Frsluflokkur: Heimspeki

Hfstillta, hfsama, frjlslynda mijuflki

g var a vlast um neti egar g s essa stuttu frtt Eyjunni. ar er veri a ra um hvar mijan s slenskum stjrnmlum og hverjir mijumenn - gjarna btt hfsamir fyrir framan.

ar lsir gmundur Jnasson yfir undrun sinni v a Vireisnarflk tali um sjlft sig me mijuflk, en btir v vi a sjlfur hafi hann liti sig "frjlslyndan mijumann". En a var auvita einmitt frasinn sem Vireisn fr fram undir nafstnum kosningum.

En a er lklega einmitt meini, "holir frasar" eru teygir og togair yfir hin lklegustu sjnarmi.

Hver hugsar um sjlfa/n sig sem harsvraa "fgamanneskju"?

Sjlfur hef g g alltaf liti sjlfan mig sem hfstillinguna holdi kldda og frjlslyndur er g fram r hfi.

En samt g hvorki fulla samlei me eim gmundi Jnassyni, ea Pawel Bartozek pltk.

Samt hef g gegnum tina veri sammla gmundi stku svium, og bori fyrir honum mikla pltska viringu. En g get samt ekki stillt mig um a velta fyrir mr, hverjir eru eim fjlda sem er vinstra megin vi gmund slenskri pltk ef hann er staddur mijunni?

Eins er a me Pawel, mr hefur gegnum tina lka vi i margt sem hann hefur sett fram, bi blum/vefritum og tvarpi. Ekki sst vegna ess a hann setur snar skoanir fram me fstum en hfstilltum htti.

g kann vel a meta slkt.

En g hef ekki liti Pawel, ekki frekar en gmund, sem mijumann slenskri pltk.

Ef til vill er etta angi af "algrhytmabmullinni" sem er a skjta upp kollinum umrunni. ar sem allir eru umkringdir jkvum skoanasystkinum og allir utan "bmullarinnar" eru ltt enkjandi "fgamenn". Allt "gott flk" er mijunni. En a er einmitt vaxandi tilhneyging umrunni, a sna minna tillit til andstra skoana og minna umburarlyndi.

g er ekki dmbr a, g nota enga af essum "samflagsmilum", mr finnst eir ekki henta mr, hef takmarkaan huga v hva kunningjar mnir, hva "frgt flk" gerir frtma snum ea snir. Lklega er eitthva af "neanderdalsgenum" mr.

En egar upp er stai, skiptir ekki meginmli hvar hinu pltska litrfi skoanir eru stasettar, a er lti vandaml fyrir flesta a mynda sr skoun v hvort eir su sammla eur ei, jafnvel tt pltsk gps hnit liggi ekki fyrir.


Er einhver sta til ess a hatast vi hakakrossinn?

v verur ekki mti mlt a hakakrossinn var tkn einhverrar fyrirlitlegustu hreyfingar sem mankyni hefur hefur ekkt, flokks jernis ssalista skalandi sustu ld.

En er a sta til ess a hatast vi, ea banna jafn gamalt tkn og hakakrossinn er?

g er ekki eirrar skounar.

a er engin a rttlta nazisma, en a ir ekki a aldagamalt tkn sem nazisminn tk upp eigi a vera bannfrt um aldur og vi. a m lka draga mun milli hakakrossins og fna nazista.

Fnar ea tkn fremja ekki disverk, a gera einstaklingar og hpar eirra.

a hefur enda engin banna (a best g veit) t.d. stjrnu, hamar, sig, hlfmna ea sirkil, en hafa mis af viurstyggilegustu ofbeldisverkum sgunnar veri framin undir merkjum me slkum tknum.

Krosssinn, sem m.a vi slendingar hfum fna okkar, er heldur ekki undanskilin egar ofbeldisverk og viurstygg eru annars vegar.

En auvita lifum vi me esum ldnu tknum. Og hakakrossinum lka.

au eru partur af sgu okkar, menningu og lka jningu.


mbl.is Flugu me hakakross yfir New York
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

A eiga "rttinn" af eigin lfshlaupi

g hef fylgst me umfjllun um myndina Djpi og virist sem ar s ferinni vndu og athygliver mynd sem g hef mikinn huga v a sj.

Efni myndarinnar er hugavert og virist sem myndin sjlf s smuleiis afbrags vel ger og heppnu.

En a hefur lka ori mr umhugsunarefni egar a hefur komi fram a myndin s ger kk ess einstaklings sem hn fjallar a mestu leyti um.

Spurningin sem vaknar er a hve miklu leyti eiga einstaklingar "rttinn" af eigin lfshlaupi og a hve miklu leyti tti listamnnum og rum a vera a nta sr slkt hagnaarskyni?

Vi essu er a mnu viti ekki til neitt einfalt svar og a er vel ekkt a bkur, leikrit, sngleikir og kvikmyndir hafa veri veri gerar um einstakar persnur ea hpa kk eirra.

Stundum er nfnum og jafnvel umhverfi breytt til a "vernda" einstaklingana ea til a komast hj mlaferlum. S annig stai a verki er spurningin um "rtt" einstaklinganna r sgunni, enda v sem nst mgulegt a sanna hver fyrirmyndin er, ef hfundar afneita v, a a s ef til vill "allra" vitori.

Og annig skilst mr a s a gert Djpinu, nfnum er breytt og eli mlsins samkvmt hltur margt myndinni a vera skldskapur.

En vi kynningu myndinni er ess hinsvegar ess vandlega gtt a a komi skilmerkilega fram hvaa atburi myndin byggist og hvaa einstaklingur s fyrirmynd aalpersnu myndarinnar. a er lklega nausynlegt fyrir trverugleika mndarinnar, sem annars yri lyginni lkust, sem afreki sem myndin fjallar um vissulega er. En a er essi raunverulegi atburur sem gefur myndinni gildi.

Sem aftur vekur spurninguna hvort a einstaklingur eigi "rttinn" af eigin lfshlaupi, ea atburum v.

N er a ljst a ef einstaklingurinn sem Djpi fjallar um, endurgeri myndina Djpi, yri hann brotlegur vi lg, nema hann aflai sr leyfis fr rtthfum. En ef kvikmyndaleikstjrinn "endurgerir" atburi r lfi einstaklingsins, horfir mli ruvsi vi og ykir sjlfsagt, ea hva? Hfundarttur af listaverkum gildir kveinn rafjlda eftir andlt, en "rtturinn" af eigin lfshlaupi er ekki til. Hann er "public domain" eins og stundum er sagt.

Listin er rtthrri lfinu eins og stundum er sagt.

P.S. essari frslu er ekki tla a dma um rtt ea rangt essu efni, enda ekki auvelt ml viureignar. etta eru eingngu hugleiingar sem hafa skoti upp kollinn mr anna slagi, n sast vegna umfjllunar um Djpi. a er heldur alls ekki meiningin a hnta Djipi, ea sem standa a ger hennar, enda er hn aeins njasta dmi fjlda svipara um va verld og hefur a fram yfir mrg eirra a hn er ger af viringu fyrir vifangsefninu, sem er ekki alltaf raunin.

Fyrst og fremst eru etta vangaveltur og a vri gaman a heyra eim sem hafa velt essum mlum fyrir sr.


Hva gerir slending a slendingi?

egar g var a vlast um bloggi hr blog.is, eftir a hafa komi konunni og brnunum bli, rakst g blogg, Tryggva Gslasonar fyrrverandi sklameistarara, ar sem hann veltir fyrir sr spurningunni, hva gerir slendinga a slendingum?

Ef g skil niurstu hans rtt, telur hann a svari vi essu s tungumli, a a tala slensku geri okkur a slendingum. Eins og ttt er um gar spurningar og skemmtileg blogg, fkk etta mig til a hugsa. Reyndar hef g oft veri a velta svipuuum spurningum fyrir mr. g var a hugsa um a setja inn stutt svar, en s fljtt a betra vri a setja etta hr inn mnum eigin vegum, enda x svari eins og skuggi egar slin tekur a setjast.

Ekki tla g a mtmla v a tungumli er mikilvgt sjlfsvitund hvers einstaklings. En g held a jarvitund, ea a sem fr okkur til a lta svo a a vi tilheyrum einhverri j s mun flknara, srstaklega eim tmum sem vi lifum n.

Persnulega mun g lklega aldrei htta a hugsa um mig sem slending. arin sem g hef dvalierlendis su a nlgast tuginn, breytist a ekki. g tala tungumli, ein af meginstum ess a g byrjai a blogga hr var a mr fannst a g yrfti vettvangi a halda ar sem g notai slensku, hugsai slensku og skrifai slensku, en er a ng til a gera mig a slending? Dags daglega nota g mli eingngu egar g tala vi brnin mn. a brnin su skemmtileg viru, bja r samrur ekki upp slenskan veruleika, ea verulega "flknar" samrur, enda brnin ung a aldri.

En eru au slendingar?

Bi tala gtis slensku, a stundum eigi au erfitt me a finna slensk or til a lsa upplifunum snum. En au tala jafnhendis Eistnesku, Ensku og v sem nst Frnsku. a gerir au ekki a Eistlendingum, Kanadamnnum ea Quebecbum, ef svo mtti a ori komast.

Lklega mtti segja a au su Kanadamenn, enda upplifun eirra og lfreynsla eilega lkust og hjeim sem hr hafa alist upp ngrenninu.

Ef till vill eru minningarnar, upplifunin og samkenndin a sem fr okkur til a lta svo a vi tilheyrum tiltekinni j, a vissulega spili tunguml ar inn .

essu sambandi kemur mr lka oft hug egar vi heldum vestur bginn til Manitoba ri 2007. ar g, eins og svo margir slendingar, nokku stran frndgar. ar hittum vi fyrir ttingja msum aldri, en s eftirminnilegasti var frndi minn rflega nrur. Hann talai reiprennandi slensku ( a hann tti erfileikum me or yfir tkninjungar og anna slkt) og bakai handa okkur pnnukkur af mikilli list. Hann var fddur Kanada en hafi margsinnis ferast til slands og enginn vafi var vi hve vnt honum tti um landi. Samt fannst mr augljst a hann hugsai um sjlfan sig sem Kanadamann, a rturnar toguu hann.

En hva gerir okkur a slendingum?

Er ng a sakna fjallanna og heita vatnsins hr flatlendinu?Telur a a horfaslenskar frttir og hvetja brnin sn til a horfa Stundina okkar netinu? Ea kemur fleira til?

g held a g veri aldrei Kanadamaur. a m til dmis merkja v a egar g er staddur samkvmum me eim og sagar eru gamansgur sem g skil ekki. Ekki vegna ess a g skilji ekki a sem sagt er, heldur vegna ess a g hef ekki upplifa "samflagi" sem br a baki. Grni tengist t.d. einhverju sem "allir" Kanadamenn mnum aldri hafa upplifa "High school".

ess vegna held g a a sumu leyti breytist a, hva a er a vera slendingur me hverri kynsl. Rtt eins og tungumli, a breytist smuleiis me hverri kynsl. Ekki annig a um ntt tunguml s a ra, heldur hefur a rast.

a a vera slendingur fyrir mna kynsl er v margbreytilegt, allt fr v a muna eftir brndurunum sem Glmur og Skrmur sgu, ea a hafa dansa vi Cant Walk Away (hveru slendingslegt er a n a hafa enskan titil) me Hebba, a hafa stai eftir ball bir vi bjarins bestu, ea a muna hvar maur var staddur egar slenska handboltalandslii vann silfur lympuleikunum (persnulega hef g ekki hugmynd), og svona mtti lengi telja. En a er rugglega hgt a vera slendingur n ess a eiga nokkra slkar minningar.

g held a a a vera slendingur s upplifun. a sama gildir auvita um arar jir. a eitt a flytja milli landa og/ea skipta um rkisborgarartt gerir ig ekki "arlendan".

ess vegna er ekki hgt a kenna neinum a vera slendingur, en ef honum finnst a sjlfum og segir "g er slendingur", og virkilega meinar a, er hann a.

En auvita er etta allt tengt eigin upplifunum og vonum. mnu tilfelli ef til vill ekki hva sst eirri von a brnin mn eigi einhvern tma eftir a segja, land mns fur er lka landi mitt.


Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband