Frsluflokkur: Fjlmilar

Eru engar frttir "Glitnisskjlunum"?

"Lgbannsmli", ef svo m kalla er raun a vera skrtnara og skrtnara. A miklu leyti m segja, svona eins langt og mitt hyggjuvit nr, a a s farsi.

Glitnir er orinn a athlgi, alla vegna a mnu mati og hefur ori sr til skammar. Enn eitt skipti ar sem s sem biur um lgbann, gerir sna hli aeins verrri.

Ekki er enn bi a bija um lgbann umfjllun hj Guardian. a er bara ekkert a frtta segir forsvarmaur Glitnis.

En er eitthva a frtta hj Guardian?

Eins langt og mn vitneskja nr eru engar frttir aan? Eru engar frttir "Glitnisskjlunum"?

a er ljst a ef markmii vri fyrst og fremst a mila frttum til almennings, vru auvita frttir sem skipta hann mli birtar Guardian.

egar r vru birtar gtu allir milar (hugsanlega ekki Stundin) slandi endurbirt r frttir og r kmust til almennings.

Hugsanlega gti Stundin birt r smuleiis, enda vri frttin ekki bygg "Glitnisskjlunum", heldur umfjllun Guardian.

En ef til vill hentar lgbanni og engar frttir best pltskum og fjrhagslegum hagsmunum Stundarinnar og Reykjavk Media.

a er ekki anna hgt en a velta v fyrir sr.


mbl.is Ekki bi a fara fram lgbann
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Dansa me Skatta Ktu

g var a vlast um neti n morgunsri og sumfjllun Eyjunni um a urgur vri vinstri mnnum. ar segir a urgurinn stafi af myndbndum sem m finna YouTube og mun einnig vera dreift Facebook (hef ekki s au ar enda ekki me reikning ar).

En g fr auvita inn YouTube og fann umrtt myndband og horfi a. a m finna hr a nean.

Vissulega eru alltaf umdeilanlegt egar skounum og upplsingum er deilt undir nafnleysi. Persnulega hef g reynt a tileikna mr meginreglu a hlusta a sem sagt er ea snt n ess a a skipti mig meginmli hver segir a ea hvort g viti hver a er.

En g tek undir a a betri stll og meiri reisn s a koma fram undir nafni. hefur marg oft veri rtt um nausyn ess a hgt s a koma fram upplsingum me nafnleynd, enda ekki algengt slandi a eingngu s "hjla " (grarlega vinslt orfri n um stundir) manninn en ekki mlefni.

g get ekki s a myndbandi s neinum meginatrium rangt, a g hafi ekki fari og "stareyndatkka" a.

a er reyndar athyglisvert a lesa mjg ga umfjllun Visi.is, samhlia, g vil hvetja alla til ess a leggja ann lestur sig. Umfjllun Visis m finna hr.

ar er g umfjllun um hugsanlegar breytingar skattkerfi, og segir m.a.:

"Gert err fyrir a nju rija repi veri btt inn tekjuskattskerfi og a allir eir slendingar sem hafi 25 milljnir krna ea meira rslaun, en eir eru 946 manns samkvmt ggnum fr Hagstofunni, veri v skattrepi. ess m geta a umrddur hpur greiir n 46,24 prsenta tekjuskatt."

Og litlu near:

"Taka skal fram a treikningunum er ekki gert r fyrir a flk bregist me einhverjum htti vi skattheimtunni, svo sem me v a draga r vinnuframlagi, greia lgri laun t r eigin rekstri ea flytja einfaldlega af landi brott. Slk vibrg yru vitanlega til ess fallin a draga r heimtum af skattahkkununum."

g vil lka minna egar vi heyrum um a afgangur rkissjs s alltof mikill og nr s a eya eim arflegri hluti, aj ef g man rtt hefur hi opinbera eytt undanfarin r mun hrri fjrmunum vaxtagreislur en til samgangna.

Minnki afgangur af fjrlgum, mun slkt stand vara mun lengur en ella. a er vissulega valkostur a hi opinbera s fram verulega skuldsett, en a verur a gera sr grein fyrir v a framkvmdir, ea velferarml sem annig er stai er, eru fjrmgnu me skuldum.

En ng um a, enn og aftur hvet g alla til ess a lesa umfjllunina Vsi, a er lklega besta umfjllunin sem g hef s fyrir essar kosningar (verur a taka me reikningin a g fylgist ekki grimmt me slenskum fjlmilum akkrat nna.).

En a er rtt a enda lttu ntunum og stga dans me Skatta Ktu. Hr er ekki um a ra slenska stjrnmlakonu, heldur Indnesska hljmsveit sem ber einmitt nafni Skatta Kata. g tk mr a bessaleifi a fallbeygja nafni eins og a vri slenskt og hr a nean m sj myndband vi lag eirra "Dancing With Skatta Kata".

Mr tti nafni skondi egar g rakst etta myndband fyrir nokkrum mnuum, en ykir a enn skondnara dag.


Heimsendir

g hef undanfarna daga veri a reynast a fylgjast me barttunni fyrir komandi kosningar. Ekki a a r skipti mig miklu mli, ea a a g komi til me a greia atkvi eim.

Stareyndin er s a g er ekki kjrskr.

En eftir v sem g hef s meira af kosningabarttunni undanfarna daga (og jafnvel vikur) hefur ein af mnu upphaldssjnvarpsserum komi oftar upp hugann.

a er Heimsendir, sem Ragnar Bragason leikstri og eru einhverir mestu snilldar ttir sem g hef s. g horfi svona a jafnai einu sinni ri.

Ekki a a barttumaur verkalsins, Georg Bjarnfrearson (Vaktasrurnar, sami leikstjri) komi ekki upp hugann smuleiis, en Heimsendir mun sterkara.


Lgbann virkar sjaldnast vel fyrir ann sem skar eftir v

fljtu bragi man g ekki eftir v a lgbann fjlmila hafi virka vel fyrir sem ska eftir v. vert mti dregur a aukna athygli a v sem fjalla hefur veri um, ea stendur til a fjalla um.

Og myndunarafl almennings er a krftugt a a fer sjlfkrafa a velta v fyrir sr hva a s sem lgbanni ni til.

En hitt kann einnig a vera a (gamli)Glitnir veri a grpa til einhverra rstafana, enda lklegt af essum vibrgum a hann telji a lgbrot hafi veri frami.

Einhver hefur teki ggn frjlsri hendi og komi eim fram til fjlmila.

Slkt er elilegt a kra til lgreglu og lklega er a elilegur farvegur mlsins.

En etta snir enn og aftur a gagnaryggi er va btavant, hvort sem er raun ea netheimum.

Persnulega hef g ekki fylgst svo ni me essari umfjllun, en vissulega m deila um hvaa erindi hn vi almenning. ar vera menn lklega seint eitt sttir.

Komi hefur fram a a engin merki finnist um lgbrot ea lglegt athfi. Hversu miki erindi eiga fjrml einstaklings vi almenning, a hann s stjrnmlamaur?

ar snist lklega sitt hverjum.


mbl.is Ekki heyrt af lgbanni gegn Guardian
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

r eru margar tilviljanirnar, ea hva?

Oft hafa menn a ori a eir tri ekki tilviljanir, g er einn eim.

En a urfti engar innherjaupplsingar ea misnotkun trnai til ess a kvea a innleysa eignir snar verbrfasjum slandi byrjun oktber 2008. raun m segja a a vri skrti ef einstaklingar hafi ekki gert a, ea a minnsta hugleitt slkt.

Rki tk yfir Glitni ann 29. september, annig a a urfti ekkert srstakt innsi ea spdmsgfu, hva innherjaupplsingar, til a sj a a hrikti verulega slenska bankakerfinu, fyrsti bankinn var fallinn, og N.B. ekki annar af eim sem var einkavddur 2003.

a er v a sjlfsgu ekki tilviljun a menn voru a innleysa eignir hlutabrfasjum essum dgum.

a var heilbrig skynsemi.

En svo er lka heilbrigt a velta v fyrir sr hvort a a s tilviljun a essar "merku" upplsingar skjti allt einu upp kollinum n a segja m nkvmlega 9 rum sar?

g veit ekki hvaa "skjalfestingar" ba a baki en a er trlegt a a s tilviljun a r su "bostlum" n.

Ea hafa "fjlmilar" ef til vill legi eim anga til rtta stundin rann upp?

a er vissulega stundum rtt a velta v fyrir sr hvort a fjlmilar bregi sr hlutverk "geranda" frekar en sgumanns.

a hefur gerst rf oftar upp skasti.


mbl.is Ekkert sem bendir til lgbrots
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Skrtin fyrirsgn

Mr var eiginlega um og egar g s essa fyrirsgn. "Vlarvana flugvl ti fyrir Grnlandi."

En sem betur fer er fyrirsgnin aeins enn eitt dmi um hve illa frttir eru skrifaar n til dags.

Einn af fjrum hreyflum vlarinnar eyilagist, sem mtti tleggja sem svo a ein af fjrum vlum flugvlarinnar hafi skemmst ea eyilagst og vlin misst 25% af v afli sem knr hana fram, 1/4 af vlum snum.

Sem betur fer er a langt fr a a geri flugvlina "vlarvana", a vissulega s um alvarlegt atvik a ra.

En sem betur fer fr allt vel, enda fyrirsgnin og s fullyring a faregaotan hafi ori vlarvana ekki vi nein rk a styjast.

Enn ein frttin sem virist benda til ess a til staar s takmarkaur skilningur v sem skrifa er um og takmrku ekking slensku mli.

a arf gera betur.


mbl.is Faregaota var vlarvana ti fyrir Grnlandi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Falskar frttir eiga sr langa sgu

Falskar frttir eiga sr lklega jafn langa sgu og frttir, ef ekki heldur lengri. Alla vegna hafa kvik og flkkusgur fari va og skjta oft upp kollinum aftur og aftur.

En falskar frttir f kraft sinn og styrk fr eim fjlmilum sem birta r. v reianlegri fjlmiill, v reianlegri frttir - ekki satt?

Og af v a nafn New York Times er nefnt arna sem fjlmiils sem flytur falskar frttir, er a ekki eins dmi a blai s saka um slkt, rtt fyrir a margir telji a einn reianlegast fjlmiil veraldar.

Skemmst er a minnast hlfgerrar afskunar blasins sjlfs eftir forsetakosningarnar, sem og afskunar "umbosmanns lesenda" yfir eim frttum semekki birtust af Hillary Clinton.

En a New York Times hafi birt "falskar frttir" ea urft a bijast afskunar eim sr bsna langa sgu.

Eitthvert frgasta dmi um "falskar frttir" sem birtar hafa veri er einmitt af sum New York Times og a sem meira er, frttamaurinn sem r skrifai hafi stuttu ur hloti Pulitzer verlaunin.

Til a rifja r upp urfum vi a fara aftur til fjra ratugs sustu aldar (sem er reyndar furu vinslt nna).

varWalter Duranty frttaritari blasins Sovtrkjunum. Hann fullyrti a vissulega vru einhverjir egnar ar svangir, en harneitai a ar rkti hungursney.

Hann gekk a langt a fullyra a allar frttir um hungursney vru kjur ea illkvittinn rur.

New York Times birti einnig fullyringar Durantys um a frttir sem hefu breskir blaamenn hefu skrifa um hungursneyina Ukranu vru falskar og hluti rursstri Bretlands gegn Sovtrkjunum. Deildi hann harkalega hina bresku blaamenn sem dreifu falsi.

En Duranty var feiminn vi a lofa Staln og Sovtrkin og eins og ur sagi fkk hann Pulitzer verlaunin fyrir greinarflokk aan.

varasamt s a fullyra um slkt, vilja margir meina a greinarflokkur Durantys og fullyringar hans um standi Sovtrkjunum hefi gert Franklin D. Roosevelt, pltskt kleyft a viurkenna Sovtrkin, sem hann geri snu fyrsta ri embtti forseta, 1933.

a var san ekki fyrr en eftir valdatku Gorbachevs sem fyrir alvru var fari a huga a hversu alvarlegar rangfrslur Duranty hafi sett fram.

egar samtk Kanadaba af Ukranskum uppruna hfu svo herfer ri 2003 til a svipta Duranty Pulitzer verlaunum, lt New York Times han aila loks rannsaka "frttamennskuna".

2003 birti New York Times svolanga afskunarbeini vegna falskra og hlf falskra frtta skrifaar af Jayson Blair sem birst hfu blainu.

etta eru bara tv dmi sem g datt um af tilviljun.

Sjlfsagt m finna fjldan allan til vibtar.

Falskar frttir eru ekki ntt fyrirbrigi og munu seint hverfa.

En sjlfsagt er a til bta a r komist meira umruna og vi lrum a lesa frttir me gagnrnu hugarfari og halda okkur ekki vi eina ea tvr frttaveitur.


mbl.is Falskar frttir fara flug
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hvaan koma "falskar frttir"?

a hefur miki veri rtt um "falskar frttir" undanfarnar vikur. a m ef til vill segja a "falskar frttir" su af fleiri en einnar gerar.

Ein tegund, og hn er vissulega verulega hvimlei, er hreinlega uppspuni fr rtum, oft um ekktar persnur, en einnig um "undarlega" atburi ea svokallaar "samsriskenningar".

Oft eru slkar frttir eingngu settar fram til a afla "smella" og annig hfundum eirra tekna. Slkt var nokku algengt fyrir nafstanar forsetakosningar Bandarkjunum. Miki af "frttunum" mtti rekja til ungs flks A-Evrpu og Balkanskaga sem aflai sr umtalsverra tekna me eim.

a frttirnar su misjafnar a ger, eru margar eirra ess elis a lesendum reynist ekki erfitt a gera sr grein fyrir v a trverugleikinn s ekki mikill, a fyrirsgnin hafi veri ess elis a freistandi vri a skoa mli nnar.

Afbrigi af essu m sj va, ar meal slenskum milum, en oftar er lti ngja a veia me fyrirsgn, sem er tvr, ea leynir v hvort a um slenska ea erlenda frtt er a ra, en beinar "falsanir" eru ltt ekktar (nema ef til vill egar r eru teknar beint r erlendum milum). Msasmellir eru peningar.

En frttir ar sem "srfringar" lta gamminn geysa hafa lka aukist strum undanfarin r. ar m oft lesa strar fullyringar og vafasamar spr sem n efa eru miki lesnar, en reynast oft hpnar og beinlnis rangar.

Af essum meii eru t.d. r spr fr Englandsbanka sem er fjalla um vihengri frtt. r spr fengu a sjlfsgu miki plss fjlmilum. Slkt enda ekki elilegt.

Sp breska fjrmlaruneytisins af sama tilefni hefur einnig tt langt fr lagi og veri harlega gagnrnd. Slkar frttir sem ttu margar uppruna sinn innan stjrnkerfisins voru sameiginlega kallaar "project fear". egar starfsmenn fjrmlaruneytisins hafa reynt a klra bakkann eftir , hefur komi fram a ein af forsendum treikninganna hafi veri a Englandsbanki myndi ekki grpa til neinna rstafanna, yri Brexit ofan jaratkvagreislunni.

Geri n hver upp vi sig hversu lklegt vri a Englandsbanki brygist engan htt vi?

a er rtt a a komi fram a eir sem brust fyrir ji, Brexit atkvagreislunni geru sig einnig seka um a kasta fram msum fullyringum, sem voru besta falli misvsandi og reynast ekki rttar su allar forsendur teknar me reikninginn. Einhverra hluta vegna hafa r fengi mun meiri athygli en fullyringar eirra sem brust fyrir nei-i.

a m ef til vill a hluta til tskra me v a a s sur sta til a stareyndareyna fullyringar eirra sem ba lgri hlut. En a er ekki eftir a rslitin eru ljs sem slkar fullyringar hafa hrif, heldur kosningabarttunni.

slendingar ekkja gtlega af eigin raun "frttir" af slkum toga. Hva skrast komu r fram Icesave deilunni, ar sem flestir fjlmilar voru fullir af "srfringum" og rum litsgjfum sem kepptust um a lsa eim hrmungum sem myndu dynja slendingum ef samningarnir yru ekki samykktir.

Hvort vi segjum a skoanir "srfringanna" hafi reynst rangar (falskar) ea a frttirnar hafi veri a er lklega skilgreiningaratrii.

En a er ljst a fjlmilarnir geru ekkert til ess a stareynda kanna fullyringarnar, enda ef til vill erfitt um vik, v mr er ekki kunnugt a mikil rk hafi fylgt eim.

Hvort skyldi svo vera httulegra lrinu, uppspuni unglinga A-Evrpu og Balkanskaga ea "fimbulfamb" svo kallara "srfringa"?

En eitt er vst a hvort tveggja framkallar msasmelli.

riju uppspretta "falskra frtta" sem nefna m (r eru vissulega fleiri) eru frttastofur sem kostaar eru af stjrnvldum hr og ar heiminum.

msar einrisstjrnir (ea nstum v einrisstjrnir) sj sr vitanlega hag v a frttir su sagar t fr eirra sjnarmium og hagsmunum.

Slkt er ori tiltlulega einfalt og hefur interneti gert alla dreifingu auveldari og jafnframt drari.

meal slkra stva m nefna sem dmi RT og Sputnik sem eru kostaar af Rssneskum stjrnvldum og svo frttastvar fr Kna, N-Kreu og fleiri lndum.

Hr og ar Vesturlndum m vera vart vi vaxandi hyggjur af slkum milum og kafari kll um a hi opinbera skerist leikinn og reki "gagnmila" og skeri upp herr gegn sannindum og "flskum frttum".

Persnulega er g eirrar skounar a gir og flugir fjlmilar veri seint ofmetnir.

a er v trlegt ef eirri skoun vex stugt fylgi a a hinir flugu fjlmilar Vesturlndum fari halloka gegn milum "einrisrkjanna".

Ef svo er hljtum vi a spyrja okkur a v hvernig stendur v a eir hafi tapa svo miklu af trverugleika snum?

Ef a er raunin.

En g hef lka miklar efasemdir um "sannleiksdmstl" hins opinbera, g held a slkt geti aldrei talist lausn. er va kalla eftir slku og beita urfi sektargreislum gegn milum sem slkt birta.

Me slkum rkum hefu slenskir milar lklega veri sektair fyrir a birta fleipur "srfringa" sem fullyrtu a sland yri eins og N-Krea ea Kba norursins.

a er engin sta til ess a feta ann veg.

a er hins vegar nsta vst a fjlmilar muni um komna framt birta frttir sem reynast rangar (sumir vilja meina a nokku hafi veri um a n, af stjrnarmyndunarvirum) og alls kyns vitleysa lti dagsins ljs. a er smuleiis nsta vst a einhverjir fjlmilar sleppa v a birta einhverjar frttir egar a hentar ekki einhverjum sem eir styja. New York Times bast nveri afskunar slku. CNN rak fjlmilamann sem lak spurningum til forsetaframbjenda.

Fjlmilar hafa aldrei, eru ekki og munu lklega aldrei vera fullkomnir.

ess vegna eigum vi ll a lesa eins marga af eim og vi komumst yfir og hfum tma til. a er lka skilegt a vi ltum okkur heyra ef okkur er misboi.

En g held a engin lausn felist v a rkisva "sannleikann", ea a koma ft "frttalgreglu". Sektir fyrir rangar frttir munu ekki heldur leysa vandann.

En vi urfum a gera okkur grein fyrir v a frttir eru ekki alltaf rttar, r eru lka sagar fr mismunandi sjnarhornum.

Ef 20 manns horfa sama atburinn, er lklegt a lsingar eirra su bsna mismunandi, jafnvel hva snertir a sem tali vri grundvallaratrii.

Vi verum lka a gera okkur grein fyrir v a "srfringar" hafa skoanir.


mbl.is Hafi rangt fyrir sr um hrif Brexit
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Skaup meallagi

Gaf mr loks tma til ess a horfa hi slenska ramtaskaup n dag. Hafi af v okkalega skemmtun.

Brosti anna veifi en get ekki sagt a g hafi hlegi svo eftirtektarvert hafi veri.

En fjlskyldan segir reyndar a a s erfitt a f mig til a hlgja upphtt.

En skaupi var meallagi gott, ekkert til a kvarta yfir, en ekki sta til srstakst hrss heldur.

v eins og stundum ur nokkur pltsk slagsa.

Ef til vill ekki vi ru a bast egar fyrrverandi stjrnmlamaur er leikstjri.

Enda ef marka m skaupi gerist ekkert sem grn gerandi er a Reykjavkurborg linu ri.

En a er auvita ekki hgt a gefa stjrnendum Reykjavkur neitt plss Skaupinu. eir myndu lklega fylla a komandi rum.


Nundi ratugurinn var a hringja og vill...

Fyrir rtt rmum fjrum rum geri forseti Bandarkjanna Barack Obama grn af Mitt Romney frambjenda Repblkana, me eftirfarndi orum:

Nundi ratugurinn var a hringja og vill f utanrkisstefnuna sna aftur, Kalda strinu lauk fyrir 20 rum ([t]he 1980s are now calling to ask for their foreign policy back, because the Cold Wars been over for 20 years.).

stan fyrir essum brandara friarverlaunahafa Nobels, Obama var a Romney hafi sagt a helsti "geopltski" andstingur Bandarkjanna vri enn Rssland.

etta tti hinn besti brandari og ll hin "frjlslynda" pressa geri miki r v a "kaldastrsfkurinn" Romney vri "frambjandi sustu aldar".

Splum fram 4. r og hin sama "frjlslynda" pressa nr ekki upp nefi sr fyrir reii vegna ess a hn er fullviss um a Rssland hafi barist gegn vonarstjrnu sinni, Hillary Clinton, og lklega komi veg fyrir a hn yri forseti Bandarkjanna.

Ef til vill ekki a undra a slegi hafi trverugleikann.

En lklega kemst 9. ratugurinn aeins smann 4. ra fresti.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband