Bloggfrslur mnaarins, desember 2016

Velkomin Evrpska efnahagssvi - 25 ra gamlar "falskar frttir".

stundum virist eins og slendingar og slenskir stjrnmlamenn geri sr ekki nokkra grein fyrir v hva felist v a sland s aili a Evrpska efnahagssvinu - EEA/EES.

Meal annars felst v a ailar skrsetttir svinu eru jafn rtthir slendingum er kemur a jararkaupum og flestum rum fjrfestingum.

a gildir um Jim Ratcliffe, en gilti ekki um Nubo.

Mli er ekki flknara en a.

Allt er mli eftir lagabkstafnum.

P.S. a a s mlinu ekki skylt, n lgin um EEA/ESS smuleiis yfir erlendra verkamanna gegnum starfsmannaleigur, sem gerir a mgulegt a erlendir starfsmenn njti ekki smu kjara og innlendir.

Evrpusambandi hefur huga v a breyta slku, en r breytingar mta harri andstu meal marga aildarja ess A-Evrpu.

En slendingar urfa a gera sr grein fyrir v a aild a EEA/EES fylgja kostir, en ekki sur gallar.

"Allt fyrir ekkert", var ein af essum "flsku frttum", sem san reynist enginn sannleikur ba a baki.


mbl.is Ratcliffe fkk en Nubo ekki
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nundi ratugurinn var a hringja og vill...

Fyrir rtt rmum fjrum rum geri forseti Bandarkjanna Barack Obama grn af Mitt Romney frambjenda Repblkana, me eftirfarndi orum:

Nundi ratugurinn var a hringja og vill f utanrkisstefnuna sna aftur, Kalda strinu lauk fyrir 20 rum ([t]he 1980s are now calling to ask for their foreign policy back, because the Cold Wars been over for 20 years.).

stan fyrir essum brandara friarverlaunahafa Nobels, Obama var a Romney hafi sagt a helsti "geopltski" andstingur Bandarkjanna vri enn Rssland.

etta tti hinn besti brandari og ll hin "frjlslynda" pressa geri miki r v a "kaldastrsfkurinn" Romney vri "frambjandi sustu aldar".

Splum fram 4. r og hin sama "frjlslynda" pressa nr ekki upp nefi sr fyrir reii vegna ess a hn er fullviss um a Rssland hafi barist gegn vonarstjrnu sinni, Hillary Clinton, og lklega komi veg fyrir a hn yri forseti Bandarkjanna.

Ef til vill ekki a undra a slegi hafi trverugleikann.

En lklega kemst 9. ratugurinn aeins smann 4. ra fresti.


a hltur a vera eitthva a varandi lambakjti

a er skrti a lesa a a urfi 100 milljnir aukalega til a markassetja slenskt lambakjt fjarlgum lndum nna.

A slkt urfi n hltur a benda til ess a endurskoa urfi lambakjtsframleislu slendinga - fr upphafi til enda. Ef til vill einnig markassetninguna.

Ef g man rtt minnkai innalandsneysla lambakjti (per ba) r fr ri, nokku svo lengi sem elstu menn muna ( a a s vissulega teigjanlegt). Engu virist skipta a metfjldi feramanna streymir til slands r hvert, lambakjti virist ekki n a rsa slu.

v blasir vi a annahvort hefur neysla "innfddra" hruni, ea a feramennirnir sem mlast brtt 2. milljnum, ef marka m spr, hafa ltinn huga lambaketinu. Rtt er a hafa huga a s fjldi erlendra feramanna sem fer um Keflavkurflugvll er miki hrri.

Ef g hef skili rtt er reikna me a yfir 6.5 milljn faregar fari um flugvllinn essu ri.

Vissulega er a svo a me rsandi gengi, er lambakjti eins og margar arar slenskar afurir ornar ansi drar.

En g hygg a etta s markaurinn sem tti a einblna .

ess utan, held g a einstaklingar sem hafa smakka slenskt lambakjt sem feramenn, su mun lklegri til a lta slk kaup eftir sr, egar heim er komi, en arir.

P.S. Sjlfur borai g slenskt lambalri grkveldi. a er frbr kvldverur og kitlai braglauka allra vistaddra, samt v a la fram heimr hj sjlfum mr.

ndvegis matur og slr llu ru lambakjti vi. Ekki keypt b hr, heldur kom a me gum vini mnum sem tti lei hr um. Komi rfa daga fram yfir sasta sludag, en a kom alls ekkert a sk, lungmjkt og meyrt.


mbl.is Lambakjtsala lg vegna deilu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Pltskur mguleiki, illdeilur og virur

g veit ekki hversu byltingarkennd rslit nafstainna alingiskosninga eru, g held a au endurspegli frekar sundrungu samflagsins en kalli eftir byltingu.

rslitin sjlfu sr ekki svo langt fr rslitunum 1987. Alls ekki eins, enda annar tmi, arir flokkar og arar "persnur og leikendur".

En rslitin reyna hins vegar stjrnmlamenn og ekki sst hfni eirra til a gefa eftir, gera mlamilanir og horfa mlefni en ekki persnur ea flokka.

En fleiri flokkar gera slkt a sjlfsgu ekki einfaldara. a skiptir engu mli fjlbreytni geti veri af hinu ga, er ekkert auveldara fyrir stjrnmlamenn a starfa saman milli flokka, en innan flokka (g bloggai stuttlega um a fyrir stuttu san).

Hvoru tveggja krefst samstarfsvilja og stjrnmlamenn urfa a geta sst mlamilanir og jafnvel stta sig vi pltskan mguleika - alla vegna um stund.

Ef liti er tileirra illdeilna sem hafa svo gosi upp vinstri vng stjrnmlanna eftir a "hin 5 frknu" slitu virunum, er ekki erfitt a skilja hvers vegna virurnar nu ekki einu sinni a vera "formlegar".

a er j sta fyrir v a vinstri vngurinn Alingi telur 5 til 6 flokka (pls svo sem ekki nu a komast ing), svona eftir v hvernig vilji er til a skilgreina vinstri.

En ef vinstri menn slandi telja a bestu leiina til samstarfs, ttu eir auvita a stofna fleiri flokka, v glein og samstarfsviljinn felst fjlbreytileikanum, ekki satt?


mbl.is Ekki einu mli um framhaldi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Bjrlki og trarlki

egar undarleg lg og skattar gilda er algengt a vibrg einstaklinga veri nokku skrtin, en einstaklingar eru hugmyndarkir grpa til missa ra til a sniganga ea milda hrifa undarlegra kvarana hins opinbera.

annig var hi "sr slenska" bjrlki til egar Alingi verskallaist lengi vi a afltta banni vi slu fengs bjrs slandi.

Bjrlki dr fram franleika bannsins og tti n efa tt v a banninu var endanum afltt.

ar fru Sjlfstismenn fararbroddi, elilega, enda sjlfsagt a afltta banninu og treysta einstaklingum til a kvea sjlfir hvort a fengi sem eir kjsa a innbyra s formi bjrs ea annars, kjsi eir annabor a neyta ess.

N er hins vegar fari a bera nokku v sem mtti kalla "trarlki".

Vegna undarlegra rstafana hins opinbera, sem hefur fellt "sknargjld" inn almenna skattheimtu annig a eir sem standa utan trflaga urfa a greia jafnt gjald og eir sem "telja" afhendingu "sknargjalda", hafa einstaklingar komi ft trflgum og til ess a "endurheimta" f sem eir telja raun sitt.

"Lfsskounarflg" (hva sem a svo ir) hafa einnig fengi stu trflaga og og f sama "sknargjald" og trflgin.

Rtt eins og bjrlki, dregur etta fyrirkomulag fram franleika ess kerfis sem hi opinbera hefur byggt upp.

Annars vegar m halda v fram a um ekkert "sknargjald" s a ra, einungis s um a ra "styrk hvern haus", og m spyrja hver vegna hi opinbera a standa slkri styrkveitingu?

Hins vegar er a um "sknargjald" s a ra, hvers vegna eir sem standa utan tr, lfskounar og trarlkisflaga eigi a greia gjaldi?

Rttast vri a a fella styrkveitinguna niur og lkka skattprsentuna samsvarandi, ea jafnvel hkka skattleysismrkin um "sknargjaldi".

Hitt er svo einnig mguleiki, a breyta "sknargjaldinu" nefskatt, ar sem framteljendum vri boi upp ann mguleika a "haka reit" ar sem framteljandi samykkti a af honum vri dregi "sknargjald" samkvmt skrningu hans jskr.

annig fengist upplst samykki framteljanda, eir sem svo kysu greiddu, arir ekki.

A sjlfsgu tti flokkur sem kennir sig vi frelsi einstaklingsins a vera fararbroddi slkum breytingum, a segir sig eiginlega sjlft.


Svarta Ptri lauma yfir til VG

a er ekkert undarlegt a illa gangi a fra virur 5 flokka fr v a vera "formlegar" yfir a a vera "formlegar". a arf neitanlega a stta mrg sjnarmi ur en hgt er a ra mlin formlega.

Lklega eru allir vntanlegir tttakendur a pressa ftin og bursta skna ur ef koma skyldi til "formlegra" virna.

En a er ljst a "forspilinu" hafa hinir flokkarnir sammlst um a lauma Svarta Ptri yfir til Vinstri grnna.

Sast var a Vireisn a "kenna" a ekki var haldi fram, en n virast flestir vera eirri skoun a a s VG a kenna, ef ekki tekst a fra umrurnar "formlegt" stig.

a setur nokkra pressu Vinstri grn.

Annars vegar eiga eir kost v a sitja uppi me Svarta Ptur. Hins vegar a viurkenna a a gefist betur a Pratar leii samstarf essara 5 flokka heldur en au sjlf.

Hvorugur kosturinn er gur, allra sst fyrir formann Vg, Katrnu Jakobsdttur.


mbl.is Telja VG vera vandamli
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Himinhir skattar hvetja til sunar

a er gmul saga og n a egar arf a n fleiri krnur rkiskassann, kveur rksstjrnin a hkka lgur fengi.

og me er essi lei valin vegna ess a hn er n pltskrar httu. v sem nst engin stjrnmlamaur vogar sr a andmla slkum fyrirtlunum, vegna ess a a er pltskt httulegt a taka sr stu me "drykkjumnnum" og fengi er slkt bl a allir ttu a sammlast um a hafa a sem drast.

Persnulega finnst mr sorglegt a horfa upp Sjlfstismenn taka tt slku.

g myndi vilja minna a a a er ekki einungis rtt a almenningur geti keypt sr hvtvn me humrinum sunnudgum, heldur tti hann a geta gert a n ess a velta v um of fyrir sr "hvort hann hafi efni a kaupa sr nja sk", smuleiis.

a sem lka skiptir mli er a slkir ofurskattar sem n eru lagir fengi slandi skekkja verskyn almennings og hvetja til sunnar.

Allt ver fengi fletst t me slkri ofurskattlagningu.

Mjg lklegt er a a auki kostna vi heildarinnflutning slendinga fengi og smuleiis er a hvetjandi til aukinnar neyslu fengi drari umbum, sem eykur kostna, mengun og stkkar "kolefnispor" slendinga, ef menn vilja velta slku fyrir sr.

Hr fengisskattur letur slendinga fr v a velja sr drari tegundir til drykkjar. trlega ltill munur er t.d. v a kaupa vodkareitil og svo aftur sama magn af cognaki.

Munurinn innkaupsveri er hins vegar verulegur.

Sama gildir t.d. um muninn v a kaupa sr rauvnsflsku og svo smu tegund "belju", sem jafngildir 4. flskum af sama vni. Munurinn dru rauvni flsku ea "belju" slandi getur numi ca. 100 kr. per flsku, ea innan vi 10%. Varla ess viri a eltast vi.

Va er slkur munur milli 30 og 40%, enda flutningskostnaur miki lgri "beljunni" og umbakostnaur smuleiis. Magnkaup ta smuleiis undir lgra ver.

En fyrir slenska innflytjendur hefur rltil lkkun heildsluveri ltinn ea engan tilgang. Hann hverfur einfaldlega "skattahtinni".

v tir ofurskattlagning hvata til samkeppni raun algerlega til hliar.

egar hi opinbera er fari a taka til sn vel yfir 90% af tsluveri vodkaflsku blasir vi a til dmis 8% verlkkun af hendi framleienda ea heildsala hefur ltinn tilgang.

Hr er skattlagningin lngu farin yfir velsmismrk og farin a hafa veruleg hrif neyslumynstur, ekki eingngu tt a neytandinn velji sr vru sem er drari innkaupum og hagstari fyrir jarbi og umhverfi, heldur ekki sur a hann velur sr "alt" vrur svo sem heimabrugg og smyglvarning.

P.S. a er svo srstakt umhugsunarefni a hi opinbera rekur svo einnig ara vnb sem selur fengi mun drara, en ar f einungis eir slendingar a versla sem fara til tlanda (sem margir gera oft ri) svo og eir rmlega ein og hlf milljn tlendinga sem koma til slands.

Er a rttltanlegt?


mbl.is fengisskatturinn hkkar um ramt
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Er orgerur Katrn a kalla eftir massvri peningaprentun Selabankans?

g er reyndar ekki hissa v a "Sambandssinnar" eins og orgerur Katrn fitji upp vaxtaumru.

a er gamalt trix til a f almenning til a halda a vextir myndu lkka verulega ef sland gengi "Sambandi".

Slk vaxtalkkun er "fugl skgi", en ekki hendi, a lklegt vri a vextir myndu lkka a einhverju marki, ef euro yri lgeyrir slandi, t.d. eftir 10 r ea svo.

v tt vaxtalkkunin yri nsta vst einhver, hafa fjrfestar brennt sig eftirminnilega v a halda a allar skuldir euroum su hinar smu, ef svo m segja.

a sem orgerur Katrn minnist heldur ekkert er hvers vegna vaxtakostnaur eurolandanna sem hn nefnir er lgri en sland ( %stigum).

a er vegna dapurs efnahagsstands Eurosvinu, gfurlegra skulda, atvinnuleysis og stnunar.

Undir venjulegum kringumstum myndi efnahagsstand eins og rkir lndum eins og Grikklandi, Spni, Portgal, talu og jafnvel Frakklandi, a a vextir skuldum eirra rkja vru mun hrri en r eru dag, lklega jafnvel hrri hj sumum eirra en au kjr sem slandi bjast.

En til a reyna a koma lfi stana og reytt efnahagslf Eurosvisins hefur Selabanki (samt selabnkum aildarrkjanna) ess stai fyrir grarlegri peningaprentun, keypt stran hluta af skuldabrfum rkisstjrna og einnig sumra strfyrirtkja.

Elilega keyra slk risa inngrip upp eftirspurn eftir brfunum og jafnframt niur vexti eim. Skuldabrf einstakra rkja hafa enda fari neikva vexti.

etta veit orgerur Katrn, hn ks einfaldlega ekki a minnast a, a hentar ekki hennar mlflutningi.

Er a nja peningastefnan sem orgerur Katrn er a kalla eftir?

Heldur einhver a vextir landi ar sem tala er um a hagvxtur hafi dansa kringum 10% sasta rsfjrungi, geti veri nlgt vxtum efnahagssvi ar sem horft er til 2% hagvaxtar hillingum?

Heldur orgerur Katrn a massvv peningaprentun og neikvir strivextir vri a sem hentai slandi dag? Vill orgerur Katrn beita Selabankanum til kaupa skuldum rkisstjs til a keyra niur vextina? Telur hn a Selabankinn tti a ta undir ennslu?

a vri veruleikinn ef sland vri Eurosvinu.

Stjrnmlamenn geta ekki leyft sr a tala eins og vextir su tengdir almennu standi efnahagsmlum, a vissulega megi deila um hvort eir eigi a vera rlti lgri ea hrri.

g hygg a ll au lnd sem orgerur Katrn nefndi (og fleiri til Eurosvinu) vru til a skipta vaxtaprsentu vi sland, ef me fylgdi framtarhorfur, atvinnuleysistlur, atvinnutttaka, skuldastaa og viskiptajfnuur. Jafnvel verblgan sem sland br vi tti eftirsknarver sum staar, v verhjnun er ekki skemmtilegt fyrirbrigi.

Stjrnmlamenn og flokkar sem tala htt um n vinnubrg ttu ekki a hoppa niur skotgrafirnar sem eir hfu komi sr fyrir sast egar eir stu ingi.

P.S. Svo er aftur algengt a lgt strivaxtastig Eurosvinu skili sr misvel t.d. fasteignalnum. ar sker N-Evrpu sig yfirleitt nokku fr me afar lga vexti, oft kringum, ea jafnvel rlti undir 2%. Envextir til hsniskaupa, t.d rlandi eru miklu hrri, sama gildir um Eistland, svo tv dmi su tekin af handahfi.

annig er ekki til neitt sem heitir "fasteignavextir Eurosvinu", enda um verulega mismunandi svi a ra, sem eru talin mismunandi g ve. Svo er endalaust hgt a velta v fyrir sr og rkra um hvort, ef euro yri lgeyrir slandi, vextir fasteignalnum yru lkari v sem gildir skalandi, ea hvort eir yru nr v sem er rlandi, ea jafnvel enn hrri.


mbl.is Spuri t olandi vaxtabyri
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Gjaldfelldir srfringarnir leita skringa v af hverju almenningur trir eim ekki

a er alltaf gaman a reyna a kryfja mlin. Sp og speglera hvaa orsakir liggja a baki kvrunum, ekki sst hpkvrunum sem teknar eru kosningum.

a er raun engin lei til a fullyra um slkt, a rannsknir su til essu svii, eru breyturnar svo margar og jafnvel stundum htta v a vifangsefnin segi ekki satt fr, ekki sst ef au bera vantraust til eirra sem framkvma rannsknirnar.

Stundum segja au einfaldlega a sem au telja a rannsakendurnir vilja heyra.

g hygg a varenta af essu megni a skra a hluta til hve niurstur kosninga hafa komi vart og jafnframt hve skjn r hafa veri vi lit "srfringanna".

En g tel lkur v a a s rtt a tilfinningar spili ar inn , enda tti aldrei a vanmeta r.

En tilfinningar eru margskonar. meal eirra er vantraust. g held a a s engin spurning a a spilar vaxandi hlutverk v egar kjsendur taka kvaranir.

ar meal er vantraust "srfringunum", sem er ef til vill skiljanlegt, egar liti er til ess hve eir gjaldfella sig oft tum.

slendingar ekkja dmi um slkt.

Eitt af eim skrari undanfarin r er IceSave mli svokallaa. Hve margir "srfringar" komu ekki fram og spu slendingum "daua og djfuldmi" ef eir samykktu ekki samningana.

"Kba norursins", og "N-Kreuvist", var a sem tti a ba slendinga ef eir tkju ekki mark "srfringunum" og segu j. "Hkarlinn" kmi og ti .

Hva voru eir margir r "hskla og litsgjafsamflaginu" sem gjaldfelldu sig me eftirminnilegum htti "IceSave tmabilunum"? Bi fyrir bankahrun, egar eir voru nnum kafnir vi a kjsa "viskipti rsins" og svo eftir bankahrun egar hugmyndir eirra snerust um "ssalskar paradsir" og hlutskipti slendinga.

Bretar ekkja smuleiis slkan mlflutning vel af eigin raun. eir voru fir stjrnmlamennirnir, "srfringarnir og litsgjafarnir" sem upplstu Breta um alla hina hrilegu hluti sem myndu skella jinni ef hn tki ekki upp euro snum tma.

Bretland myndi einangrast, tflutningur hrynja, pundi hrynja o.s.frv. Bretland yri "hnpin j vanda".

En hi verfuga gerist. Lklega er s kvrun Breta a standa utan vi euroi einhver s skynsamlegasta pltska kvrun sem ar hefur veri tekin um langa hr.

Skyldi fullyringarnar sem dundu Bretum , hafa gert sem er heldur eldri eru auveldara a standa gegn "dmsdagsspm" eim sem komu n, egar eir greiddu atkvi me v a yfirgefa "Sambandi"?

En g held a engin mtmli v a kosningabarttunni um "Brexit" hafi "j hliin" gengi heldur langt mlflutningi snum. En g held a a s engin sta til ess a horfa fram hj v a a geri "nei hliin" smuleiis. Enda hafa r efnahagslegu hrmungar sem eir fyllyrtu a biu Breta "daginn eftir" a eir segu j, hafa ekki komi ljs. En vissulega eru Bretar enn "Sambandinu".

Og euroi sjlft hefur ekki stai undir eim loforum sem "slumenn" ess gfu. a m ef til vill segja a a s engin von til ess a gjaldmiill geti gert a. En eins og einn af stuningsmnnum euro upptku slandi orai a: Menn voru svo uppteknir af v a selja kosti eurosins, a eir gleymdu a fjalla um gallana.

a sama var a msu leyti upp teningnum hva varar Trump. Vissulega var mlflutningur hans verulega mlisverur kflum. En framganga keppinautar hans hefur heldur ekki veri til fyrirmyndar, a v leyti hafi Trump og stuningsmenn hans gengi mun lengra.

En framganga fjlmila og "srfringa" var heldur ekki hnkralaus og ekki a stulausu a fjlmiill eins og New York Times s sig kninn til a bijast raun afskunar hlutdrgum frttaflutningi snum. ar snerist mli raun frekar um a sem fjlmiillinn lt hj la a segja fr.

v held g a ef finna eigi sameiginlegan r me kosningarslitum undanfarinna missera, s a ekki sst vantraust.

Vantraust "Kerfinu", vantraust stofnunum, vantraust fjlmilum, vantraust stjrnmlamnnum og vantraust "talandi hfum". Fyrir mrgum dugar reyndar eitt or til a lsa llum essum hpum, "Kerfi".

Enda kflum eins og essir hpar su "hringekju". Fjlmilamenn eru litsgjafar, eir gerast stjrnmlamenn, sem aftur gerast fjlmilamenn og enda svo sem embttismenn einhverstaar.

Stjrnmlamenn keppast svo vi a lta sj sig me "slebbum", f stuningsyfirlsingar fr poppstjrnum og kvikmyndaleikurum (sem betur fer ekki verulega algengt nema Bandarkjunum).

Tilfinningin sem fleiri finna er vantrausti.

Veruleikinn sem fleiri stjrnmlamenn standa frammi fyrir er a eir urfa a lra a hlusta, ekki predika.


mbl.is Tilfinningar fram yfir stareyndir
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Niall Ferguson um Brexit - g hafi rangt fyrir mr (myndband)

g hef alltaf haft gaman af v a lesa a sem breski sagnfringurinn Niall Ferguson hefur skrifa og smuleiis a hlusta a sem hann segir.

Hr eru myndbnd fr panel sem hann var hj Milken stofnuninni, ar sem fjalla var um Brexit og afleiingar ess.

Fyrst er klippa ar sem innlegg Nialls hafa veri klippt saman, en san er "panellinn" heild sinni.

Frlegt efni a hlusta . Niall stendur sig kaflega vel a mnu mati. mli hans kemur fram a hann viurkennir a hafa haft rangt fyrir sr hva varai Brexit (hann vildi framhaldandi veru Breta "Sambandinu") og nokku skrpum oraskiptum vi "sampanela" sna.

Virkilega ess viri a leggja vi hlustir.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband