

***

tgjld, sem samykkt voru af fjrum flokkum af eim fimm, sem rddu myndun hugsanlegrar rkisstjrnar, komu llum fimm vart. Og auvita var svari hrri skattar hj fjrmenningum. Ekki datt nokkrum manni hug a hugsanlega vri hgt a hagra hj rkissji, sem eyir 695 milljrum krna essu ri - ar af um 72,6 milljrum vaxtagjld.

Svo koma allir fulltrar fr essum flokkum fjlmila og tala um hva virurnar hafi veri gar og heiarlegar.

Ef til vill arf etta ekki a koma vart egar ingmenn virast telja elilegt a greia ekki atkvi vegna ess a eir ekki ekki til mlanna. Er ekki nsta skrefi a eir muni ekki hva eir hafa samykkt ea lagt til?

Flestir fjlmilar virast ekki hafa snefil af metnai tt a kanna sannleiksgildi fullyringanna (hr Viskiptablai skili gott hrs). eirra metnaur virist fyrst og fremst snast um a finna "skudlg" ess a essar virur bru ekki rangur.



mbl.is Katrn fundai me forsetanum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Viruslit koma lklega fstum vart

g held a fstum hafi komi vart a slitna hafi upp r virum vinstri flokkanna og Vireisnar.

a eru j stur fyrir v a etta eru 5 flokkar. a eru stur fyrir v a n eiga 7 flokkar sti Alingi.

Vi getum velt endalaust fyrir okkur hvers vegna Vinstri grn vildu ekki renna inn Samfylkinguna (eins og staan var , me flgum snum r Alubandalaginu), hvers vegna Bjrt framt klofnai r Framsknarflokki/Samfylkingu, hvers vegna Vireisnarflk klauf sig fr Sjlfstisflokki ( a flagar komi vissulega var a) ea hvers vegna Pratar fundu sr ekki samasta neinum rum flokkum.

Smuleiis getum vi velt fyrir okkur hvers vegna fjldi flokka hefur boi fram upp skasti, n ess a n rangri fyrir erfii.

A einhverju leyti m sjlfsagt tengja etta vi hina "klskerasaumuu" tilveru "ntmamannsins". Vi "veljum" okkur frttir og fjlmila sem hentar okkar lfsviurhorfi, "lifum" hpi skoanasystkina, og viljum starfa stjrnmlaflokki n "mlamilana".

Er eitthva sem segir ea bendir til ess a lklegra s a mlamilanir geti ori til milli flokka heldur en innan flokka?

Ea er auveldara a n sttum egar fleiri hafa vegtyllur s.s. formaur, ingflokksformaur o.s.frv.? Er eitthva sem bendir til ess?

a arf einnig a hafa huga a samvinna og samstaa stjrnarandstu er bsna lkur hlutur og a starfa saman, gera tilslakanir og bera byrg rkisstjrn.

a m v segja a slensk stjrnml su "sundru" og skilaboin sem lesa m t r nafstnum kosningum misvsandi.

a er lklegt a slk staa veri um all langa hr.


mbl.is Hver er Svarti-Ptur?
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Er g tvarp Saga?

Me eim fyrirvara a g hef ekki s au ummli sem krt er fyrir, og g hlusta aldrei tvarp Sgu, ver g a viurkenna a essi kra fr mig til a velta v fyrir mr hvert stefnir slandi.

a er ekki gott a hata. Slkt hugarfar skilar yfirleitt ekki nokkrum einstaklingi fram vi.

En bnn vi hugsunum og tjningu hafa yfirleitt ekki gert a heldur.

Ef vi ltum n vihorfsbreytingu sem hefur ori slandi gar samkynhneigra. Heldur einhver a hn hafi ori vegna lagasetninga ea a bnn hafi veri sett?

Lagasetningar eru vissulega nausynlegar til a mta vimt hins opinbera og lg ea reglugerir eru nausynlegar kringum giftingar, ttleiingar, blgjafir o.s.frv.

En a voru ekki lg og reglugerir sem breyttu vihorfi almennings.

a gerist vegna hreinskilinna umrna, frslu og ekki sst skemmtilegri og heiarlegri framkomu samkynhneigra.

g hygg a margir geti sagt, rtt eins og g sjlfur, a egar liti er til baka hafi g haft fordma gar samkynhneigra.

g hef stundum btt vi a hvernig hafi a geta veri ruvsi mia vi a samflag sem g lst upp . a er raun ekki ng afskun, en a er hgt a kenna "gmlum hundum" nja hugsun.

En egar fyrir nokkrum misserum vi sgum svo mrg: g er Charlie, hva vorum vi a meina?

Meintum vi "bara" a vi vrum mti v a blaamennirnir voru myrtir, ea vorum vi einnig mti v a reynt vri a skera tjningarfrelsi eirra? Jafnvel a a sama tjningarfrelsi tti mrgum meiandi, niurlgjandi og hatursfull rs tr eirra og skoanir?

Hefi okkur veri nkvmlega sama ef blainu hefi bara veri loka? Ea hefi okkur fundist kjsanlegt a dma blaamennina fangelsi?

Ea finnst okkur a eir eigi rtt v a tj sig?

Ef g segi j, er g ekki smuleiis tvarp Saga?

ess vegna stend g (me ofangreindum fyrirvrum) me tvarpi Sgu.

P.S. Mli er athyglisvert og ef til vill er rf v a slkt ml komi til kasta dmstla.

a er betra fyrir slendinga a vita hversu miki lggjafinn hefur skert tjningarfrelsi eirra en a velkjast vafa.

En ef dmstlar komast a eirri niurstu a tvarp Saga hafi veri brotleg vi lg og nausynlegt s a refsa henni, legg g til eftirfarandi: A tvarp Saga veri dmd til a lta samtkum samkynhneigra t endurgjaldslaust 1. klukkustund dag milli 8 og 20, til a a tvarpa frslu og kynningu snum mlefnum.


mbl.is Ptur krur fyrir hatursorru
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

a kemst enginn til valda hugsjnunum einum saman: Flokkurinn sem hafi ll vld hendi sr - skoanaknnunum

a fylgir engin byrg v a vera lang strsti flokkurinn skoanaknnunum. En a getur fylgt v mikil glei og reyndar margar httur.

Strsta httan er a vikomandi flokksmenn flytji inn r "skjaborgir" sem skoanakannanir reisa og telji sig svo gott sem hafa vldin hendi sr.

Strir flokkar urfa vissulega a gera mlamilanir, en yfirleitt ekki jafn miklar og eir smrri.

Strar hugsjnir og miklar breytingar eru nokku sem er erfitt fyrir smrri flokka a halda og koma framkvmd.

a m eiginlega segja a v felist kveinn "pltskur mguleiki".

Flokkar geta urft a gefa miki eftir, hlira til og gefa eftir stefnuml, jafnvel svkja kosningalofor.

Ef eir vilja komast til valda.

En a eru einmitt vldin sem arf til a gera breytingar. Og ef deila arf vldunum me rum, arf a stta sig vi minni skref, ea jafnvel a breyingunum s slegi frest.

a hefur oft veri sagt undanfrnum vikum a pltk s list hins mgulega. En hn snst lka um a gera sr grein fyrir v a eitthverju geti veri mgulegt a hrinda framkvmd.

a er hinn fyrrnefndi "pltski mguleiki".

Og allt er etta "spegilmyndum". Sumir Pratar segja a eir tri v ekki a hugsanlegir samstarfsflokkar eirra lti rkisstjrnarmyndun stvast v a Pratar vilji a rherrar su utan ings.

En hv skyldu Pratar me sna 10 ingmenn, gera a a rslitaatrii, ef hinir 24. ingmennirnir sem mundu standa a rkisstjrninni eru mti v? Hv skyldu Pratar lta a stva stjrnarmyndun?

Fyrir kosningar bar nokku v a Pratar tluu sem "kingmakers" og smjaur sumra ingmanna annarra flokka hefur lklegast tt undir a.

En raunveruleikinn eftir kosningar er annar.

Pratar eru n einn af fimm flokkum sem ra rkisstjrnarmyndun. Ekki s strsti. ar kemur elilega upp s staa a velja arf milli valda og hrifa og prinsippa og kosningalofora.

a m leyfa sr a lykta a etta veri ekki eina skipti, og lklegt a slkt komi upp mlum sem yru jafnvel ekki geti stjrnarsttmla, en "kmu upp" sar kjrtmabilinu.

Pratar hafa starfa slenskum stjrnmlum um nokkurt skei.

a m ef til vill segja a eir su a stga sn fyrstu skref "alvru pltk".

ar ykir oft "hlt svellinu", eins og sagt er.


mbl.is Deilt um plitskan mguleika
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

i tali bara vi Brussel: Hafa slendingar hug a hegna helsta viskiptalandi snu?

a er hrrtt hj Lilju Alfresdttur a au gerast ekki mrg strri utanrkismlin en a halda vel spunum fyrir sland, vegna fyrirhugarar rsagnar Breta r Evrpusambandinu.

sama tma tala "Evrpusambandshaukar" um nausyn ess a refsa Bretlandi fyrir a voga sr a tla a yfirgefa hinn htimbraa selskap.

a s nausynlegt a sna eim trustu hrku og "lta finna fyrir v". Engu skiptir margt bendi til ess a "Sambandi" og einstk aildarrki ess geti fari mun verr t r slkri hrku en Bretland.

En skyldu slendingar vera almennt eirrar skounar a eir vilji taka tt v a hegna einu af snum helstu viskiptalndum?

(g veit a slendingar vildu gjarna n skotti Gordon Brown og Verkamannaflokknum, en sem betur fer eru eir kaflega hrifalitlir breskum stjrnmlum n um stundir).

En stra spurningin er vilja slendingar taka tt v a hegna Bretum og setja enn meiri vissu um framt viskipta okkar vi ?

g myndi svara eirri spurningu neitandi. Og ef slendingar gera a almennt tti flestum skynsmum mnnum a vera ljst a a a skja um aild a Evrpusambandinu, a endurvekja dauu umsknina, ea jafnvel a greia atkvi um hvort a slendingar vilji a aildarvirur "hefjist a nju" gerir a a verkum a Bretar hafa ekkert vi slendinga a ra.

a minnsta ekki fyrr en slendingar hefu sagt nei vi frekari aildarvirum. Ef a yri niurstaan.

Eru skilaboin sem slendingar og slenskir stjrnmlamenn vilja senda til Breta: i tali bara vi Brussel?

fleiri, ekki sst vinstri vng slenskra stjrnmla, sj hva miki feigarflan aildarumskn a "Sambandinu" er vi r kringumstur sem uppi eru n, slandi, Evrpusambandinu og umheiminum llum.

En samt eru meirihluti eirra flokka sem n sitja og ra hugsanlega tilur 5 flokka vinstri stjrnar me a stefnuskrnni a halda fram me hinar strnduu algunarvirur.

Sumir lta a sem eitt af snum helstu stefnumlum ea jafnvel tilgang.

Persnulega held g a slendingar hafi ekki "efni" v a hafa slka flokka vi stjrnvlinn n.

Ja, nema auvita a eir kvei a hugsa fyrst og fremst um jarhag og fari a svkja kosningalofor.


mbl.is Eitt strsta utanrkismli
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Geta Prtanarnir starfa me Prtum rkisstjrn?

Pratar eru augljslega a roskast sem stjrnmlaflokkur. eir hafa lrt a stjrnml fela gjarna sr mlamilanir.

eir hafa lrt a a arf a gefa eftir stefnumlin og jafnvel svkja lofor sem gefin hafa veri.

eir hafa lka lrt a finna mis trverugar afsakanir fyrir v a ekki er hgt a standa vi stefnuna og ef g hef skili rtt hafa jafnvel mistk komi ar vi sgu.

ar a auki virast Pratar telja stefnuml sn hlf absrd og raunhft s a gera krfur til annara flokka sem eir mynda hugsanlega rkisstjrn me.

Gott ef Pratar eru ekki farnir a sj kveinn pltskan mguleika vi krfur snar.

a gerist ekki llu gilegra fyrir samstarfsflokkana.

En reyndir stjrnmlamenn og -flokkar eiga ekkert erfitt me a skilja a stundum arf a svkja kosningalofor, n ea hvika fr stefnunni.

a er ef til vill strsta spurningin hvernig hinir spjlluu prtanar Vireisn gengur a fella sig vi samstarf vi stjrnmlaflokk sem svkur svona stefnu sna og lofor.

v a var eins og rauur rur (a er einmitt raui rurinn sem leiir a vinstri stjrn) gegnum kosningabarttu eirra a a a svkja kosningalofor vri alfari fatalt og laleg framkoma og slkir flokkar vru ekki upp marga fiska.

a er v erfitt a sj fyrir sr Vireisn samstarfi vi flokka sem eru byrjair a svkja loforin sn jafnvel ur en eir komast rkisstjrn.

a gti lka hugsast a kosningalofor Vinstri grnna fr v 2009, ar sem Steingrmur lofai v deginum fyrir kjrdag (eins og au hfu reyndar gert gegnum alla kosningabarttuna) a a kmi alls ekki til greina a skja um aild a "Sambandinu".

a gti veri erfiur biti a kyngja fyrir "kosningaloforalgreglu" eins og Vireisn v sem nst gaf sig t fyrir a vera kosningabarttunni.

g man ekki hvort au gfu t hva mrgum rum, ea kjrtmabilum slk svik fyrnast.


mbl.is Fjrir mlefnahpar funda dag
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Kratar leit a tndum tma

Kratar va um lnd eiga erfia daga n um stundir. Fylgi eirra fer verrandi vast um lnd.

a m vissulega deila um hverja vi kllum krata, en a er ljst a slenskir Kratar ltu til breska Verkamannaflokksins, undir forystu Tony Blair, sem fyrirmyndar og sumir leitogar eirra slensku gumuu sig af flokksskrteini snu hj Tony og flgum.

Og ssalistarnir Frakklandi standa ekki betur og jafnvel kratarnir Norurlndunum eru ekki svipur hj sjn.

a er ef til vill ekki tilviljun a kratarnir skuli hugsa aftur timann og tala um endurkomu Tony Blair og endurreisn Aluflokksins.

Bi Samfylkingin og Verkamannaflokkurinn eiga a sameiginlegt a hafa teki skarpa vinstribeygju a ef vill s a ofsgum sagt a Corbyn s "rugludallur".

a er reyndar ekki mjg langt san a vinstri sinnair litsgjafar og spekingar tluu um Corbyn og Sanders smu andr og ttust hafa s framt vinstri hreyfinga.

a er komi nokku anna hlj strokkinn n, a Sanders njti enn tluverra vinslda.

Vinsldir endast oft betur ef menn komast ekki til valda.

En velmektardgum Samfylkingarinnar mtti jafnvel lesa forystumenn hennar mra "jafnaarmanninn" Hugo Chavez, en slkt kmi lklega engum hug n, jafnvel a flokkurinn hafi frst til vinstri.

N vita nefnilega allir um vitleysuna Venezuela.

En Kratar eru kreppu. fara eir a leita a tndum tma. dettur eim hug a Tony Blair (sem er merkilegt nokk sigurslasti forystumaur Verkamannaflokksins) geti sni aftur og dettur eim hug a lausn vandrum snum geti veri a endurreisa Aluflokkinn.

v ekki er stan mlefnin (sem eru au bestu heimi, en arfnast samt endurskounar) og ekki eru flki (nema Bretlandi) annig a a hljta a vera umbirnar.

Retro er mli.


mbl.is Blair hugar a endurkomu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

N rkisstjrn tekur vi Eistlandi

Eins og ljst var ori fyrir nokkru tekur n rkisstjrn vi vldum Eistlandi dag. ingi mun ra og greia atkvi um rkisstrn undir forsti Jri Ratas, formanns Miflokksins (Keskerakond). Atkvagreislan er formsatrii, enda meirihluti ingmanna a baki rkisstjrnarflokkunum.

Auk Miflokksins standa a rkisstjrninni Ssaldemokratar og Furlands- og lveldisfylkingin (IRL).

Hver flokkur fr 5 rherra og a vekur athygli a IRL fr sinn hlut bi fjrmla og varnarmlaruneyti.

S skipan er lklega tla a ra ldurnar, IRL er s eini af flokkunum sem getur talist til hgri. Margir hafa lst yfir hyggjum af tttku Miflokksins rkisstjrn, enda hefur s flokkur haft nin tengsl vi flokk Putins Rsslandsforseta.

Utanrkisruneyti verur hndum Ssaldemkrata sem og innanrkisruneyti.

Strstu breyingarnar sem vntanlega vera munu eiga sr sta skattamlum.

Skattleysismrk hkka lklega verulega, vaxtafrdrttur mun hverfa, hkka lgur fengi, fjrmagnstekjuskattur mun lkka (en vaxtatekjur skattlagar, sem hefur ekki veri), og bifreiaskattur mun hkka verulega. Skattur sem hafa yfir 2000 euro mnaartekjur munu hkka og skattar fjrmlafyrirtki munu einnig aukast verulega.

Jafnframt a rast mikla innviauppbyggingu og einkavingu rkisfyrirtkja (mist a hluta ea fullu).

Rkisstjrnin boar jafnframt a auknar lntkur komi vel til greina, en Eistland er eitt af eim lndum sem hafa hva lgstar skuldir/GDP. a hlutfall hefur jafnan veri vel undir 10%.

A mrgu leyti m lkega segja a Miflokkurinn beri skaran hlut fr bori s mia vi ingstyrk flokkanna, Miflokkurinn hefur 27 ingmenn, Ssaldemokratar 15 og IRL 14. En til hins ber einnig a lta a enginn flokkur hefur vilja starfa me Miflokknum um all langa hr, og svo hefur hann vissulega forstisruneyti.

a m v ef til vill segja a hann hafi vilja leggja miki slurnar til ess a komast rkisstjrn og a hefi veri mgulegt, nema fyrir formannsskiptin sem uru fyrir fum vikum.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband