Bloggfrslur mnaarins, febrar 2017

Grundvallarmunur vegg og vegg?

a m segja a a s mikill miskilningur a landamraveggur s einfaldlega a sama og landamraveggur. a tliti s svipa m segja a grunninn jni landamraveggir mismunandi tilgangi.

Annars vegar a sem algengara er, a tryggja yfirr rkis yfir landamrum snum og betri stjrn v hverjir komist ar yfir og svo hins vegar a hindra a eigin egnar komist brott.

essu tvennu er reginmunur.

v tti ekki a leggja a jfnu veggi s.s. Berlnarmrinn ea ann mr sem er landamrum korensku rkjanna og veggi sem eru t.d. landamrum Bandarkjanna og Mexk, Spnar og Markk ea ann vegg sem Tyrkir eru a reisa landamrum snum og Srlands, me stuningi Evrpusambandsins.

Veggir sem halda egnunum inni, gera rkin a gildi fangelsis, a var raunin me A-skaland og raunar flest hin ssalsku rki A-Evrpu og a er raunin me N-Kreu.

En a engin sjlfgefin rtt v a koma til annars lands. Mexkanar eru ekki sviptir grundvallarrttindum a veggur hindri a fara yfir landamrin til Bandarkjanna. Eftir sem ur geta eir stt um vegabrfsritun, en auvita er vst a vikomandi fi hana.

Sama gildir um Markkba sem vill fara yfir spnskt landsvi, hann engan sjlfgefinn rtt til slks og verur a skja um vegabrfsritun inn Schengen svi.

Hvorugur veggurinn brtur rttindum eins n neins.

Hvers vegna form um vegg landamrum Bandarkjanna (sem egar hafa vegg lngum kflum) framkalla svo miki sterkari vibrg en veggur landamrum Spnar og Markk, ea t.d. Tyrklands og Srlands er spurning sem ef til vill fer best a hver svari fyrir sig.

En skyldu slendingar eiga von v a lagar veri fram ingslyktunartillgur sem fordmi alla essa veggi og mra?


mbl.is Landamraveggir va um heim
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Einstaklingssalerni eina lausnin?

a er sjlfu sr ekki rf flknum agerum til ess a allir geti veri sttir og gert arfir snar reittir.

En a kostar rlti meira plss og nokku meiri fjrtlt.

Lausnin er einfaldlega a byggja einstaklingssalerni.

annig er mlum t.d. htta skla dttur minnar og hefur veri ratugi ef g hef skili rtt.

Vissulega er ekki hgt a leysa mlin ann htt "yfir ntt", en tti a vera sjlfsagt a marka stefnuna anga.

eir sem vilja vera frii fyrir hinu ea hinum kynjunum hljta einnig a eiga sn rttindi, ea hva?


mbl.is Kynlaus klsett Hsklanum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Sgulegur sigur haldsflokksins aukakosningum Bretlandi

essi frtt ltur ef til vill ekki miki yfir sr, en m lesa all nokkur tindi henni, en a m segja a au s ekki minnst.

Verkamannaflokkurinn bau raun afhro Copeland, a er ekki hgt a kalla a neitt anna.

Flokkurinn hefur, ar til n, unni sigur kjrdminu fr v a v var komi ft (1983) og v og fyrirrennara ess samfellt 80 r.

essi sigur haldsflokksins er jafnframt fyrsti sigur sitjandi stjrnarflokks aukakosningum u..b. 35 r, ea san 1982.

Staa Verkamannaflokksins, rtt fyrir sigur Stoke, virist fara sversnandi og ekki sst staa formannsins Jeremy Corbins, sem msir tldu tkn um nja tma vinstrisins alja stjrnmlum (samt Bernie Sanders).

Verkamannaflokkurinn vinnur hins vegar varnarsigur Stoke, kjrdmi sem hann hefur smuleiis haldi eins lengi og elstu menn muna. Sjlfstisflokkurinn (UKIP) vinnur , en langt fr eins miki og margir hfu reikna me, v jafnvel var tali a hann tti mguleika sigri.

En Stoke hefur veri kllu "hfuborg Brexit", enda greiddu um 70& kjsenda kjrdminu atkvi me rsgn Bretlands r Evrpusambandinu.

a er einmitt hluti af vandrum Verkamannaflokksins, en mikill fjldi frammmanna flokksins hefur veri fylgjandi "Sambandsaild", en meirihluti eirra kjrdma sem eir hafa ingmenn , greiddu atkvi me rsgn.

En bar essar aukakosningar styrkja raun yfirburastu haldsflokksins breskum stjrnmlum.

Margir hfu sp v a Brexit kosningarnar myndu kljfa flokkinn, en raun hafa r gert hann mun sterkari, en Verkamannaflokkurinn er ekki nema svipur hj sjn.

Sjlfstisflokkur hins sameinaa konungsdmis hefur einnig tt nokku erfitt uppdrttar. Ekki a a 25% atkva Stoke geti talist slakur rangur, en samt virist flokkurinn eiga erfitt ma a finna tilgang, n eftir a Bretar hafa samykkt rsgn r "Sambandinu" og a hin "charismatski" leitogi Nigel Farage hefur stigi til hliar.

g hef ur sagt a Sjlfstisflokkurinn muni eiga erfitt me a finna ftfestu n eftir Brexit og g held a essar aukakosningar renni stoum undir skoun.

msir hafa sagt a eini mguleiki flokksins til a skja fram s a sveigja stefnuskr sna enn frekar til vinstri en n er, til a keppa vi Verkamannaflokkinn, hvort a slk stefnubreyting veri ofan eftir a koma ljs.

En bar essar aukakosningar, srstaklega s Copeland, styrkja yfirburastu haldsflokksins breskum stjrnmlum.

a er nokku sem Brexit hefur frt eim, vert flesta spdma.

P.S. a er ekki oft sem mr ykirfrttaflutningur RUV betri en mbl.is, en a er essu tilviki. Frtt RUV er alltof grunn, en nr frekar a koma meginatriunum til skila.


mbl.is Verkamannaflokkurinn tapai og vann
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

99 r

dag, 24. febrar eru liin 99 r san Eistlendingar lstu yfir sjlfsti snu. ur hafi ekkert eistneskt rki ekkst, a jin og tungumli hafi veri til staar.

Yfirlsingess efnis hafi veri samin ann 21., lesin upp Prnu ann 23., en prentu og lesin upp Tallinn (strsta borg Eistlands og san hfuborg) ann 24.

S dagur er san jhtardagur Eistlendinga.

En sjlfsti kom ekki barttulaust. Eistlendingar urftu bi a berjast vi Sovti og svo einnig skar herdeildir (landeswehr) sem uru eftir landinu eftir uppgjf skalands.

En hi nstofnaa rki naut stunings. Mesti ri lklega stuningur Breta, en sjlfboaliar fr Finnlandi og stuningur fr hvtlium og Lettlandi skipti einnig mli.

En friarsamningur var undirritaur vi Sovtrkin ri 1920. fllu lndin fr llum landakrfum hendur hvort ru.

Nokku sem Sovtrkin ttu alla t erfitt me a standa vi. 16. jni 1940 settu Sovtrkin svo Eistlandi rslitakosti, og kjlfari komu sr upp herstvum landinu. a tk svo ekki nema nokkra mnui ur en Eistland (og Eystrasaltslndin ll) var innlima Sovtrkin.

annig var Eistland hernumi af Sovtrkjunum anga til gst 1991 (ef fr eru talin au r sem landi var hernumi af jverjum seinni heimstyrjldinni).

Og lei landsins sem lsti yfir fullveldi snu snemma rs 1918 og slendinga sem luust fullveldi sitt 1. desember sama r, l aftur saman gst 1991, egar sland var fyrst rkja til a viurkenna endurheimt Eistlendinga sjlfsti snu.

Til frleiks m geta ess a 1. desember er oft minnst Eistlandi, en me neikvum formerkjum, v ann dag 1924, reyndu eistneskir kommnistar me stuningi Sovtrkjanna valdarn Eistlandi, sem mistkst.


Svona eins og gerist "samanburarlndunum"?

a hefur oft veri rtt um hvort a auka tti einkarekstur slenska heilbrigiskerfinu, n sast hvort a leyfa tti sjkrarm einkaeigu ar sem sjklingar gtu legi nokkra daga.

vihengdri frtt m lesa umeinkafyrirtki Svj sem hefur u..b. 25% markashlutdeild hryggskuragerum Svj.

Stokkhlmi er fyrirtk me tplega 30 sjkrarm, 4. skurstofur.

Strsti eigandi fyrirtkisins er skrur kauphllina Stokkhlmi, hann rtt rmlega 90% af fyrirtkinu. Ef g hef skili rtt dreifast hinir eignarhlutirnar aallega starfsflk, en g ori ekki a fullyra um a hr.

Skyldi starfsemin vera gn vi snska velfer ea lheilsu snsku jarinnar?

tli rkisstjrn jafnaarmanna Svj hafi a stefnuskrnni a fra etta allt aftur undir snska rki?

g held ekki.

Ef vilji er til ess a gera slenska heilbrigiskerfi lkara v sem gerist ngrannalndunum, ea "samanburarlndunum", er rmi til a auka einkarekstur heilbrigiskerfinu, lklega all verulega.

P.S. Stuttu eftir a g hafi psta essari frslu, rakst g stutta frtt fr Svj sem snir a vandamlin sem vi er a eiga heilbrigiskerfinu eru ekki svo svipu slandi og Svj.


mbl.is Me 25% hryggskuragera Svj
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Evrpusambandi heillar ekki slendinga

S teki mi af eim skoanaknnunum sem birtst hafa slandi er htt a segja a "Sambandi" heilli ekki sleninga.

Gur meirihluti hefur veri gegn v a sland ski um inngngu og gjarna u..b. 2/3 eirra sem taka afstu.

annig hefur staan veri rflega 7 r eins og lesa m vihengdri frtt.

a er jafnvel lengri tmi en Grikkland hefur noti einstakrar fjrhagsastoar rkja hins sama "Sambands", og ykir mrgum a rinn tmi.

Og stuningurinn vi inngngu slands "Sambandi" styrkist ekki, ekki frekar en efnahagsstandi Grikklandi ea skuldir Grikkja minnka.

rtt fyrir a er umskn trlega "heitt" ml slenskum stjrnmlum ( ekki hj kjsendum) og nlega hafa flokkar veri stofnair me a a markmii a sland gangi "Sambandi".

a er enda einn hpur sem sker sig r hva fylgi vi aild varar ( a hpurinn s ekki str), en a er rkisstjrn slands. ar er fylgi vi aild u..b. 45% verulega r takti vi jina.


mbl.is Tveir riju andvgir inngngu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Er einhver meiri lskrumari en Hollande?

a er ef til vill rtt a byrja v a segja a g er ekki einn af eim sem set "abslt" samasem merki milli poplisma og svo ess sem g kalla lskrum. a ir ekki a poplistar geti ekki veri lskrumarar, en mnum huga er etta ekki sami hluturinn.

En eru eir margir stjrnmlamennirnir sem hafa raun reynst meiri lskrumarar en Hollande?

Hva stendur eftir framkvmt af eim loforum sem hann bar bor fyrir franska kjsendur fyrir 5 rum?

Hva um lofori a draga r atvinnuleysi? Getuleysi hans, einhverjir myndu sjlfsagt kalla a svik, gagnvart v lofori er yfirleitt talin meginsta ess a hann orir ekki a bja sig fram til endurkjrs.

Hvernig hefur run fransks efnahagslfs veri undir hans stjrn? Hvernig er hn borin saman vi nstu ngranna s.s. skaland og Bretland?

Hverju lofai hann, hva st hann vi?

Mun eitthva standa eftir valdat hans egar henni lkur sumar, nema lskrum og lklega einhver drasta hrgreisla heims?


mbl.is Varar vi uppgangi poplista
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Merkel segir a euroi s of lgt skr - fyrir skaland

Fyrir stuttu san bloggai g um a fjrmlarherra skalands teldi euroi of sterkt - fyrir skaland.

Fyrir fum dgum lt svo sjlfur kanslarinn, Merkel or falla smu tt.

"The ECB has a monetary policy that is not geared to Germany, rather it is tailored (to countries) from Portugal to Slovenia or Slovakia. If we still had the (German) D-Mark it would surely have a different value than the euro does at the moment. But this is an independent monetary policy over which I have no influence as German chancellor."

The euro has fallen nearly 25 percent against the dollar over the past three years, touching a 14-year low of $1.034 in January. But it has since risen to roughly $1.061.

Enn og aftur viurkenna leitogar skalands a euroi s of veikt skr fyrir landi, en benda Mario Draghi, selabankastjra.

Enn og aftur kemur ljs a euroi hentar eim lndum sem nota a kaflega mismunandi. Enginn mundi halda v fram a euroi s of veikt fyrir Grikkland, talu, Frakkland, Spn, Portgal og svo framvegis.

En a er skaland sem ntur a lang strstum hluta gans of lgu gengi eurosins, sem Draghi tfrar fram, ekki sst me grarlegri peningaprentun, en kemur a hluta til t af bgu efnahagsstandi landa innan Eurosvisins.

Eins og ur hefur veri minnst er standi a sumu leyti svipa rum myntsvum, s.s. Bandarkjunum og t.d. Kanada. En ar fer fram umfangsmikil millifrsla fjrmunum hj rkisstjrnum. A rum kosti reyndist a t.d. nsta mgulegt fyrir Prince Edward Island ea Manitoba a deila gjaldmili me Alberta ( a a s heldur skrra n egar oluver er lgt). ess vegna skiptast fylki Kanada "have" og "have not". Um a m lesa hr,hr og hr.

Bandarkin eru ekki me jafn skipulagt kerfi, en er grarlega misjmunur milli ess hva mrg rki greia alrkisskatt og hve miklu af honum er eytt eim. a er bsna flkin mynd, en til einfldunar m lklega segja a fjrmagn flytjist fr ttblli rkjunum til eirra strjlblli.

En Eurosvinu vera skilin milli "have" og "have not" rkja ef eitthva er meira berandi og enginn m heyra a minnst a gefa Grikklandi eftir eitthva af skuldum ess. a verur lklega niurstaan me einum ea rum htti, en ekki fyrr en Grikkland verur "andarslitrunum".

P.s. a er auvita freistandi fyrir slenska stjrnmlamenn a taka framgngu eirra sku til eftirbreytni.

egar rtt er um a krnan s of h, n ea of lg, er best fyrir a segja a eir su mevitair um a og sammla v, en etta s einfaldlega allt M Gumundssyni a kenna. :-)


J og nei og ef til vill - Skoanir og falskar frttir?

Vi hfum s etta allt ur. Skoanir einstakra aila eru "klddar upp" sem stareyndir frttum.

Ef a Bretar tkju ekki upp euroi bei eirra einangrun og efnahagslega hnignun. Reyndist ekki satt.

Ef Bretar segu j vi v a yfirgefa Evrpusambandi bii eirra efnahagslegt hrun og einangrun. Svo hefur ekki veri.

Aildarumskn a Evrpusambandinu tti a vera tfralausn fyrir slenskan efnahag. Stareyndin er s a efnahagsbati slendinga fr fyrst flug egar vi tk rkisstjrn sem stefndi allt ara tt en aild a Evrpusambandinu.

Hva gerist Frakklandi ef a kveur a segja skili vi euroi og/ea Evrpusambandi er raun engin lei a fullyra, v a er svo langt fr a a s eina breytan efnahagslfi Frakka.

a er hgt a taka fjldan allan af rttum ea rngum kvrunum samhlia eim kvrunum.

ykir mr trlegt a a myndi upphafi hafa fr me sr aukin kostna fyrir Frakka. vissa gerir a gjarna.

En vri haldi rtt spunum, ykir mr lklegt a slkt myndi reynast Frkkum vel. Stjrn yfir eigin mlum er lkleg til ess.

Ef run samkeppnishfi Frakklands og skuldastaa hins opinbera er skou fr v a euroi var teki upp, er engan vegin hgt a lykta a a hafi reynst Frakklandi vel.

En a er alls ekki gefi a a myndi Marion Le Pen heldur gera.

En ef skoair eru spdmar varandi Bretland, hljta allir a taka spdma eins og hr koma fram ( vihengdri frtt) me miklum fyrirvara, ef ekki kalla slkt "falskar frttir".

Slkar skoanir eru einfaldlega ekki meira viri en arar pltskar skoanir.


mbl.is Drt a yfirgefa evruna
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Fjrmlarherra skalands segir a euroi s of veikt - fyrir skaland

Undanfarnar vikur hefur mtt lesa um deilur milli Bandarkjanna og skalands um hvort a lgt gengi eurosins veiti skalandi elilegt forskot hva varar tflutning.

Eins og elilegt er deilumli sem essu snis sitt hverjum.

En nveri tk fjrmlarherra skalands a nokkru undir me eim sem segja a skaland njti a nokkru elilegs forskots. a er a segja a euroi s of veikt - fyrir skaland.

Ea eins og lesa mtti frtt Financial Times:

German finance minister Wolfgang Schuble has blamed the European Central Bank for an exchange rate that is too low for Germany, following criticism last week from US president Donald Trumps top trade adviser.

Mr Schuble acknowledged in a newspaper interview that the ECB had to set monetary policy for the eurozone as a whole, but said: It is too loose for Germany.

The euro exchange rate is, strictly speaking, too low for the German economys competitive position, he told Tagesspiegel. When ECB chief Mario Draghi embarked on the expansive monetary policy, I told him he would drive up Germanys export surplus . . . I promised then not to publicly criticise this [policy] course. But then I dont want to be criticised for the consequences of this policy.

endanlegar tlur liggi ekki fyrir er lklegt a skaland hafi veri a land sem noti hafi mests afgangs af millirkjaviskiptum sasta ri, meira a segja all verulega meira en Kna.

frtt FT mtti ennfremur lesa:

Mr Schuble pointed out that Germany was not able to set exchange rate policy and pinned responsibility for the euros weakness against the dollar on the ECB. The German finance ministry was not an ardent fan of the ECBs policy of quantitative easing that had helped to weaken the single currency.

According to the Ifo Institute, Germany recorded a trade surplus of nearly $300bn last year, outpacing China by more than $50bn to hold the worlds largest trade surplus. Critics in Brussels and Washington have called for Germany to reframe its fiscal policy and stimulate domestic demand to increase imports.

a er spurning hvort a etta eigi eftir a vera a frekari illindum milli skalands og Bandarkjanna.

En a verur ekki um a deilt a papprunum hefur skaland ekkert um agerir Selabanka Eurosvisins a segja.

a er einnig stareynd a tt a gengi euroinu s of lgt fyrir skaland, er a of htt fyrir nnur rki myntsamtarfinu, t.d. Grikkland, talu, Frakkland, Portgal og svo m eitthva fram telja.

benda msir a essu s eins fari t.d. Bandarkjunum, sama gengi dollar eigi ekki vi Alabama og Kalfornu, ea N-Dakta og New York.

Ef til vill mtti segja a a sama gildi um sland, Raufarhfn yrfti raun anna gengi en Reykjavk og Suureyri yrfti anna gengi en Suurnes, alla vegna stundum.

En etta eru ekki fyllilega sambrilegir hlutir. Uppbygging Bandarkjanna og slands er nnur en Evrpusambandsins.

annig er efnahagsstand vissulega misjafnt eftir rkjum Bandarkjunum, en "Alrki" er mrgum sinnum sterkara en Evrpusambandinu, enda "Sambandi" ekki sambandsrki - alla vegna ekki enn.

ess vegna er stuningur og flutningur fjrmagns milli rkja me allt rum htti Bandarkjunum en Evrpusambandinu. a sama gildir t.d. um Kanada og raun einnig sland.

Enda eru engin rki Bandarkjanna hjlparprgrammi hj Aljagjaldeyrisjnum, au enda ekki sjlfstir ailar a sjnum.

a er einmitt eitt af vandamlum vi uppbyggingu "Sambandsins", skaland ntur kosta myntsamstarfins, n ess a bera nokkra raunverulega byrg ea skyldur til a dreifa honum til annara tttakenda.

er heimilt samkvmt sttmlum eurosamstarfsins a beita sektum gegn rkjum sem hafa of mikinn jkvan viskiptajfnu, en engin innan "Sambandsins" vogar sr a beita v vopni gegn jverjum.

Er elilegt a nnur rki hyggist grpa til slks?


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband