Fylgir byrg eftirliti?

egar eitthva bjtar eru koma gjarnan fram upphrpanir um a "hr" urfi a efla og strauka eftirlit.

a urfi a fylgjast betur me og tryggja "hagsmuni" almennings.

Margir virast tra v a me ngum lagasetningum og reglulerum megi koma veg fyrir flest, ef ekki allt, sem skilegt s.

a er borin von.

En a er elilegt lka a velta upp spurningu vi hvort a byrg fylgi eftirliti? Srstaklega ef tla m a eftirlitinu hafi veri btavant.

Ef a gott og virkt eftirlit er til staar er "allt smanum", ea hva?

Ef flugflag hefur rekstrarleyfi slandi er rekstur ess tryggur a minnsta rj mnui, ea er a ekki?

Er a ekki a sem eftirliti a tryggja?

Fylgir v einhver byrg a senda slk skilabo t "kosmsi"?

Ea virkar eftirliti bara egar "allt er gu"?

Auvita er essi ml erfi vifangs og kvrunum fylgja afleiingar, stundum alvarlegar.

En a er ekki til ltils a setja lg og reglugerir ef eim er vsvitandi ekki fylgt.

Auki eftirlit breytir engu, a fari s eftir lgum og reglugerum getur hins vegar gert a.


mbl.is Seldu mia allt til hins sasta
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 Smmynd: Kristjn G. Arngrmsson

Eitt ekktasta dmi um a egar eftirlit klikkai er egar Maddoff hafi tlulegan fjlda dollara af fjlda manns. Lagi margan fjrfestinn rst. En kannski hefu essir fjrfestar bara betur haft varann sr, ea hva?

Margir virast tra v a ef eftirliti reynist btavant msum tilvikum s a til marks um a eftirlit s bara arfa penginasun. A ekki s n minnst ann trna adraganda hruns fjrmlakerfis heimsins a eftirlit vri ori "yngjandi" fyrir duglega menn - sem reyndust san vera "duglegir" a svkja og pretta.

Hruni fjrmlakerfis heimsins var fora af opnberum stofnunum, hinu hataa rki - me snar eftirlitsstofnanir. n hins hataa rkis hefu flestir einkareknir bankar heimsins fari hausinn.

Kristjn G. Arngrmsson, 29.3.2019 kl. 16:48

2 Smmynd: Kristjn G. Arngrmsson

Anna dmi um skort eftirliti varar Boeing MAX oturnar. ar virist sem bandarska loftferaeftirliti hafi lti Boeing sj sjlft um a hafa eftirlit me sjlfu sr.

a fr svona. Boeing seldi ryggisbna sem "optional extra". Er hgt a gera sig verr sekan um grgi? Enda er allt tlit fyrir a etta komi mjg illa niur Boeing. eir hefu betur lti loftferaeftirliti hafa vit fyrir sr.

Kristjn G. Arngrmsson, 29.3.2019 kl. 17:12

3 Smmynd: G. Tmas Gunnarsson

@Kristjn, akka r fyrir etta. a sem g er a benda er a a eru tvr ea fleiri hliar essum pening.

Meal annars eim hvort a eftirlit skapi falskt ryggi og hvers viri er eftirlit ef a fer ekki eftir lgum og reglum?

Hvers vegna gmai engin Maddoff? Hver tti a hafa eftirlit me honum? Og j, a hefi vissulega veri betra fyrir fjrfesta a hafa varann sr, v egar eitthva hljmar of gott til a vera satt, reynist a i oft raunin.

g hugsa a a hefi veri gott fyrir fjrmlakerfi heimsins a fleiri bankar hefu fari hfui.

Og eftirlitsstofnanirnar geru trlega lti til ess a koma veg fyrir a svo fri. a voru arar stofnanir sem dldu svo peningum bankana til a halda eim lfi, og enn er deilt um hversu skynsamlegt a var.

Engin geri meira heldur en Bandarski selabankinn, st sig bsna vel Bandarkjunum og bjargai fjlda Evrpskra banka einnig, vegna ess a rkisstjrnir og selabanki "Sambandsins" ru ekki vi verki.

Hva varar Boing viurkenni g fslega a g ekki ekki a miki til mlsins a g tli a fullyra um mli. Mr snist n reyndar a hluti vandans s a a er lti eins og ekki s um nja vl a ra og lti sem ekkert ml s a svissa fr eldri gerum yfir essa a um umfangsmiklar breytingar s a ra. En etta segi g n allrar byrgar og n ess a hafa nokkurn htt fari saumana essu mli.

En tkum bara a sem segir. Hvers viri er a eftirlit sem framselur vald sitt til fyrirtkisins?

En gefur a ekki almenningi til kynna a allt s himnalagi fyrst a eftirliti hefur gefi samykki sitt?

Gddi a almenning falskri ryggistilfinningu? Fylgir v einhver byrg? (Me v er g alls ekki a meina a byrgin liggi ekki hj Boing).

Er a ekki ljst a samkvmt lgum ea reglugerum hafa flugflg me slenskt flugrekstrarleyfi fjrmagn til ca. 3ja mnaa reksturs?

Er a ekki a sem eftirliti a tryggja?

G. Tmas Gunnarsson, 29.3.2019 kl. 17:50

4 Smmynd: Kristjn G. Arngrmsson

J, og ef eftirliti tryggir a ekki, er eftirlitinu btavant, ekki satt? arf a bta eftirliti. Styrkja a, liggur a ekki augum ti?

Vegna ess a eins og dmin um Madoff og Boeing sna er fyrirtkjum ekki treystandi til a fara a lgum og reglum. a arf a hafa tarlegt eftirlit me eim.

(Srstaklega er reyndar sta til a hafa eftirlit me eim sem starfa fjrmlageiranum vegna ess a a er vita a siblinda er hlutfallslega mun algengari eim gera en rum).

Kristjn G. Arngrmsson, 29.3.2019 kl. 18:06

5 Smmynd: G. Tmas Gunnarsson

@Kristjn, akka r fyrir etta. Styrkja a hvaa htt? Lgin og reglugerirnar eru til staar, "stofan" er til staar, starfsflki er til staar, sagt er frttum a a hafi veri alla daga skrifstofu WOW.

Hva er a styrkja?

a er lklega fstum treystandi til a fara a lgum og reglum ef t a er fari.

Va er farin s lei a hafa ngu har sektir til a byggja upp flingarmtt, en til ess a hann virki arf auvita a fylgja v eftir.

Sem dmi s g eiginlega aldrei hr a blum s lagt sti fatlara n leyfis, a g s n ekki a fylgjast srstaklega me v. En vi au stendur a hmarkssekt fyrir a leggja au n heimildar s u..b. 450.000 slenskar.

Virist duga vel. (Bara svona sm jkvtt dmi).

Mr ykir lka lklegt a s stareynd a hart var gengi fram gegn mrgum bankamanninum slandi hafi haft sn hrif. a m vel vera a einhverjum tilfellum hafi veri gengi fram me offorsi, en g tla ekki a dma um a.

En, a kemur enn og aftur a v a a er ingarlti a ruma t lgum og reglugerum og koma ft eftirliti, ef ekki er fari eftir eim.

Slk lg og reglugerir arf ekki a auka ea hera, a arf einfaldlega a sj um a fari s eftir eim.

G. Tmas Gunnarsson, 29.3.2019 kl. 18:36

6 Smmynd: Kristjn G. Arngrmsson

Ja g ver vst a viurkenna a g skil ekki hva ert a meina. Sj um a fari s eftir lgum og reglugerum, segiru. En hvernig a sj um a, ef ekki me eftirliti?

g eiginlega botna ekki v hva ert a fara.

Kristjn G. Arngrmsson, 29.3.2019 kl. 20:50

7 Smmynd: G. Tmas Gunnarsson

@Kristjn, akka r fyrir etta. Ef til vill er etta rlti ruglandi, en a er raunveruleikinn lka.

Ef lgin og reglugerirnar eru til staar, eftirliti er til staar og hefur veri innandyra svo "vikum skiptir", mun auki ea hert eftirlit breyta einhverju?

Munu hertar reglugerir breyta einhverju?

Skapar eftirlit byrg, ea falskt ryggi?

G. Tmas Gunnarsson, 29.3.2019 kl. 21:02

8 Smmynd: Kristjn G. Arngrmsson

J, ok. Ja tli a s ekki misjafnt fr einu tilviki til annars. Ekki hgt a alhfa og svara essari spurningu inni me ji ea neii, eins og oft er me flkin ml. annig a g geri r fyrir a etta vri retorsk spurning hj r og vrir a meina a opinbert eftirlit vri peningasun.

En a er auvita hgt a styrkja og bta eftirlit, t.d. me v a hafa a ekki hndum eirra sem a hafa eftirliti me. Sbr. Boeing, og einnig me v a eir sem eru undir eftirlitinu borgi ekki kaup eftirlitsmannanna, eins og var tilviki me bandarska banka og Standard og Poors ratings. En ef menn eru einbeittir v a koma sr undan eftirliti er vsast lti hgt a gera v, ogessi umra "moot".

En hvers vegna skyldi maur ekki vilja eftirlit? a gti fora manni fr strslysi, fora manni fr litshnekki og gltuum bisniss, sbr. Boeing nna. eir hefu betur gtt ess a eftirlit vri haft me sr. En nei, samkeppnin vi Airbus var svo hr a ll varkrni var ltin t veur og vind:

https://www.nytimes.com/2019/03/23/business/boeing-737-max-crash.html?fbclid=IwAR1S_rNScSO0-YvxlLrEDq9cYw-kyMeQJs0037Tpr9HDANN2WXzGeUgy-Jw

Svona getur samkeppni veri skileg og vond. Hefur essu tilviki kosta hundru mannslfa og jafvel fari me orspor Boeing. En nttrulega fnt fyrir Evrpu, .e. Airbus.

Kristjn G. Arngrmsson, 30.3.2019 kl. 06:56

9 Smmynd: Kristjn G. Arngrmsson

Bendi essa mlsgrein NYT greininni:

The competitive pressure to build the jet — which permeated the entire design and development — now threatens the reputation and profits of Boeing, after two deadly crashes of the 737 Max in less than five months. Prosecutors and regulators are investigating whether the effort to design, produce and certify the Max was rushed, leading Boeing to miss crucial safety risks and to underplay the need for pilot training.

Kristjn G. Arngrmsson, 30.3.2019 kl. 07:01

10 Smmynd: G. Tmas Gunnarsson

@Kritjn, akka r fyrir etta. g hef aldrei veri eirrar skounar a allt opinbert eftirlit s peningasun. a kemur ekki veg fyrir a sum lg og reglugerir geti stula a peningasun.

En g hef n lklega frekar veri sakaur um kvena "lagahyggju", .e.a.s. a ef lg su gildi eigi a framfylgja eim. a er hins vegar elilegt a berjast gegn lgum (og reglugerum) sem menn telja slmar og anna hvort breyta eim ea fella niur.

En a verur alltaf httulegt egar eftirlitsailar fara a tlka, teygja og beygja a sem eim er tla a hafa eftirlit me. er htta strum mistkum og v a einstaklingar og fyrirtki hafi ekki smu stu gagnvart lgunum (og reglugerum).

Vissulega er "innra eftirlit" af hinu ga, en raunverulegt eftirlit a vera utanakomandi hndum. (etta er n til dmis eitt af v borgarstjrnarmeirihlutinn erfitt me a skilja).

Og a er nausynlegt a eftirlit s virkt. annig hafa til dmis flestir sem g hef tala vi fullyrt mn eyru a matvlalggjfin s strangari "Sambandinu" en Bandarkjunum, en eftirliti s miklu betra fyrir "Westan", vegna ess a a er "virkt".

essi mlsgrein fr NYT, rmar a hluta til vi a sem g hafi lesi og sagi hr ofar, a jlfun hefi veri vanmetin, og lti eins og flugmenn af eldri 737, gtu nstum v hoppa beint yfir, me lgmarks "stdu".

En FAA harneitar v a nokku elilegt hafi tt sr sta, en Fulltradeildin mun rannsaka mli.

a veitir ekki af stundum a hafa eftirlit me eftilitsmnnunum, en hver fylgjist me v eftirliti?

G. Tmas Gunnarsson, 30.3.2019 kl. 12:03

11 Smmynd: Kristjn G. Arngrmsson

Og stan fyrir essari slkun eftirliti og prfunum? Hr samkeppni. a er ein leiin til ess a bta eftirlit - ea a koma veg fyrir a a slakni - a draga r samkeppnismanunni.

g veit a vsu a a er gulast a segja svona - svipa og a segja truum a or gus geti veri rangt.

Kristjn G. Arngrmsson, 30.3.2019 kl. 13:25

12 Smmynd: G. Tmas Gunnarsson

@Kristjn, akka r fyrir etta. Mr vitanlega stendur FAA ekki neinni samkeppni, svo a a hltur raun a vera einhver nnur sta fyrir slku eftirliti af eirra hlfu, ef a er raunin.

En g tla ekki a fullyra neitt um hva veldur ef svo er, en a verur frlegt a sj hva kemur t r rannskn mlsins.

G. Tmas Gunnarsson, 30.3.2019 kl. 13:35

13 Smmynd: Kristjn G. Arngrmsson

etta er n trsnningur, og hann frekar kjnalegur.

Kristjn G. Arngrmsson, 30.3.2019 kl. 18:36

14 Smmynd: G. Tmas Gunnarsson

@Kristjn, akka r fyrir etta. Nei, etta er ekki trsnningur. A msu leyti er etta kjarni mlsins.

Valdi er hj FAA. Flugvlin flgur ekki n ess "stimpils". Hafi FAA a einhverju marki framselt vald sitt til Boing (sem g hef ekki hugmynd um), leyfi g mr a efast um a a standist lg.

v m svo bta vi a afv minnist S&P, hr a ofan, eru eir ekki eftirlitsaili, eir hafa ekkert vald. a mtti kalla "umsagnaraila".

Sama gildir um Moodys og Fitch. etta eru jnustufyrirki fjrmlageiranum. Valdi er hj fjrmla- og verbrfaeftirlitum.

G. Tmas Gunnarsson, 30.3.2019 kl. 19:25

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband