Frsluflokkur: Viskipti og fjrml

Eru engar frttir "Glitnisskjlunum"?

"Lgbannsmli", ef svo m kalla er raun a vera skrtnara og skrtnara. A miklu leyti m segja, svona eins langt og mitt hyggjuvit nr, a a s farsi.

Glitnir er orinn a athlgi, alla vegna a mnu mati og hefur ori sr til skammar. Enn eitt skipti ar sem s sem biur um lgbann, gerir sna hli aeins verrri.

Ekki er enn bi a bija um lgbann umfjllun hj Guardian. a er bara ekkert a frtta segir forsvarmaur Glitnis.

En er eitthva a frtta hj Guardian?

Eins langt og mn vitneskja nr eru engar frttir aan? Eru engar frttir "Glitnisskjlunum"?

a er ljst a ef markmii vri fyrst og fremst a mila frttum til almennings, vru auvita frttir sem skipta hann mli birtar Guardian.

egar r vru birtar gtu allir milar (hugsanlega ekki Stundin) slandi endurbirt r frttir og r kmust til almennings.

Hugsanlega gti Stundin birt r smuleiis, enda vri frttin ekki bygg "Glitnisskjlunum", heldur umfjllun Guardian.

En ef til vill hentar lgbanni og engar frttir best pltskum og fjrhagslegum hagsmunum Stundarinnar og Reykjavk Media.

a er ekki anna hgt en a velta v fyrir sr.


mbl.is Ekki bi a fara fram lgbann
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Er etta fyrst og fremst skipulagsml?

g tla a taka a fram a g hef engar srstaka skoun essum virkjunarframkvmdum. g hef aldrei komi svi og tel mig einfaldlega ekki dmbran mlinu. ess vegna hef enga mtaa skoun mlinu.

En essu sambandi vil g minna a eir sem hafa haldi v fram a stasetning Reykjavkurflugvallar s skipulagsml Reykvkinga, hljta a vera eirrar skounar a stasetning og uppbygging umrddrar virkjunar s fyrst og fremst skipulagsml ess sveitarflags (ea sveitarflaga) sem ra vikomandi landsvum.

N ea ekki sst landeiganda.

g hef ur blogga essum ntum.


mbl.is etta flk jist af athyglisski
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Er eitthva elilegt vi eignaskiptinguna? Er rttu mli halla?

a hefur miki veri rtt um skiptingu aus milli jararba og ranglti v tengdu og snist sitt hverjum eins og mrgum rum mlum.

essi umra hefur a sjlfsgu einnig fari fram slandi og ar er bent a misskipting ar s s minnsta sem finna m innan OECD, en jafnframt er ar langt til ngu vel a verki stai a mati annara.

Heyra hefur mtt str or um misskiptingu eigna hr og ar fjlmilum eirri kosningabarttu sem n stendur yfir.

En hver er elileg eignaskipting? Um a verur sjlfsagt seint samkomulag og verur n efa rkrtt (ef ekki rifist) um a um komna t.

En eirri frtt sem hr er tengt vi kemur fram a 10% slendinga eigi 62% eigna umfram skuldir.

Er a elilegt?

ar eru n efa skiptar skoanir, en a arf a hafa huga hvernig samsetning jflagsins er og hvernig hefir og straumar eru.

Hva er til dmis elilegt a 65 ra einstaklingur (n ea hjn) eigi meiri eignir en eir sem eru 30 ra?

egar eirri spurning er velt fyrir sr verur a taka me reikninginn sterku tilhneygingju slandi a taka 40 ra jafngreisluln. a slk ln su me eindmum hagst, eru au afar vinsl. a fyrirkomulag gerir a a verkum a eignamyndun verur afar hg framan af greislutmanum, en eykst svo all verulega.

Burts fr essu er ekki elilegt a eignir einstaklinga og hjna aukist me aldrinum, a segir sig eiginlega sjlft.

ar kemur t.d. til uppsafnaur sparnaur og svo arfur, sem oftast kemur seinni hluta vinnar. Ennfremur er a svo a a tvr fjlskyldur hafi smu tekjur, verur eignasfnun mismunundi.

Enn a kemur fram greininni og reyndar mun s vera raunin vast um heiminn, a eignamisskiptingin er a aukast, og finnst mrgum a verulega afleit run.

Vi v er hins vegar lti a gera. egar httar eins og n gerist va um lnd, og sland ekki undanskili, og miklar "eignablur geysa, geta hlutirnir raun ekki fari annan veg. Eignir rjka upp veri, og a a segir sig sjlft a a eru eir sem eiga r (skuldlausar ea skuldlitlar) sem hagnast. kemur a vissulega eim eignaminni til ga, en ekki sama mli.

En hins vegar er a svo a strauki vermti fasteigna kemur eigendum eirra a takmrkuum notum, nema ef eir selja r.

annnig aukast lfsgi eirra sem ba eigin eign Reykjavk, sem hefur hefur hkka um t.d. 90% sustu 6 - 7 rum, ekki neitt ef eir ba eigninni. a m raunar jafnvel halda v fram a eim hafi hraka, v hafi laun eirra ekki hkka samrmi vi fasteignagjldin, bera eir skaran hlut fr bori, og athugi a au leggjast h eignarhlutfalli.

a er ekki sst lgur eins og essar sem bitna hart millistttinni, sem leggur hart a sr vi a eignast eitthva og srstaklega hart t.d ellilfeyrisegum sem hafa takmarkaar tekjur.

etta er reyndar nokku sem er a gerast flestum strri borgum hins Vestrna heims. sland er langt fr sr parti essum efnum.

En eignaflk vs vegast um heiminn hefur tt g r upp skasti. Enda hafa eignablur veri blsnar upp va.

En a er ekki sst agerir opinberra og hlf opinberra aila sem hafa blsi eignablurnar og annig frt eignaflki saukin au, a minnsta papprunum. Rkisstjrnir og selabankar hafa tali a sna helstu skyldu a vernda hlutabrfamarkai fr falli, bnkum fr hruni o.sv.frv. Selabanki Eurosvisins kaupir t.d. skuldabrf strfyrirtkja, keyrir niur vexti eim, sem aftur tryggir gan hagna og gar argreislur.

Vextir hafa veri keyrir niur r llu valdi, jafnvel niur hreina neikvni. a hefur hins vegar ori til ess a fasteigna- og hlutabrfamarkair hafa hkka, oft meira en raunhft gti talist.

ess hefur ekki gtt slandi, en m nefna fjrfestingarlei Selabankans sem vissulega hyglai eim sem ttu eignir erlendis og vildu flytja r heim. a er lklegt a a hafi veri eignasnautt flk sem var eim hpi.

Svo m rkra um hvort a a hafi komi jarbinu heild til ga, en a vissulega fjlgai "aurum" ar sem eir voru fyrir.

a arf a ra essi ml hreinskilni og a er ekkert elilegt vi a lkar skoanir su um hvernig skileg eignaskipting s.

En eir sem tala htt um a standi s sttanlegt, vera a tskra hva hlutfll eignaskiptingu eir telji skileg og hvaa agerir eir vilja nota til ess a n v.

A rum kosti er varla hgt a lta mlflutning eirra sem nokku anna en lskrum.

P.S. Ef g hef reikna rtt, er hrein eign hverrar fjlskyldu sem er efstu 10%, u..b. 105 milljnir. Er a miki meira en okkalegt einblishs hfuborgarsvinu?


mbl.is 10% eiga 2.100 milljara
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

r eru margar tilviljanirnar, ea hva?

Oft hafa menn a ori a eir tri ekki tilviljanir, g er einn eim.

En a urfti engar innherjaupplsingar ea misnotkun trnai til ess a kvea a innleysa eignir snar verbrfasjum slandi byrjun oktber 2008. raun m segja a a vri skrti ef einstaklingar hafi ekki gert a, ea a minnsta hugleitt slkt.

Rki tk yfir Glitni ann 29. september, annig a a urfti ekkert srstakt innsi ea spdmsgfu, hva innherjaupplsingar, til a sj a a hrikti verulega slenska bankakerfinu, fyrsti bankinn var fallinn, og N.B. ekki annar af eim sem var einkavddur 2003.

a er v a sjlfsgu ekki tilviljun a menn voru a innleysa eignir hlutabrfasjum essum dgum.

a var heilbrig skynsemi.

En svo er lka heilbrigt a velta v fyrir sr hvort a a s tilviljun a essar "merku" upplsingar skjti allt einu upp kollinum n a segja m nkvmlega 9 rum sar?

g veit ekki hvaa "skjalfestingar" ba a baki en a er trlegt a a s tilviljun a r su "bostlum" n.

Ea hafa "fjlmilar" ef til vill legi eim anga til rtta stundin rann upp?

a er vissulega stundum rtt a velta v fyrir sr hvort a fjlmilar bregi sr hlutverk "geranda" frekar en sgumanns.

a hefur gerst rf oftar upp skasti.


mbl.is Ekkert sem bendir til lgbrots
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

hugaver niurstaa - en hva me Lxembourg?

a verur hugavert a fylgjast me framvindunni essu mli. a er stareynd a mrg fyrirtki hafa ntt sr "skattaskjl" sem finnast innan Evrpusambandsins til a draga verulega r skattgreislum snum rum lndum "Sambandsins" og raunar var.

En a er nsta vst a essum rskuri verur frja.

etta er a sjlfsgu rkrttu framhaldi af v a um er a ra "einn marka".

En a er ekkert rkrtt vi a einstaka rki geri srstaka samninga vi einstk rki, raun me eim eina tilgangi a f fyrirtkin til a greia skatta kvenu lgsagnarumdmi, frekar en ru.

Ef hins vegar um almenna skattlagningu er a ra er ekkert t a a setja.

au rki sem hafa gengi harast fram slkum samningum eru Luxembourg og rland. En a m va finna "holur" skattkerfum "Sambandsrkja" sem ntast fyrirtkjum einstkum greinum ea astum vel.

En a vekur athygli essu mli rtt eins og mrgum rum af svipuum toga, a a er engu lkara en liti s fyrirtki sem eina skudlginn mlinu.

En hva me Lxembourg, er engin sta til ess a gera landinu refsingu fyrir a brjta svona freklega (og raun treka) af sr hva varar rkisstuning/skattaafsltti?

Ea myndi s refsing falla "too close to home" svo slett s Enskunni? En altala er a Jean Claude Juncker, fyrrum forstisrherra Lxembourg og nverandi forseti (framvmdastjrnar) Evrpusambandsins s einn aalhfundur skattastefnu "Lx" hva varar samninga vi einstk fyrirtki.

En auvita er auveldara a skella hum sektum "Amrska auhringi", en "heimamenn". er a vita a mrg Evrpsk fyrirtki noti svipa fyrirkomulag.

annig gerist etta oft pltkinni.


mbl.is Endurgreii 31 milljar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nstum ll hft brott

a a v sem nst llum hftum fjrmagnsflutninga fr slandi skuli hafa veri afltt er vissulega strt skref. raun eitt hi strsta sem stigi hefur veri fr v a bankahruni var.

a m vissulega deila um a hvort a a hafi mtt kreista vogunarsji enn frekar, en a verur ekki um a deilt a skipti tma og peningum er eitthva algengasta og elsta form viskiptum.

a er v ekki elilegt a eir sem kvu a ba beri meira r btum, vissulega megi alltaf deila um hversu miki a eigi a vera.

a er heldur ekkert elilegt a eir sem vanir eru a taka httu, kvei a framlengja slka stutku eins og kemur fram vihengdri frtt.

Flestar frttir af slensku efnhagslfi rttlta slkt.

ar eru flestar vsitlur og bendingar upplei.

v hgnuust eir "aflandskrnureigendur" sem kvu a ba, slenskur efnahagur og gengi enda mun sterkara en egar eir kvu a hafna tilboi Selabankans.

A sama skapi hefur nausynin v a halda fjrmuum eirra slandi minnka.

annig gerast viskipti.

Lklega eru fir ef nokkrir slendingar ekki vilja gefa eim verra gengi, en efnahagsstaan er einfaldlega allt nnur.

slenskur efnahagur eftir a vera enn sterkari og gefa eim sem n ba enn frekari hagna?

Slkt veit enginn fyrir vst, en hitt er ljst a lklegt er a gjaldeyrisfrslur veri gefnar frjlsar a fullu framtinni.

En a er ljst a vogunarsjir eru reiubnir til a veja slkt.


mbl.is Str vogunarsjur hafnar tilboinu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

A mrgu leyti skrtin umra - hva er fengi?

a m ganga t fr v sem vsu a egar slendingar ra um fyrirkomulag slu fengis, ea smslufyrirkomulag yfirleitt, fer umran t um van vll og tekur alls kyns hlykki.

essi frtt er gtt dmi um a. Heilbrigismlarherra Noregs segist hafa hyggjur af v a slendingar kunni a auka frelsi slu fengis.

En Noregi er bjr seldur flestum "bum horninu" og kjrbum. Kjrbir selja smuleiis bjr Finnlandi. a er engu lkara en a heilbrigisrherra Noregs telji bjr ekki til fengis.

Hafa slendingar hyggjur af v?

a er rtt a hafa huga n degi eftir "Bjrdeginum" a auki frelsi, hvort sem er fengismlum ea smslu hefur ekki komi af sjlfu sr og nr alltaf mtt harri andstu.

Frumvarp um a leyfa bjr var ekki lagt fram fyrsta sinn egar a var samykkt ri 1988. tli a hafi ekki veri nr 10. skiptinu sem slkt frumvarp var lagt fram. Ef g man rtt var slkt frumvarp fyrst lagt fram ri 1960.

Og r eru ornar bsna margar breytingarnar fyrirkomulagi smsluverslun sem "jin" hefur klofna yfir og rifist svo misserum skiptir.

Mjlk tti ekki heima kjrbum, bkur ttu ekki heima strmrkuum, lesgleraugu tti a banna a selja strmrkuum.

Kjrbir mttu ekki vera opnar nema til 6 kvldin og ttu a vera lokaar um helgar. Slaka var klnni sumum sveitarflgum og almenningur mtti narsamlegast kaupa sr nausynjar gegnum lgu.

Svo var auvita "blessa bjrlki", sem lklega fir sakna, en auvita var a banna nokkrum rum ur en bjr var leyfur slandi. verandi dmsmlarherra geri a ri 1985.

Auvita geta allir lifa lfinu n ess a einokun rkisins s afnumin slu fengis, hva a fengi s selt matvru ea rum verslunum.

a sama gildir auvita um bjr, n ea frjlst tvarp og sjnvarp, ekkert af essu er lfsnausynlegt. En etta er dmi um frelsi sem hafist ekki nema me strangri og ralangri barttu slandi, ekki sst slum Alingis, sem sjlfsagt hafi eitthva "verulega mikilvgara" a ra , rtt eins og n.

En reglurnar eru skrtnar. annig er ekkert ml fyrir slending sem hefur n fengiskaupaaldri, a panta sr hvaa fengi sem er fr erlendum ailum og f a tollafgreitt og sent heim a dyrum (t.d me DHL ea sambrilegri jnustu) en a slenskur aili geti veitt slka jnustu (nema rki auvita) er algerlega frleitt hugum svo margra slendinga. Hugsanlega gtu eir panta netinu hj norska "rkinu", en g efast um a eir afgreiddu pntunina og veri ar dregur engan a.

Forsjrhyggjugeni er a rkt slendingum (lklega rkara eim sem leggja fyrir sig stjrnml en rum) a eim finnst a gu lagi a slendingar megi kaupa af einkailum, svo lengi sem eir su erlendis, a fengi komi heim a dyrum slandi.

a hefur ori alger sprenging agangi a fengi slandi undanfarna ratugi. Bi hefur TVR fjlga tslustum snum miki og veitingastum sem selja fengi hefur fjlga hraar en tlu m festa .

Og vissulega hefursala fengi aukist undanfrnum rum, en a verur varla s a a s umfram mannfjldaukningu og straukin feramannastraum. arf a hafa huga a frttinni sem vsa er er eingngu fjalla um slu TVR.

En a gildir um bi sland og Noreg (og reyndar mrg fleiri lnd) a bsna mikill hluti fengisneyslu sst ekki innlendum slutlum, lklega strri hluti Noregi.

v me auknum feralgum fylgir meira frhafnarbs og smygl.

Reyndar er svokallaur fengistrismi bsna merkilegt fyrirbrigi, ekki sst Norurlndunum.

Svar og Normenn flykkjast yfir til Danmerkur a kaupa drt fengi og margir Danir fara yfir til skalands. Eistlandi m sj Finna me drekkhlana bla af fengi leiinni heim. Tali er a allt a 25% af fengi sem selt er Eistlandi fari yfir til Finnlands.

Eistlendingar eru san vaxandi mli farnir a leita yfir til Lettlands, v ar er fengi enn drara.

annig skapar verlagning og hmlur slu fengis margar skrtnar sgur.

En a m telja nsta vst a frumvarp um afnm einkaleyfi rkisins til a reka fengisverslanir, ea leyfa frjlsa slu fengi veri fellt.

a er enginn heimsendir. annig voru rlg frumvarpa um bjr um ratugaskei og frjlst tvarp hafist ekki gegn n barttu. Ef g man rtt greiddi til dmis enginn eirra sem htarstundum tluu um sig sem "frjlslynda jafnaarmenn" atvi me v frelsi Alingi.

En a er engin sta til a leggja rar bt, a orusta tapist. a er sjlfsagt a halda mlinu og umrunni vakandi.

Og a ef til vill s ekki sta til a leggja frumvarp essa efnis fram rlega, er g ess fullviss a s tmi mun koma a einokun rkisins veri afltt.


mbl.is ttast hrifin annarsstaar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Ml sem etta ekkert erindi Alingi

a er v miur allt of algengt a ingmenn telji sig eiga a stjrna samflaginu - stru og smu.

etta upphlaup er gtt dmi um a.

Hvers vegna a er tilefni til umru ea gagnrni Alingi a dagvist ea sklar skuli tla a bja upp vottajnustu er eiginlega skiljanlegt.

a skiptir engu mli sjlfu sr hver a sj um vottinn, slkt er auvita samningsatrii milli starfsflks og vinnuveitenda.

a segir sig nokku sjlft a llu jfnu ra fyrirtki ekki hsklagengna starfskrafta til a vo og brjta saman vott. ess gerist ekki rf.

Endir frttarinnar gefur svo til kynna a etta s gert til a afla fleiri viskiptavina.

Hvlk hfusynd.

a eftir a koma ljs hvort a essi jnusta ntur vinslda eur ei, rtt eins og tilbinn matur sem boinn er hj sama jnustufyrirtki.

annig vinna framskin fyrirtki, vkka t jnustuna og sinna rfum viskiptavina sinna.

Sumt slr gegn anna fellur.

Foreldrar urfa frri stai og minnkar stress og lklega m fra rk fyrir v a aukin jnusta einum sta s einnig umhverfisvn, ar sem snningum blnum fkkar.

En af v a ingmaurinn talai um viringu, ver g a bta v vi a g tel a viring Alingis aukist ekki vi gagnrni vottajnustu r rustl ess.


mbl.is Gagnrnir vottajnustu Hjallastefnunnar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Svona eins og gerist "samanburarlndunum"?

a hefur oft veri rtt um hvort a auka tti einkarekstur slenska heilbrigiskerfinu, n sast hvort a leyfa tti sjkrarm einkaeigu ar sem sjklingar gtu legi nokkra daga.

vihengdri frtt m lesa umeinkafyrirtki Svj sem hefur u..b. 25% markashlutdeild hryggskuragerum Svj.

Stokkhlmi er fyrirtk me tplega 30 sjkrarm, 4. skurstofur.

Strsti eigandi fyrirtkisins er skrur kauphllina Stokkhlmi, hann rtt rmlega 90% af fyrirtkinu. Ef g hef skili rtt dreifast hinir eignarhlutirnar aallega starfsflk, en g ori ekki a fullyra um a hr.

Skyldi starfsemin vera gn vi snska velfer ea lheilsu snsku jarinnar?

tli rkisstjrn jafnaarmanna Svj hafi a stefnuskrnni a fra etta allt aftur undir snska rki?

g held ekki.

Ef vilji er til ess a gera slenska heilbrigiskerfi lkara v sem gerist ngrannalndunum, ea "samanburarlndunum", er rmi til a auka einkarekstur heilbrigiskerfinu, lklega all verulega.

P.S. Stuttu eftir a g hafi psta essari frslu, rakst g stutta frtt fr Svj sem snir a vandamlin sem vi er a eiga heilbrigiskerfinu eru ekki svo svipu slandi og Svj.


mbl.is Me 25% hryggskuragera Svj
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Merkel segir a euroi s of lgt skr - fyrir skaland

Fyrir stuttu san bloggai g um a fjrmlarherra skalands teldi euroi of sterkt - fyrir skaland.

Fyrir fum dgum lt svo sjlfur kanslarinn, Merkel or falla smu tt.

"The ECB has a monetary policy that is not geared to Germany, rather it is tailored (to countries) from Portugal to Slovenia or Slovakia. If we still had the (German) D-Mark it would surely have a different value than the euro does at the moment. But this is an independent monetary policy over which I have no influence as German chancellor."

The euro has fallen nearly 25 percent against the dollar over the past three years, touching a 14-year low of $1.034 in January. But it has since risen to roughly $1.061.

Enn og aftur viurkenna leitogar skalands a euroi s of veikt skr fyrir landi, en benda Mario Draghi, selabankastjra.

Enn og aftur kemur ljs a euroi hentar eim lndum sem nota a kaflega mismunandi. Enginn mundi halda v fram a euroi s of veikt fyrir Grikkland, talu, Frakkland, Spn, Portgal og svo framvegis.

En a er skaland sem ntur a lang strstum hluta gans of lgu gengi eurosins, sem Draghi tfrar fram, ekki sst me grarlegri peningaprentun, en kemur a hluta til t af bgu efnahagsstandi landa innan Eurosvisins.

Eins og ur hefur veri minnst er standi a sumu leyti svipa rum myntsvum, s.s. Bandarkjunum og t.d. Kanada. En ar fer fram umfangsmikil millifrsla fjrmunum hj rkisstjrnum. A rum kosti reyndist a t.d. nsta mgulegt fyrir Prince Edward Island ea Manitoba a deila gjaldmili me Alberta ( a a s heldur skrra n egar oluver er lgt). ess vegna skiptast fylki Kanada "have" og "have not". Um a m lesa hr,hr og hr.

Bandarkin eru ekki me jafn skipulagt kerfi, en er grarlega misjmunur milli ess hva mrg rki greia alrkisskatt og hve miklu af honum er eytt eim. a er bsna flkin mynd, en til einfldunar m lklega segja a fjrmagn flytjist fr ttblli rkjunum til eirra strjlblli.

En Eurosvinu vera skilin milli "have" og "have not" rkja ef eitthva er meira berandi og enginn m heyra a minnst a gefa Grikklandi eftir eitthva af skuldum ess. a verur lklega niurstaan me einum ea rum htti, en ekki fyrr en Grikkland verur "andarslitrunum".

P.s. a er auvita freistandi fyrir slenska stjrnmlamenn a taka framgngu eirra sku til eftirbreytni.

egar rtt er um a krnan s of h, n ea of lg, er best fyrir a segja a eir su mevitair um a og sammla v, en etta s einfaldlega allt M Gumundssyni a kenna. :-)


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband